Op onze kousenvoeten bouwen we weer schulden op, waarvan we de last nu niet voelen omdat de rente artificieel laag is. Vroeg of laat komt daaraan een einde en betalen we cash.

Het lijkt alsof we in twee werelden tegelijk leven. In de eerste wereld is de rente belachelijk laag en daalt ze nog verder. De Belgische grootbanken geven op dit moment 0,2 procent op een spaarboekje en alles wijst erop dat ze onder druk staan om in dat minirendement nog verder het mes te zetten.

Nog een voorbeeld: de Italiaanse overheid, toch niet meteen het schoolvoorbeeld van begrotingsdiscipline, kon deze week eventjes gratis geld lenen op twee jaar. Ze kreeg er zelfs een vergoeding bovenop. De rente was negatief. Ter herinnering: Italië betaalde vier jaar geleden iets meer dan 6,5 procent op zijn leningen op tien jaar, wat het land in de gevarenzone van de eurocrisis bracht.

En dan is er die andere wereld. De Vlaamse regering, die onder minister van Financiën Dirk Van Mechelen ooit schuldenvrij was, sloopt nu records met een schuld van bijna 26 miljard euro. Dat komt deels door het schuiven met schulden die voor de zesde staatshervorming op de federale boeken stonden, maar dat verklaart niet alles.

De Vlaamse regering-Bourgeois beloofde in het regeerakkoord een budget in evenwicht, maar ze spendeert dit jaar meer geld dan ze binnenkrijgt. Ook volgend jaar is ze van plan dat te doen. De discipline is losser geworden. Los van de Vlaamse regering is er het grote plaatje: de Belgische staatsschuld schommelt rond 107 procent van het bruto binnenlands product, ver boven wat comfortabel is.

Het gevaarlijke neveneffect van het gratis geld van de ECB is dat de remmen op de markten zijn losgeslagen.

Dat die twee werelden - een onbestaande rente en recordschulden - samengaan, komt uiteraard door het uitzonderlijke beleid van de Europese Centrale Bank, die maandelijks 60 miljard euro in de economie pompt. Ze doet dat in de hoop de economie en de werkgelegenheid te doen groeien, maar ze gooit er in de eerste plaats de rente mee plat. Omdat de economie niet genoeg groeit, is de kans groot dat ze het bedrag van 60 miljard euro zelfs nog optrekt.

Het gevaarlijkste neveneffect van dat ‘gratis geld’ is dat de remmen op de financiële markten zijn losgeslagen. Wie meer leent dan hij comfortabel kan afbetalen, krijgt voor die overmoed op de markten normaal gezien een waarschuwing in de vorm van een hogere rente. Dat effect is verdwenen.

Meer zelfs: omdat we in uitzonderlijke gratisgeldtijden leven, zou het op het eerste gezicht waanzin zijn om bijvoorbeeld het overheidsaandeel in Proximus te verkopen om met dat geld de schulden te doen dalen. Proximus levert qua dividendrendement 4,6 procent op, terwijl de overheid geld kan lenen op tien jaar aan minder dan 1 procent.

Het gevaarlijke aan deze tijden is dat we op kousenvoeten schulden aan het opbouwen zijn. Ze waren al hoog en ze stijgen nog. Ooit komt er een tijd dat de rente weer stijgt en die schulden ons bijzonder veel pijn zullen doen, wellicht op een moment dat de vergrijzingskosten er nog harder inhakken dan nu. Terwijl we nu nog niets voelen, zijn we onze welvaartsstaat bijzonder kwetsbaar aan het maken.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud