'Over tien jaar rekent helft van supermarktklanten zelf af'

(tijd) - De supermarkt van de toekomst heeft een pak minder kassapersoneel. 'Over tien jaar zit achter minder dan de helft van de kassa's nog een caissière. Tegen die tijd zal een ruime meerderheid van de klanten zijn boodschappen zelf scannen en zelf afrekenen', zegt Hans Van Grieken, corporate innovation officer bij de management- en technologieadviseur Cap Gemini. In ons land experimenteert Carrefour als eerste met doe-het-zelfkassa's in zijn supermarkt in Etterbeek. Bij collega's in Engeland, Duitsland, Nederland, Frankrijk en Italië lopen gelijkaardige testen. In de Verenigde Staten zijn er al meer dan 2.000 onbemande kassa's.

De supermarktgroep Carrefour laat in haar Super GB in Etterbeek de klanten zelf caissière spelen. Aan het bataljon van gewone kassa's zijn vier kassa's zonder caissières toegevoegd. Daar scant de klant zelf zijn aankopen en rekent hij zelf af, naar keuze met cash geld of met een betaalkaart.

Met de test, een wereldprimeur voor de Franse groep, gaat Carrefour een stapje verder dan zijn collega Delhaize. Bij Delhaize is in 46 van de 125 supermarkten selfscanning geïnstalleerd. Daarbij neemt de klant alleen het scannen voor zijn rekening. Bij het terugzetten van de zelfscanner wordt automatisch de rekening uitgeprint. Met de rekening in de hand schuift de klant aan bij een voor selfscanning gereserveerde kassa. Daar kan hij onmiddellijk afrekenen. De boodschappen hoeven niet meer op de band. Dat levert tijdwinst op voor zowel de klant als de caissière. Een caissière aan een selfscanningskassa kan in een dag meer klanten bedienen dan haar collega's. Bij Carrefour houdt een caissière een oogje in het zeil bij vier doe-het-zelfkassa's.

In de supermarkt van de toekomst zal dan ook een pak minder caissières aan de slag zijn. 'Over tien jaar werkt ruim de helft van de kassa's zonder kassapersoneel', voorspelt Hans Van Grieken van Cap Gemini.

Volgens Van Grieken is de opkomst van de 'self check-out'-kassa niet meer tegen te houden. 'Dat hangt samen met de opkomst van een generatie van mensen die zelfbediening verkiest boven bediening. Tien jaar geleden gaf in Nederland nog meer dan de helft van de mensen de voorkeur aan het afhalen van geld aan het loket boven een geldautomaat. Nu verkiest meer dan 70 procent een automaat boven een loket', zegt Van Grieken.

Daarnaast speelt ook het kostenplaatje. 'Op de termijn is een 'self check-out'-kassa een goedkoper alternatief. Nu is dat nog niet het geval omdat de kostprijs per kassa nog te hoog is. Maar als meer supermarkten overschakelen en de systemen beter afgesteld zijn, moeten de prijzen automatisch naar omlaag', zegt Van Grieken.

Daarbij rekent Van Grieken vooral op de doorbraak van de opvolger van de barcode, de RFID-tag, die ook een meer fraudebestendig systeem moet opleveren. Een RFID, of voluit een radio frequency identifier, is een minuscule chip met daarrond koperlijnen. In de chip zitten alle gegevens opgeslagen van het product, de productiedatum tot en met de prijs. De koperlijnen vormen de antenne die radiogolven draadloos uitzendt en randapparatuur kan informeren of alarmeren. 'Nu is de chip nog veel te duur om op elk product een RFID-label aan te brengen. Zodra de chipprijs daalt, kan dat wel. Dan staat niet langer een kassa aan de uitgang van de supermarkt maar een poort die alle producten scant en daarna het kassaticket afdrukt. Daarmee is de kans op de diefstal ook kleiner. Klanten kunnen niet 'vergeten' een product te scannen', legt Van Grieken uit.

De hoge prijs van de huidige doe-het-zelfkassa's verklaart waarom kostenefficiënte discounters als Colruyt en Lidl voorlopig de boot afhouden. 'Op basis van de huidige prijzen hangt aan de investering geen positief kostenplaatje. Als alles in rekening wordt gebracht, is er volgens onze berekening geen financieel voordeel. In vergelijking met ons zeer specifieke kassasysteem zien wij evenmin tijdwinst voor de klant', zegt Jean-Pierre Roelands, commercieel directeur Colruyt. Ook Ivan Sabbe, algemeen directeur van Lidl in ons land, is van oordeel dat de besparing op het kassapersoneel voorlopig niet opweegt tegenover de investeringskosten.

Carrefour is het dan ook in de eerste plaats te doen om de rijen aan de kassa te verkorten. 'Wij willen vooral de gehaaste klanten terugwinnen. Daarom kozen we voor Etterbeek als testwinkel omdat daar veel kantoren in de buurt zijn. De mensen die daar werken, komen vaak over de middag hun boodschapeen doen. Als ze te lang moeten wachten, gaan ze weg. Bij de selfkassa's is alvast de perceptie dat het wachten korter is omdat de klant zelf bezig is', zegt Geert Uytterschaut, operationeel directeur Super GB België.

Toch zijn ook bij GB de vakbonden ongerust over het lot van het kassapersoneel. Uytterschaut is op een bijzondere ondernemingsraad geconvoceerd om tekst en uitleg te geven over de toekomst van de caissières. 'Wij rekenen vooral op meer omzet om de totale tewerkstelling gelijk te houden', zegt Uytterschaut.

Dat lijkt te lukken, tijdens de voorbije maand kreeg de Super GB in Etterbeek 1 à 2 procent meer klanten over de vloer. Tegelijkertijd verhoogt de klantentrouw. 'Zodra ze gewonnen zijn voor het systeem, komen zij terug en blijven ze weg van de concurrentie', zegt Gino Van Ossel, professor retail aan de Vlerick Management School Leuven Gent. Na een maand testdraaien heeft 20 procent van de klanten in Etterbeek de doe-het-zelfkassa uitgeprobeerd. Bij Delhaize gebruikt 25 procent van de klanten de selfscanning.

Bovendien kunnen caissières, die zich zorgen maken over hun job, rekenen op steun uit onverwachte hoek. 'Uit alle onderzoeken blijkt dat een deel van de klanten nooit zal overschakelen net omdat zij niet willen dat het kassapersoneel zijn job verliest', zegt Van Ossel.

Gerda ACKAERT

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud