Jean Vanempten

Nu het ANC hem officieel laat vallen, lijken de dagen van de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma geteld. Het is een unieke kans om Zuid-Afrika weer op het spoor te zetten.

Sinds Nelson Mandela in 1994 de macht overnam in Zuid-Afrika, leefde de hoop dat het land een voorbeeld kon zijn voor de rest van het continent. De hooggestemde verwachtingen zijn nooit ingelost. En al helemaal niet onder het bewind van Jacob Zuma, die het land sinds 2009 leidt. Zonder af te glijden naar een schaamteloze kleptocratie zoals Zimbabwe of Congo is de stuurloosheid van het Zuid-Afrikaanse regime met de jaren alleen toegenomen.

Zuma is een politieke overlever. Aan hem kleven meer schandalen dan een doorsneepoliticus zou overleven. Als omstreden figuur zette hij ook een rem op de ontwikkeling van het land en bracht hij veel onzekerheid. De tijd dat Zuid-Afrika nog bij de beloftevolle groeilanden werd gerekend, de ‘S’ in BRICS weet u nog, ligt ver achter ons. Het bestuur van het land is verwaarloosd - sommigen spreken zelfs van een falende staat - en de sociale ongelijkheid is een kwarteeuw na het einde van het apartheidsregime niet verdwenen. De schrijnende armoede onder de zwarte bevolking blijft een groot probleem.

Dat het ANC nu afrekent met de president en ‘kameraad Zuma’ terugroept, heeft alles met politieke berekening te maken. De partij is sinds 1994 onafgebroken aan de macht, maar dreigt bij de verkiezingen in 2019 voor het eerst haar volstrekte meerderheid te verliezen. Dat heeft alles te maken met Zuma, die het laatste restje geloofwaardigheid te grabbel heeft gegooid en zichzelf heeft verrijkt met overheidsgeld.

Tijd dus om de pagina Zuma om te slaan en een nieuw hoofdstuk te schrijven. Of de opvolger van Zuma, Cyril Ramaphosa, de grote uitdagingen aankan, is maar de vraag. Hij is evenmin een onbesproken figuur, maar aan hem kleven tot nu geen corruptieverhalen.

Zuid-Afrika heeft alles in zich om uit te groeien tot een modelstaat op een continent waar nauwelijks of geen succesverhalen te vinden zijn.

Zuid-Afrika heeft alles in zich om uit te groeien tot een modelstaat op een continent waar nauwelijks of geen politieke en economische succesverhalen te vinden zijn. Een ommekeer in Zuid-Afrika is niet alleen belangrijk voor dat land alleen. Als de economie weer op het goede spoor raakt en de sociale ongelijkheid in grote mate wordt teruggedrongen, kan Zuid-Afrika een voorbeeld zijn voor andere landen in Afrika. Bij gebrek aan perspectief is illegale immigratie vaak het enige alternatief.

In dat opzicht is het belangrijk dat de opvolger van Zuma de noodzakelijke hervormingen doorvoert en een nieuwe dynamiek op gang brengt. De status van Zuid-Afrika, opgebouwd door Mandela, geeft het land ook een hoge symboolfunctie. Mislukken de hervormingen daar, dan wordt het onwaarschijnlijk dat er iets verandert in de rest van Afrika. Het continent zal dan onherroepelijk in het verdomhoekje belanden.

Zuma laat zijn land achter in een belabberde staat, maar het is nog geen complete puinhoop. Het zal veel politieke moed vergen om de hervormingen door te voeren en een gezond evenwicht tussen economische en sociale vooruitgang te vinden. Te lang is geteerd op de val van het apartheidsregime. Het wordt tijd om met een open blik naar de toekomst te kijken. Of Ramaphosa daarin slaagt, zal de toekomst snel leren. Maar als hij mislukt, kan dat verstrekkende gevolgen hebben in zijn land én daarbuiten. Falen is dus geen optie.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content