Moet het wegwerken van de inkomensongelijkheid dé doelstelling zijn van het beleid? Een verregaande inkomensgelijkheid opleggen kan óók een vorm van ongelijkheid zijn.

Het belastingbeleid dat de opeenvolgende federale regeringen de voorbije twintig jaar hebben gevoerd is er steevast op gericht geweest de inkomensongelijkheid te doen afnemen. Dat blijkt uit onderzoek van de Leuvense economen André Decoster en Toon Vanheukelom. Als er fiscale cadeautjes werden gegeven, profiteerden de armere gezinnen daar meer van dan rijke. Als de belastingen werden verhoogd, kwamen die meer terecht op de schouders van de rijkere gezinnen dan op die van de armere. Het is een logische en verdedigbare krachtlijn van het beleid van centrumregeringen - de socialisten maakten al die tijd deel uit van de coalities. Het resultaat is dat de inkomensongelijkheid in België minder groot is dan in de meeste van de ons omringende landen. Met ongelijkheid in ons land valt het daardoor best mee. Het is niet het drama dat sommigen er van maken.

De vraag is of het streven naar een gelijke inkomensverdeling wel de voornaamste doelstelling moet zijn van het beleid. Is het bannen van de armoede geen belangrijker mikpunt? Daar slaagt het beleid alvast niet in, zoals vorige maand nog bleek uit het jaarlijkse overzicht dat de federale overheid maakte van armoede en sociale uitsluiting. Meer inkomensgelijkheid staat niet gelijk met minder armoede.

Het is ook niet duidelijk wat de economische baten zijn van een belastingbeleid dat alle inkomensverschillen uitvlakt. De studies die stellen dat meer inkomensgelijkheid tot een hogere economische groei leidt, zijn zeer wankel, stipte de Amerikaanse econoom en Nobelprijswinnaar Paul Krugman - niet bepaald een neoliberaal - vorig nog aan op een vakbondscongres in Brussel. Een grote inkomensongelijkheid moet wel worden vermeden, omdat het tot een politieke polarisatie leidt, stelde hij.

Maar waarom zou elke mate van inkomensongelijkheid verwerpelijk zijn en absoluut bestreden moeten worden? Een grote inkomensgelijkheid kan ook een vorm van ongelijkheid zijn, als geen rekening wordt gehouden met de verschillende inspanningen die geleverd zijn om dat inkomen te verwerven. Dat niet alle gezinnen hetzelfde inkomen hebben, kan perfect gerechtvaardigd zijn. Wie werkt, initiatief neemt, onderneemt of creatief is, moet daarvan de vruchten kunnen plukken, ook financieel. Als dat onmogelijk wordt, is het dodelijk voor de economische dynamiek.

Dat komt voor een stuk ook naar voren uit de studie. Het belastingbeleid dat de voorbije decennia is gevoerd heeft verhinderd dat de ongelijkheid in ons land steeg, wat elders vaak wel gebeurde. Maar het heeft de werkprikkels niet verbeterd. Dat zijn twee doelstellingen die moeilijk te rijmen zijn.

Het fiscale beleid, dat in eerste instantie bedoeld is om inkomsten te verwerven voor de overheid, moet daarnaast twee dingen proberen te verzoenen: grote inkomensverschillen uitvlakken zonder de economische dynamiek te zeer te schaden. Het optimale evenwicht daartussen vinden is een moeilijke oefening.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud