Er zijn veel variaties op het kapitalisme denkbaar. Wat in Luik gebeurt rond het intercommunale-vehikel Nethys is een van de allerslechtste variaties.

Het is een van de meest mysterieuze deals in tijden: het Luikse Elicio, dat een dertigtal windparken doet draaien, is door het omstreden Luikse intercommunalevehikel Nethys in alle stilte verkocht. De precieze koper, een groep rond François Fornieri, de CEO van de farmagroep Mithra, is niet bekend. Er was geen publieke biedprocedure. En de prijs is één symbolische euro, plus overname van de schulden. En dat voor een bedrijf dat net op het punt staat zijn windmolens en de bijbehorende cashmachine te laten draaien.

Er zit geen goede kant aan dit verhaal. Ten eerste is er de rol van Nethys-topman Stéphane Moreau. Hij stond in het middelpunt van het schandaal dat drie jaar geleden losbarstte rond de vergoedingen voor niet-bestaande vergaderingen in de Publifin-affaire. De PS nam zijn mandaten af en hij verliet de partij.

Het blijft ontstellend dat ondanks dat alles zijn zakenimperium nog intact is. Door de jaren heen kocht hij kranten op en investeerde hij in telecom. Zijn tentakels reiken tot in pensioenfondsen en vastgoedgroepen. Hij is in meer dan vijftig bedrijven bestuurder en betrokken in minstens vijf strafzaken, al is hij nog nooit veroordeeld. Hij zit nog altijd aan de top van Nethys, al zou hij nu vertrekken naar een van de bedrijven van Fornieri. De politiek is zijn springplank naar macht en invloed gebleken, en nu springt hij weg.

In het Luikse is een klein imperium ontstaan uit Nethys waar niemand nog vat op lijkt te krijgen.

Het punt is niet eens dat Moreau zichzelf zou verrijken. Op veel blingbling is de man nog maar zelden betrapt. Het punt is vooral dat in het Luikse een klein imperium is ontstaan uit Nethys waar niemand nog vat op lijkt te krijgen. Niet de Waalse regering. Zelfs niet PS-voorzitter Elio Di Rupo, die tijdens zijn carrière vaak genoeg de strijd met de ‘parvenu’s’ in zijn partij aanging. Dat de voorbije week bleek dat Nethys, tot ergernis van de PS, het kabelbedrijf VOO in de verkiezingsmaand mei al heeft verkocht aan een Amerikaanse investeringsmaatschappij, zegt wat dat betreft genoeg.

Deals

Er zijn vele variaties op het kapitalisme, en dit is een van de ergste. Dit gaat over deals maken die niemand mag zien, om vervolgens een vermogen dat met publiek geld is opgebouwd voor een symbolische euro over te kopen. Het is een van de manieren waarop Albert Frère via de Waalse staalindustrie rijk werd. Het is verliezen socialiseren en winsten privatiseren.

Er is wel degelijk een andere manier mogelijk. Overheden spelen via openbare aanbestedingen bieders tegen elkaar uit, om de beste prijs te krijgen. Investeerders zijn transparant over wie ze zijn en vanwaar hun geld komt. Tot slot wint degene met het beste project en het beste plan.

Kapitalisme wordt soms omschreven als een jungle waarin het recht van de sterkste geldt. Het kan geen kwaad er nog eens op te wijzen dat het iets compleet anders is: een complex stukje beschaving, waarin de overheid een omgeving creëert met een stabiele munt, eigendomsrechten, infrastructuur en rechtbanken, waarbij iedereen spelregels moet volgen, binnen die grenzen vrij mag ondernemen en wie slaagt ook succes gegund is. Bij Nethys lijkt de overheid mijlenver van dat ideaalbeeld afgedreven.

Lees verder

Tijd Connect