Bart Haeck

De Europese ambitie die Ursula von der Leyen schetste, verdiende meer steun dan die van Juncker vijf jaar geleden. Niet minder.

Toen Jean-Claude Juncker vijf jaar geleden het Europees Parlement met 423 stemmen voor zich won, noemde hij zijn Commissie hoogdravend die ‘van de laatste kans’. De nieuwe Commissievoorzitter Ursula von der Leyen haalde het met meer zakelijkheid, maar minder steun. Ook in Vlaanderen: de N-VA, die vijf jaar geleden Juncker het voordeel van de twijfel gunde, noemde von der Leyens toespraak ‘teleurstellend’ en ‘socialistisch’. De drie Vlaams Belangers, Petra De Sutter (Groen) en Kathleen Van Brempt (sp.a) stemden tegen.

Nochtans schetste de Duitse een ‘juiste’ toekomst voor de Europese Commissie. Ze gaf aan dat in enkele dossiers meer ambitie nodig is. Zo pleitte ze voor een ‘green deal’ en een nieuw pact over migratie dat alle EU-landen steunen. Het zijn logische keuzes.

Ze toonde realisme door aan te geven dat het draagvlak voor migratie maar ontstaat door de controle te heroveren, via het bewaken van de buitengrenzen. Ze kondigde daarom aan tegen 2024 al 10.000 Europese grenswachters te willen.

Pragmatisch

Toegegeven, von der Leyen was vaag over de financiering, maar beloofde geen EU-belastingen of euro-obligaties. Ze bewandelde een pragmatische piste door klimaatinvesteringen via de Europese Investeringsbank te laten doen, de onbekende bankenreus in de Luxemburgse wouden die jaarlijks meer obligaties uitgeeft dan JPMorgan. En ze vroeg meer soepelheid om te investeren binnen het Europese keurslijf, zoals ook de N-VA al jaren vraagt. Maar ze hamerde terecht op het belang van begrotingsdiscipline. ‘We zijn trots op onze economie’, zei ze, ‘laat ze ons sterker maken’.

Haar informele beleidsverklaring was een goede combinatie van zakelijkheid, een helder moreel kompas en terechte ambitie.

Ook haar sociale accenten waren geloofwaardig, omdat ze de verscheidenheid in de 28 EU-landen met elk hun aparte sociale zekerheid weerspiegelden. Von der Leyen sprak over een minimumloon, maar wel een dat rekening houdt met de arbeidsmarkt in ieder land. Ook diepte ze het idee op dat EU-landen zich onderling bij elkaar verzekeren als ze een schok incasseren die hun werkloosheid - en de kosten van uitkeringen - de hoogte injagen, een idee dat voormalig sp.a-politicus Frank Vandenbroucke al jaren verdedigt.

Von der Leyen toonde zich bovendien standvastig in haar overtuiging. Ze waarschuwde de Oost-Europese landen dat de EU over het respect voor de rechtsstaat geen compromis duldt. En ze benadrukte de morele erfenis die de EU heeft opgebouwd door haar speech te beginnen met een verwijzing naar Simone Veil, de Française die Auschwitz overleefde en veertig jaar geleden de voorzitster van het allereerste Europees Parlement werd.

Bonuspunt

Uiteraard gaat het maar om ambities. De duivel zal in de details zitten en veel kan nog mislopen. Maar haar informele beleidsverklaring was een goede combinatie van zakelijkheid, een helder moreel kompas en terechte ambitie. Von der Leyen scoorde trouwens een onverwacht bonuspunt: omdat geen twee Duitsers de Commissie kunnen leiden, verdwijnt de meest toxische erfenis van Juncker: de onterechte flitsbenoeming van zijn kabinetschef Martin Selmayr tot secretaris-generaal van de Commissie.

Deze toespraak verdiende meer steun dan die van Juncker van vijf jaar geleden.

Lees verder

Tijd Connect