Vergeet de Frans-Duitse as in Europa. Het antwoord van CDU-kopstuk Annegret Kramp-Karrenbauer op de Europese plannen van Frans president Macron is daar duidelijk over.

Een Europese renaissance, niet meer of minder, moet het volgens de Franse president Emmanuel Macron worden. In een open brief, die vorige dinsdag verscheen in kranten van de 28 lidstaten, ontvouwde hij zijn plannen voor een Europese toekomst. Zondag volgde het antwoord van de Duitse CDU-voorzitster Annegret Kramp-Karrenbauer (AKK): niet zo snel.

Natuurlijk wil Duitsland net als Frankrijk graag een Europa met een eigen stem zodat de geopolitiek niet door de VS, China en Rusland wordt bepaald. Dat is evident. Hoe dat moet, is al minder vanzelfsprekend. AKK laat in haar opinie in 'Welt am Sonntag' verstaan dat het permanente zitje van Frankrijk in de VN-Veiligheidsraad gedeeld zou moeten worden en een soort Europees zitje zou moeten worden. Het 'non' klinkt onmiskenbaar.

Kramp-Karrenbauer wil, net als Macron, de Schengenzone herinrichten, en de toevloed van de migranten stoppen. Maar hoe dat moet gebeuren, blijft in beide gevallen erg onduidelijk. Europese samenwerking rond veiligheid en inlichtingen mag dan een evidentie lijken, de violen zijn ook daarover niet gestemd.

En voor de opvolgster van de huidige bondskanselier Angela Merkel zijn er ook duidelijk een paar punten die niet kunnen: de oprichting van een Europese klimaatbank of de sociale bescherming voor de arbeiders die Macron voorstelt. Daar klinkt een duidelijk 'nein'.

Zowel de brief van Macron als het antwoord van Kramp-Karrenbauer zijn ingegeven door de nationale politiek.

Het water tussen Frankrijk en Duitsland is bijzonder diep geworden, en dan mijden de twee Europese kopstukken nog de netelige kwestie over het bestuur van de eurozone. Zowel wat de openbare financiën als de sanering van de banksector betreft. Frankrijk heeft duidelijk een probleem met zijn begrotingstekort, Duitsland onmiskenbaar met zijn grote banken.

Zowel de brief van Macron als het antwoord van Kramp-Karrenbauer is ingegeven door de nationale politiek. Macron wil met de klimaatbank de kritiek stoppen dat hij te weinig doet in de strijd tegen de opwarming van de aarde. En de sociale bescherming is zijn antwoord op het extreemrechtse Rassemblement National van Marine Le Pen. Dat verwijt de president een beleid te voeren voor de elite.

In haar antwoord geeft AKK aan dat ze weinig voelt voor de centralistische aanpak van de Fransen en schuift ze duidelijk op naar rechts. Het is haar opstap naar het kanselierschap. 

Dat verloopt niet rimpelloos overigens. De sociaaldemocratische coalitiepartner SPD steunt Macrons plannen voor een klimaatbank en sociale bescherming wel. Bovendien waarschuwde de SPD al dat een vervroegd aantreden van AKK als kanselier niet door de beugel kan. Feit blijft dat AKK, en niet Merkel, een antwoord formuleert op Macron. De machtsoverdracht in de CDU is dus wel degelijk een feit.

Ruim twee maanden voor de Europese verkiezingen blijkt de Frans-Duitse as onbestaande.

Ruim twee maanden voor de Europese verkiezingen blijkt de Frans-Duitse as onbestaande. Natuurlijk was er de gemeenschappelijke verontwaardiging toen de Europese Commissie de megafusie tussen de treinbouwers Siemens en Alstom vorige maand afschoot, en volgde een oproep voor een gemeenschappelijk industrieel beleid. Maar dat lijkt eerder een gelegenheidsalliantie.

De naakte waarheid is dat, als het slechte Britse theater over de brexit ooit eindigt, het Europese toneel opvallend leeg zal zijn. Het zoemt in alle hoeken, maar niemand staat in het midden. In de strijd tegen het euroscepticisme is iedereen Europeaan, maar over het Europa van de toekomst bestaat geen consensus.

Voorlopig houden de VS, China en Rusland wel degelijk het initiatief in de geopolitiek, wat Frankrijk en Duitsland niet willen. Er zitten krassen op de as.

Lees verder

Tijd Connect