algemeen hoofdredacteur

Hoe kan de burger zich in hemelsnaam nog motiveren om ingrijpende coronamaatregelen na te leven, als zelfs wetenschappers in een ordinaire meningenoorlog beland zijn?

Alarmerend, zo betitelt de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) de stijging van het aantal besmettingen overal in Europa. In ons land is er nog geen algemeen alarmpeil, maar wel reden tot bezorgdheid en grote waakzaamheid. Het percentage positieve coronatests op het totale aantal tests stijgt overal te lande, en zit in Brussel boven de kritieke grens van 5 procent van de WGO.

Meer nog dan het aantal besmettingen moet de aanpak van de coronacrisis alarmeren. We weten inmiddels hoe we het virus moeten terugdringen. Het enige dat werkt om een grotere uitbraak te vermijden is een volgehouden consequente aanpassing van ons sociaal gedrag met het vermijden van te massale sociale contacten. Dat vergt veel discipline, om te vermijden dat we weer de hele samenleving en economie stil moeten leggen.

Het draagvlak voor aangepast gedrag is echter bij grote delen van de bevolking weggesmolten, en dat is dramatisch. Tijdens de eerste maanden van de abrupte lockdown respecteerde het overgrote deel van de mensen wél de regels, uit angst voor een onbekend dodelijk virus. Aangevuurd door de triestige taferelen van mensen die in volstrekte eenzaamheid stierven in rust- en ziekenhuizen.

Kibbelkabinet

Toen we in mei eindelijk die verstikkende lockdown mondjesmaat konden versoepelen, hebben de beleidsmakers de kans gemist om enkele heldere basisregels op te stellen waar we voor langere tijd mee verder konden.

In de plaats daarvan heerst de kakofonie. Eerst waren er de politici die ofwel niet communiceerden, ofwel in alle richtingen communiceerden. Dan waren er de politici die botsten met de virologen. Vervolgens waren er media die van sommige wetenschappers BV-sterren maakten en hen over van alles en nog wat meningen en adviezen lieten spuien. Wat moet een moegetergde burger daarmee?

We weten dat menselijk gedrag de sleutel is in de bestrijding van deze epidemie. Vertrouwen is daarbij cruciaal. Als de politiek en de pers in onze dramademocratie grote steken lieten vallen, dan was er nog de wetenschap als laatste vuurtoren. Ook die schijnt nu niet helder meer.

Een premier aan het hoofd van een regering zonder een volwaardig democratisch mandaat is daarbij een grote handicap voor de communicatie. 'Als Angela Merkel spreekt, luister je. Dat blijft plakken. Wat Sophie Wilmès zegt, vervliegt terwijl ze het uitspreekt. Als experts zo belangrijk zijn geworden, komt dat doordat ze een leemte invulden die de politiek creëerde', zegt de communicatiespecialist Marc Fauconnier verderop.

Maar nu gaan dus ook die academische experts zelf de mist in. Virologen, biostatistici, immunologen, rectoren... vechten een robbertje uit over de ernst van de opflakkering en over de te volgen aanpak. Wetenschap herleid tot een meningenoorlog, gevoed door naijver.

Niet dat er geen invraagstelling van zekerheden mag en moet zijn. Dat is de essentie van wetenschap. Maar is het echt zo moeilijk om veel eendrachtiger naar het publiek te communiceren? Niemand maakt nog de synthese met de nodige autoriteit.

We weten dat menselijk gedrag de sleutel is in de bestrijding van deze epidemie. Vertrouwen is daarbij cruciaal. Als de politiek en de pers in onze dramademocratie grote steken lieten vallen, dan was er nog de academische wetenschap als laatste vuurtoren. Ook die schijnt nu niet helder meer.

Lees verder

Gesponsorde inhoud