Ongeschikt

©Saskia Vanderstichele

Er zijn zowel principiële als pragmatische redenen voor de almaar vaker gebruikte minnelijke schikkingen. Maar in grote zaken maskeren ze enkel het falen van Justitie.

De voorbije drie jaar zijn de helft meer rechts­zaken in ons land op een minnelijke schikking geëindigd. De cijfers slaan op alle mogelijke misdrijven, van kleine winkeldiefstallen tot de diamantfraude bij Omega Diamonds, dat 160 miljoen euro aan het Antwerpse parket en de fiscus betaalde. De vraag is of we daar blij moeten mee zijn.

Er zijn wel degelijk redenen waarom minnelijke schikkingen welkom zijn. Een ervan is zelfs principieel. Een van de belangrijkste taken van Justitie is geschillen tussen burgers beslechten op een beschaafde manier. Dat je een dader zover krijgt dat hij de schade vergoedt, en daarbovenop vrijwillig aanvaardt een bijkomend bedrag te betalen, past in die logica. De in 2011 overleden Gentse professor ethiek Koen Raes zag in die zoektocht naar herstel en verzoening zelfs een soort ‘zorgzaamheid’, die Justitie te vaak mankeert.

Een tweede reden is pragmatischer. De ene zaak is de andere niet. Soms betwisten partijen feiten en zijn ze moeilijk aantoonbaar, soms is de zaak helder. Soms is er een hele reeks van kleinere ingrepen. Het houdt steek om te proberen de kleine vergrijpen, of die waarover weinig betwisting bestaat, op een snelle manier af te ronden. Het maakt dat er tijd en middelen overblijven om complexe en belangrijke zaken uit te spitten en dáár wel tot een uitspraak te komen.

Net daar loopt het helaas vaak mis. De minnelijke schikking bestaat al decennia, maar is in 2011 versoepeld en uitgebreid tot zwaardere misdrijven. Het argument dat hier opduikt, is dat het kiezen is: ofwel verjaren complexe en belangrijke fraudezaken, ofwel eindigen ze in der minne, met een miljoenenclaim.

Dat is waar de minnelijke schikking niet langer de deugd van ‘verzoening’ binnenloodst in het gerecht, maar net het falen van Justitie maskeert. Dat zware misdrijven niet tot voor de rechter komen, heeft twee grote kwalijke gevolgen. Het doet het vermoeden rijzen dat klassejustitie mogelijk is, waarbij iemand met veel geld zich minder zorgen moet maken als hij de wet overtreedt dan iemand met minder geld. Bij een echte veroordeling, waarbij ook celstraffen kunnen worden opgelegd, speelt dat minder. Iemand de vrijheid afnemen, komt bij iedereen hard aan.

Het tweede kwalijke nadeel is dat bij zware misdrijven Justitie ook de taak heeft de waarheid boven te spitten. De samenleving heeft het recht om te weten wat - voor zover bewijzen dat toelaten - er gebeurd is. Ook daar faalt de minnelijke schikking: de zoektocht wordt gestaakt.

Daarom wringt het niet zozeer dat de minnelijke schikking vaker wordt gebruikt. Wat wel wringt, is dat ze is gebruikt in zware zaken als Omega Diamonds, waar je als burger van Justitie een zoektocht naar de waarheid én een uitspraak mag verwachten. In dat opzicht is het meer dan terecht dat de federale regeringsonderhandelaars hebben beloofd de minnelijke schikking te ‘evalueren’, zonder van het systeem zelf ter discussie te stellen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud