Nieuw Fortuyn-trauma voor Nederland

(tijd) - Veel Nederlanders gingen er gisteren meteen vanuit dat de moord op cineast, columnist, televisiemaker en schrijver Theo van Gogh een politieke aanslag was. Nederland beleefde opnieuw de rumoerige meidagen van 2002 toen de politicus Pim Fortuyn om het leven werd gebracht.

Theo van Gogh zei net als Pim Fortuyn wat hij dacht. Fundamentalistische islamieten waren voor hem 'geitenneukers'. De Belgische AEL-voorman Abou Jajah noemde hij in zijn laatste column een 'religieuze fascist' en 'een pooier van de profeet'.

Hoewel de Amsterdamse politie gisteren nog niets wilde verklaren over de eventuele motieven van de moordenaar, legden politici al meteen een duidelijk verband met de uitgesproken opvattingen van de omgebrachte columnist. De liberale vice-premier Gerrit Zalm herinnerde Van Gogh als een vrijdenker die zich soms van grove taal bediende. Hij meende dat door de aanslag de vrijheid van meningsuiting in Nederland teloor dreigt te gaan. Minister-president Jan-Peter Balkenende noemde Van Gogh in zijn reactie 'een markant voorvechter van het vrije woord'. Volgens de regeringsleider toonde de aanslag aan dat er sprake is van een verharding van het politieke klimaat in Nederland. 'Zodra kogels in onze samenleving de dienst gaan uitmaken, verstomt het gesprek', zei de premier en riep de moord op Pim Fortuyn tweeënhalf jaar geleden in herinnering.

Na deze politieke moord, die werd gepleegd door een dierenactivist, zijn bedreigingen gemeengoed geworden in de Nederlandse politiek. Aanvankelijk richtten die zich tegen linkse politici, die verantwoordelijk werden gehouden voor de moord op Fortuyn. De jongste tijd krijgen ook steeds meer politici en publicisten van de rechterzijde te maken met bedreigingen, vooral als ze kritiek uiten op de islam. Nadat Van Gogh met de liberale politica Hirsi Ali deze zomer de kortfilm 'Submission' had gemaakt over vrouwenmishandeling in de islam, werd hij ook steeds vaker het doelwit van dreigementen. Vrienden van Van Gogh verklaarden gisteren dat hij naar aanleiding hiervan al overwogen had naar het buitenland te vertrekken.

De Marokkaanse politica Khadija Arib, van de sociaal-democratische PvdA, was gisteren bang dat de aanslag terugslaat op de migrantensamenleving. Zij vreest dat Nederlanders zich onverdraagzamer gaan opstellen tegenover buitenlanders. De 26-jarige verdachte van de moordaanslag droeg een jalaba, een islamitisch gewaad, en is van Marokkaanse afkomst. 'We zijn weer terug bij af,' zei de politica. De laatste weken kwamen Marokkaanse jongeren in Amsterdam al in opspraak doordat zij zich schuldig hadden gemaakt aan wijkterreur. Een Amsterdammer die gisteren de plek van de moordaanslag op Van Gogh bezocht, verweet politici en politie dat ze veel te slap tegen deze jongeren optreden.

Marokkaanse moskeeën in Amsterdam verklaarden op hun beurt dat de moordenaar geen islamiet kan zijn, omdat een moord nooit een religieuze daad is. Islamitische voorgangers riepen de moskeeën in de Nederlandse hoofdstad op tot één minuut stilte om de filmmaker te herdenken. Vertegenwoordigers van de Marokkaanse gemeenschap waren gisterenavond ook aanwezig op een herdenkingsbijeenkomst in het stadscentrum van Amsterdam, waar burgemeester Cohen, vrienden van Van Gogh, politici en kunstenaars hun afschuw verwoordden over de moord.

De fractieleider van de liberalen in het Nederlandse parlement, Jozias van Aartsen, vroeg zich af of de aanslag geen terroristische aanslag was. De politie van de regeringsstad Den Haag zette het parlementsgebouw gisteren uit voorzorg af.

MB

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud