Stefaan Michielsen

Met hun stakingsacties hakken de vakbonden bij Ryanair in op een van de pijlers van het businessmodel van de maatschappij: de lage kosten.

De luchtvaartmaatschappij Ryanair pakte woensdag uit met een promotieactie. Ze biedt 40 euro korting voor wie vrijdag een retourvluchtje boekt voor de periode augustus-september. De reiziger die deze opportuniteit wil grijpen, loopt echter het risico dat hij van een kale reis terugkomt. De kans bestaat dat zijn vlucht niet doorgaat als gevolg van een staking van het Ryanair-personeel. De Belgische piloten van de Ierse luchtvaartmaatschappij, die in ons land vanuit Brussel en Charleroi vliegt, zijn van plan op 10 augustus te staken. De Zweedse equipes zullen dat ook doen. De piloten van Ryanair in Nederland en Duitsland hebben eveneens acties in het vooruitzicht gesteld voor de volgende weken.

De solidariteit van de Ryanair-klanten gaat niet zo ver dat ze bereid zijn meer te betalen voor hun ticket om de piloten een hoger salaris te gunnen.

Net zoals in juli al een keer het geval was door een eerste stakingsgolf, dreigt Ryanair veel vluchten te moeten annuleren. De klanten van de maatschappij houden er het best rekening mee dat hun reisplannen in de war gestuurd kunnen worden. En de kans is klein dat ze dan een financiële compensatie krijgen. Want Ryanair ziet de stakingen als overmacht.

Ook andere luchtvaartbedrijven hebben wel eens last van stakingen. In mei nog legden de piloten van Brussels Airlines twee dagen het werk neer. Als dat om de haverklap gebeurt, wijken de passagiers uit naar een andere maatschappij als ze een vlucht boeken. Het is zaak een sociaal conflict niet te laten aanslepen.

Maar Ryanair heeft weinig ervaring met sociaal overleg. Topman Michael O’Leary heeft het niet zo begrepen op vakbonden. Hij heeft altijd een verdeel-en-heersstrategie gevoerd. Door de piloten en het cabinepersoneel te stationeren op verschillende luchthavens in verschillende landen maakte hij het voor dat personeel moeilijk zich te organiseren. Maar de machtsbalans is nu toch wat in de richting van het personeel gekanteld, door de groei van de maatschappij en van haar personeelsbestand, en omdat piloot in Europa een knelpuntberoep is. Eind vorig jaar erkende Ryanair enkele pilotenvakbonden in de hoop met die toegeving stakingsacties te kunnen afwenden. Dat is dus niet gelukt.

O’Leary heeft al laten weten niet te zullen plooien voor de vakbonden. Hij zet de stakers op verschillende manieren onder druk, bijvoorbeeld door te dreigen vliegtuigen en personeel van Ierland naar Polen te verhuizen. In deze krachtmeting staat voor Ryanair veel op het spel. Als de vakbonden hun slag thuishalen, zet dat de deur open voor nieuwe eisen en kunnen de personeelkosten fors stijgen. Voor een maatschappij die haar businessmodel heeft gebouwd op lage kosten, is dat een existentiële kwestie.

Dankzij zijn goedkope tickets is Ryanair kunnen uitgroeien tot de tweede grootste luchtvaartmaatschappij in Europa. Als het door de hogere personeelskosten zijn tickets duurder moet maken, verliest het zijn belangrijkste troef. Precies omwille van de lage ticketprijzen zijn de passagiers bereid de rudimentaire dienstverlening voor lief te nemen. Andere lagekostenmaatschappijen liggen op het vinkentouw om Ryanair klanten af te snoepen. Want de solidariteit van de meeste Ryanair-klanten is niet zo groot dat ze graag wat meer willen betalen voor hun vlucht om het Ryanair-personeel een hoger salaris en betere arbeidsvoorwaarden te gunnen.

Als Ryanair deze krachtmeting verliest, wordt een van de pijlers onder zijn businessmodel weggeslagen. De inzet is dus groot.

Lees verder

Tijd Connect