Reeks Islamintegratie in Europa (4):Duitsland en islam leven naast elkaar

(tijd) - De islam en Duitsland, dat zijn twee volstrekt gescheiden werelden, ondanks het feit dat het land drie miljoen moslims telt. Zowel Duitsers als moslims spreken van een 'parallelmaatschappij' in Duitsland. Dat maakt ook dat fundamentalistische groeperingen rustig hun netwerken kunnen uitbouwen.

De voorbeelden waaruit het actieve bestaan blijkt van moslimgroeperingen in Duitsland zijn kleurrijk. Zo zit de 'kalief van Keulen' sinds 2000 een vierjarige gevangenisstraf uit omdat hij openlijk had opgeroepen tot moord op een concurrerende kalief. Deze streng religieuze moslim, Halil Ibrahim Sofu, betwistte Metin Kaplan, de zoon van de legendarische Cemaleddin Kaplan, de heerschappij over de in 1984 opgerichte 'kaliefstaat'.

De Duitse justitie en binnenlandse veiligheidsdienst zijn het stadium van verwondering lang voorbij. Zij volgen de activiteiten van de omvangrijke moslimgemeenschap in het land met groeiende zorg. De kaliefstaat was beslist geen grap: de leiders van deze eigenmachtig opgerichte 'substaat' verlangen volstrekte gehoorzaamheid van hun leden. De kaliefstaat, die zich georganiseerd heeft in 'emiraten' in Duitsland en andere Europese landen heft ook 'belastingen'. In Duitsland telt deze organisatie circa 1.300 geregistreerde leden, maar hun invloed in de nauw vertakte en gesloten islamitische bevolking reikt veel verder.

De kalief mag achter slot en grendel zitten, de kaliefstaat zelf kan justitie niets maken. In heel Duitsland zijn circa 40 streng religieuze moslimverenigingen actief met samen ruim 30.000 leden. Het ministerie van Binnenlandse Zaken laat onderzoeken of een deel van die groeperingen verboden kan worden. Ook tegen Duitse deelverenigingen van de extremistische en gewelddadige buitenlandse moslimorganisaties Hamas en Hezbollah loopt zo'n onderzoek.

Maar juristen en grondwetexperts verwachten daar weinig van. Het verbieden van dergelijke groeperingen is in Duitsland zeer moelijk, blijkt onder meer uit de lopende procedure bij het grondwettelijk hof in Karlsruhe tegen de rechts-extremistische NPD. Die zaak loopt grote kans geschorst te worden omdat bewijsmateriaal hoofdzakelijk is verzameld door infiltranten, van wie de verdediging beweert dat ze onrechtmatigheden hebben 'uitgelokt'. Zoals bij rechts-extremistische organisaties zijn justitie en politie ook bij hun onderzoek naar Duitse moslimgroeperingen afhankelijk van informanten.

Extremistische moslimorganisaties vestigen zich graag in Duitsland, juist omdat ze zich daar relatief ongestoord kunnen bewegen. Bovendien is het land een bron van financiën: met enige regelmaat worden miljoenen euro's overgemaakt naar moederorganisaties in Afghanistan en Arabische landen. Enkele daders van de terroristische aanslagen op het WTC en het Pentagon in de VS leefden lange tijd in Duitsland. Ze studeerden en werkten in Hamburg en bezochten er de plaatselijke moskee. Bij de rechtbank in Hamburg, waar de politie inmiddels spreekt van 'terroristische cellen', loopt een proces tegen twee handlangers van de zelfmoordpiloten. Een van hen betaalde de vliegopleidingen van een Duitse rekening.

Het gemak waarmee terroristen er ongemerkt hun acties konden voorbereiden is tekenend voor de manier waarop in Duitsland de autochtone bevolking en de buitenlanders leven: naast elkaar. Duitsland telt ruim 7 miljoen mensen met een andere nationaliteit en de meerderheid van hen beweegt zich in eigen kring, vormt gemeenschappen en 'getto's', bezoekt eigen winkels, cafés en reisbureaus, en trouwt met een partner van gelijke nationaliteit, vaak afkomstig uit het land van herkomst.

Met de integratie van buitenlanders in de Duitse samenleving is het erbarmelijk gesteld, concludeert onderzoek na onderzoek. Dat heeft in toenemende mate negatieve gevolgen - van ondermaatse taalkennis en slechte schoolresultaten tot hoge werkloosheid en bovengemiddeld veel 'buitenlandergerelateerde' criminaliteit. De Bondsdag heeft onlangs een wet aangenomen van de sociaal-democratische en groene bondsregering die Duitsland voor het eerst beschouwd als 'immigratieland' en daarmee de werkelijkheid recht doet. Een belangrijk deel van de wet is gericht op betere integratie van nieuwkomers en van al in Duitsland wonende allochtonen. De bedoeling is dat Duitsland een groter beroep kan doen op de niet-Duitsers voor opvulling van de lacunes in de arbeidsmarkt en het stoppen van de vergrijzing. De bondsregering wil meer investeren in opleiding en sociale voorzieningen, maar verlangt in ruil daarvoor meer inzet en aanpassing.

De Duitse samenleving is echter verdeeld over de juiste aanpak. De immigratiewet werd met de kleinst mogelijke meerderheid aangenomen door de Bondsraad, de afvaardiging van de Duitse deelstaten, en de rechtmatigheid wordt om die reden door de oppositie betwist bij het grondwettelijk hof. De christen-democraten verstaan onder integratie eerst en vooral het leren van de Duitse taal en de aanpassing aan de Duitse, lees christelijke, normen en waarden. De 'rood-groene' partijen beogen een meer 'multiculturele' aanpak, waarbij de Duitse waarden en normen gelden maar meer tolerantie bestaat ten aanzien van andere overtuigingen en levensvormen.

De drie miljoen islamieten in Duitsland, voor het overgrote deel gematigde moslims uit Turkije, staan niet te springen om meer integratie, in welke vorm dan ook. Nadat de politiek getalmd had met besluiten nemen, stonden Duitse rechtbanken inmiddels toe dat moslimmeisjes een hoofddoek dragen in de klas, dat schapen ritueel geslacht worden en dat er islamonderwijs geven wordt in eigen scholen. De kinderen van Turkse Duitsers van de tweede generatie spreken weer slechter Duits dan hun ouders en grootouders. Slechts een op de vijf Turkse werknemers gebruikt het Duits als voertal op zijn werk. Op extra spraakcursussen zitten zij niet te wachten: 'Niet nodig en geen tijd.' Veel buitenlanders, of het nu Russen, Polen of Roemenen zijn, of moslims uit Turkije, het voormalige Joegoslavië, Irak, Marokko of Iran, wonen gevoelsmatig in hun eigen land, niet in Duitsland. En een groot deel van hen voelt weinig behoefte daaraan veel te veranderen.

Sigrid DE VRIES

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud