Neemt de Europese Unie haar lot in eigen handen?

Redacteur Politiek

De Franse colère over de Australische annulatie van een miljardenorder aan kernonderzeeërs verbergt een veel ernstiger fenomeen: de focus van de Verenigde Staten verschuift onhoudbaar van Europa naar China.

Australië heeft tijdens de twee wereldoorlogen al laten zien dat het een vriend is van Frankrijk. Het land hoeft dus niet meer te bewijzen dat het begaan is met de Franse vrijheid en gelijkheid', zei de Australische vicepremier Barnaby Joyce maandag.

Hij reageerde op de Franse colère over de militaire alliantie AUKUS, die de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Australië vorige week hebben beklonken. Wegens dat pact annuleerde Australië een Franse miljardenbestelling aan kernonderzeeërs, omdat het die vloot in de Verenigde Staten zal bestellen.

De rel is al beter te begrijpen als je weet dat Frankrijk via Nieuw-Caledonië de dichtste oostelijke buur van Australië is, terwijl het via Réunion net als Australië aan de Indische Oceaan ligt. Franse schepen patrouilleren er samen met Australische. Maar belangrijker is dat dat de Frans-Australische relaties overstijgt en ook over de bredere verhouding tussen Europa en de Verenigde Staten gaat.

Wie denkt dat de Verenigde Staten sinds de verkiezing van president Joe Biden een onbetwistbare pro-Europese koers varen, vergist zich. Al jaren is Washington gericht op China, dat de VS naar de kroon steekt als wereldmacht.

Het is veelzeggend dat in de memoires van Ben Rhodes, die de buitenlandse toespraken voor president Barack Obama schreef, de Europese Unie een bijgedachte is. Herman Van Rompuy en José Manuel Barroso, die in de Obama-jaren de Europese Raad en de Commissie leidden, komen in het boek niet voor.

De veiligheidsfocus van Washington verschuift van de Atlantische naar de Stille Oceaan, van de Russische dreiging naar de Chinese en van de oude NAVO naar het nieuwe AUKUS.

Wat in de Obama-jaren nog vriendelijk werd gezegd, werd onder president Donald Trump brutaal. In die zin was de start van het presidentschap van Joe Biden begin dit jaar een verademing. De VS traden opnieuw toe tot het klimaatverdrag van Parijs, werkten weer samen met de Wereldgezondheidsorganisatie en probeerden terug te keren naar de Irandeal.

Maar al tijdens de G7-top in het Britse Cornwall vroegen de Amerikanen Australië, India en Zuid-Korea mee aan tafel. Biden doorkruiste de Europese plannen voor belastingen op Amerikaanse techbedrijven zoals Apple, Netflix en Google door een taks op multinationals voor te stellen die ook Franse bedrijven als LVMH treft. En hij trok zonder overleg met de Europeanen het Amerikaans leger uit Afghanistan terug, wat tot een chaotische evacuatie leidde.

Dat verklaart de bredere furie in Frankrijk, dat na de brexit het grootste leger van de EU-landen heeft, als enige EU-land over atoomwapens beschikt en de ambitie torst de buitenlandkoers van de EU te bepalen. Parijs trok zijn ambassadeurs uit de VS en Australië terug.

Ook dat zal afkoelen en de VS zal een bondgenoot blijven, maar het leert de Europese Unie eens te meer dat de veiligheidsfocus van Washington verschuift van de Atlantische naar de Stille Oceaan, van de Russische dreiging naar de Chinese, van de oude NAVO naar het nieuwe AUKUS. En het leert dat de woorden die de Duitse bondskanselier Angela Merkel in 2017 uitsprak ter harte moeten worden genomen: de EU moet qua defensie en geopolitiek eindelijk het 'eigen lot in handen durven te nemen'.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud