Komst Merkel leidt niet tot aardverschuiving in Duitse diplomatie

(tijd) - Het Duitse regeerakkoord geeft Angela Merkel slechts een beperkte speelruimte om de sociaal-economische hervormingen door te voeren die ze in haar verkiezingsprogramma beloofd had. Ook in zijn buitenlandse beleid zal het Duitsland van Angela Merkel niet meteen een radicaal andere koers gaan varen dan dat van Gerhard Schröder. Voorzichtige koerscorrecties in een meer Atlantische richting zijn wel te verwachten.

Als Gerhard Schröder een plaats in de geschiedenisboekjes krijgt, zal dat waarschijnlijk niet zijn wegens zijn grotendeels mislukte binnenlandse hervormingen, maar omdat hij het als eerste Duitse kanselier aandurfde frontaal in te gaan tegen de Verenigde Staten. Tegelijk werden nauwe banden gesmeed met Frankrijk, Rusland en China. De relatie tussen Schröder en de Russische president, Vladimir Poetin, was zelfs opmerkelijk hartelijk.

De christen-democraten hekelden vanop de oppositiebanken geregeld de volgens hen al te eenzijdige buitenlandse politiek van de rood-groene regering. Toch zal Merkel niet radicaal een einde kunnen maken aan de erfenis van haar voorganger. De eerste reden daarvoor is dat ze nu eenmaal gedwongen was een coalitie te sluiten met de SPD van haar voorganger. Die levert in de figuur van Frank-Walter Steinmeier ook de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken. Bovendien bewijzen opiniepeilingen dat slechts weinig Duitsers terug willen naar het tijdperk waarin de Bondsrepubliek kritiekloos beschutting zocht onder de Amerikaanse paraplu.

De eerste buitenlandse afspraken van Merkel illustreren goed de evenwichtsoefening waarvoor ze staat. Haar eerste reis brengt haar vandaag al naar het Frankrijk van Jacques Chirac. Ideologisch zouden de kanselier en de Franse president vrij dicht bij elkaar moeten staan, maar persoonlijk klikte het tot nu toe niet echt. Toch zal ze in Parijs benadrukken dat de bevoorrechte relatie met Frankrijk een van de pijlers van de Duitse diplomatie blijft. Vanuit Parijs reist ze door naar Brussel, voor een ontmoeting met de Europese Commissie en de Belgische regering. Maar in de late namiddag trekt ze ook naar de NAVO-zetel in Evere. Daarmee geeft ze een signaal dat de transatlantische relaties haar na aan het hart liggen.

Morgen bezoekt Merkel de Britse premier Tony Blair, een sociaal-democraat waarmee ze ongetwijfeld meer raakvlakken heeft dan met zijn geestesgenoten in haar eigen land. Blair zal graag optreden als bruggenbouwer tussen de bondskanselier en president George W. Bush. Maar het bezoek aan Londen wordt vooral ingegeven door het feit dat Groot-Brittannië nu voorzitter is van de Europese Unie. Op dat terrein zal de 'grote coalitie' bijna zeker trouw in de voetsporen van haar voorganger stappen. Een van de belangrijkste gespreksthema's met Blair wordt de Europese begroting voor de periode 2007-2013, waarover midden december in Brussel een akkoord moet worden bereikt. Tot het einde van de jaren 80 speelde Duitsland zonder morren de rol van geldschieter voor de EU. Maar de enorme kostprijs van de Duitse eenwording en de daarop volgende budgettaire en economische crisis hebben aan die gulheid onherroepelijk een einde gemaakt.

Omstreden belastingverhogingen moeten ervoor zorgen dat de Bondsrepubliek in 2007 haar tekort weer onder de 3 procent van het bruto binnenlands product (BBP) brengt, zoals bepaald is in het Stabiliteitspact. Maar de EU moet mee de buikriem aanhalen. Het regeerakkoord stelt dat de afdrachten aan Europa in geen geval nog hoger mogen liggen dan 1 procent van het BBP.

Blair heeft zijn eigen oplossing om de Europese budgettaire knoop te ontwarren. Hij wil drastisch kappen in de landbouwsubsidies, die nog altijd goed zijn voor 40 procent van de EU-begroting. Persoonlijk is Merkel die suggestie genegen, maar ze zal Blair moeten zeggen dat Duitsland het compromis uit 2002 over de landbouwbegroting blijft respecteren. Dat is de prijs voor het behoud van de bevoorrechte relatie met Frankrijk.

Ivan BROECKMEYER

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud