'Russische ondernemers moeten meer zin voor ondernemerschap kweken'

ANTWERPEN (tijd) - De Investeringsmaatschappij voor Vlaanderen (GIMV) beheert in Rusland en Kazachstan vier fondsen voor rekening van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO). 'Investeren in Rusland is niet altijd even makkelijk. Russische ondernemers moeten meer ondernemersgeest kweken', zegt Philippe Der Megreditchian, gedelegeerd bestuurder van Eagle Venture Partners (EVP), de managementvennootschap boven de EBWO-fondsen. 'Maar met rendementen tussen 11 en 28 procent loont het wel', treedt Jan Dewijngaert, de algemeen directeur van EVP, hem bij.

Oost-Europa trekt de GIMV al langer aan. In 1992 al begeleidde de investeringsmaatschappij Vlaamse ondernemers in Rusland. De GIMV zette zelf ook durfkapitaalfondsen op in Tsjechië en Slowakije. Verder stopte de GIMV ook 10 miljoen dollar in het Nova Polonia-fonds van de Allied Irish Bank dat in Polen investeert.

De GIMV is ook beheerder van vier fondsen van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO). Die vier fondsen investeren in Rusland en Kazachstan. Jan Dewijngaert volgt de EBWO-fondsen vanuit Antwerpen en reist dikwijls naar de voormalige Sovjetunie. Philippe Der Megreditchian is de man in Rusland. De 32-jarige Fransman met Russische 'roots' is sinds begin dit jaar gedelegeerd bestuurder van Eagle Venture Partners, de managementvennootschap die de fondsen beheert.

Hoe komt de GIMV eigenlijk in Rusland en Kazachstan terecht?

Jan Dewijngaert: 'We hadden in 1992 het Fonds Nieuw Europa opgestart. Dat moest mee investeren met bedrijven die in de voormalige Sovjetunie actief waren. In 1995 kwamen we tot de vaststelling dat, als we dit verder wilden doen, we als investeringsmaatschappij een lokaal kantoor moesten hebben. Andere durfkapitaalgroepen begonnen het land ook te ontdekken en om je marktaandeel te verdedigen, moest je in het land zelf zitten. Net toen benaderde de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) ons. Ze vroeg ons mee te dingen naar het beheerscontract voor het Kazakh Fund dat in Kazachstan zou investeren. Uit meer dan 80 kandidaten werden we toen uitverkozen als enige beheerder van het fonds.'

Het Kazakh Fund is niet het enige EBWO-fonds in de regio. De bank heeft er vier fondsen lopen.

Dewijngaert: 'Inderdaad, naast het Kazakh-fonds zijn er nog het Black Earth-, het Smolensk- en het Urals-fonds. Het zijn gesloten fondsen met een looptijd van tien jaar. Ze werden opgericht tussen 1994 en 1996. De vier fondsen samen beheren een kapitaal van 97 miljoen euro. Dat kapitaal is afkomstig van de EBWO. Wij zijn enkel de managers van die fondsen. Van die 97 miljoen euro werd 82,5 miljoen euro geïnvesteerd. Het saldo dient enkel nog voor eventuele opvolgingsinvesteringen in de portefeuillemaatschappijen. Het zijn fondsen met een regionale focus die in bedrijven investeren uit tradionele sectoren: voeding, bouw, consumptiegoederen,... Het Urals-fonds investeert in de Oeral en heeft Jekaterinenburg als standplaats. Het Kazach-fonds ondersteunt KMO's in Kazachstan en zit in Almaty. Het Black Earth-fonds is actief in de regio rond Voronesh, waar de hoofdzetel is, zo'n 600 kilometer ten zuidwesten van Moskou. Het Smolensk-fonds werkt tegen de grens met Wit-Rusland.'

Werken die vier fondsen onafhankelijk van elkaar of is er enige vorm van samenwerking?

Dewijngaert: 'Omdat wij als enige partij in elk van die vier fondsen vertegenwoordigd waren, vroeg de EBWO ons in 2000 het beheer over de fondsen te fuseren. Het team en de transacties wonnen zo aan schaalgrootte. Uit die fusie ontstond de managementvennootschap Eagle Venture Partners (EVP). De GIMV heeft 50 procent plus 1 aandeel in EVP. Ook de medebeheerders van de andere fondsen zitten in het kapitaal van EVP. Corpeq Ventures, de vennootschap van de Nederlandse ondernemer Hans Vreeman, heeft 27 procent. Rabobank houdt 10 procent in EVP aan. Het Nederlandse consultingbedrijf EWIC/Larive heeft 9 procent en de Franse durfkapitaalgroep Sigéfi 4 procent.'

Investeert Eagle Venture Partners enkel en alleen EBWO-geld of kunnen de verschillende partners ook co-investeren?

Dewijngaert: 'De vier fondsen halen het gros van hun investeringsgeld bij de EBWO maar de partners binnen Eagle Venture Partners kunnen wel mee investeren. Bij het Kazakh-fonds kan de GIMV tot 10 procent van de transactie mee dragen. In het Urals-fonds is dat 5 procent en bij het Black Earth-fonds 1 procent. Smolensk investeert 100 procent EBWO-geld. Die co-investeringen betekenen dat we buiten de beheersvergoeding ook nog inkomsten halen uit het rendement op de investering. Dat legt ons geen windeieren. Volgens onze huidige prognoses halen we op de verschillende fondsen rendementen tussen 11 en 28 procent.'

Dewijngaert: 'We investeerden in 31 bedrijven. We stapten al uit 7 bedrijven en 3 gingen er over de kop, zodat we nu nog 21 ondernemingen in portefeuille houden voor een boekwaarde van ongeveer 70 miljoen euro. Na verschillende investeringsjaren zijn we echt in de uitstapfase beland. Dit jaar verkochten we al ons belang in de Kazachse brouwerij Ak-Nar aan Baltic Beverage Holdings, een joint venture tussen Carlsberg en Scottish & Newcastle. De participatie van 45 procent in de roomijsfabrikant Lipetski Khladokombinat werd in mei aan het management verkocht. Nog eerder dit jaar ging de participatie in het agrobedrijf Belgorodsky Experimentalny Zavod Rybnykh Kombikormov (BEZRK) van de hand. En we hebben uitstapregelingen voor nog twee bedrijven getekend. We verkopen de brouwerij Altes aan Moscow FS Breweries en nog een kleiner bedrijf gaat de deur uit. We hebben nog vijf exits in de pijplijn zitten. Zo wordt de cosmeticaketen Kalina bijvoorbeeld in het vierde kwartaal aan een van de grote multinationale consumptieartikelengiganten overgelaten.'

Investeren in Rusland is geen alledaagse zaak. Verhalen over maffiapraktijken zijn niet van de lucht. Hoe risicovol is participaties nemen in Russische bedrijven?

Philippe Der Megreditchian: 'Net na de Russische omwenteling begin de jaren 90 was het investeringsklimaat in de media inderdaad zeer negatief. Maar het was wat overtrokken, al is er natuurlijk nooit rook zonder vuur. De perestroika, de economische hervormingen onder de voormalige Russische president Mikhail Gorbatsjov, had een totale chaos met zich meegebracht. We hebben bij onze investeringen ook nog nooit zware juridische problemen ondervonden. Het Russische juridische systeem is verre van het beste in de wereld en er kan veel aan verbeterd worden, maar het werkt redelijk. Als je naar de rechtbank stapt om iets aan te vechten, oordeelt die onafhankelijk.'

Hoe zwaar kwam de financiële crisis in augustus 1998 aan?

Der Megreditchian: 'Dat was een zeer moeilijke periode, ook persoonlijk. Mijn vrienden verklaarden me gek door in Rusland actief te blijven. We stopten met de EBWO-fondsen onmiddellijk met investeren. Het was voor het financiële systeem in Rusland echter ook een louterende periode. De slechte banken gingen failliet. Enkel de goede bleven over. En de waarderingen voor bedrijven zakten fors. Voor een durfkapitaalgroep is dat natuurlijk goed nieuws. Pas in 1999 stapten we terug in de markt.'

Bestaat er een echte ondernemerscultuur in Rusland?

Der Megreditchian: 'Dat kan een heel stuk beter. Russische ondernemers moeten meer ondernemersgeest kweken. De Russen zijn ook niet gewoon om met minderheidsaandeelhouders in hun bedrijven te werken. Ook is het begrip verantwoordelijkheid nog niet overal even goed doorgedrongen. Maar het is aan het beteren.'

Heeft dat te maken met een steeds grotere invloed van durfkapitaal in Rusland?

Der Megreditchian: 'Durfkapitaal wordt inderdaad steeds belangrijker. Er zijn zo'n 30 tot 30 westerse durfkapitalisten in het land actief, maar ook Russische bedrijven en zakenbanken investeren actief in ondernemingen. Toch is durfkapitaal zeker niet de belangrijkste financieringsbron voor bedrijven. We moeten de bedrijfsleiders ook nog altijd uitleggen dat we er niet zijn om hun bedrijf volledig van hen over te nemen. Minderheidsaandeelhouders hebben echt wel rechten, moeten we hen zeggen.'

Dewijngaert: 'Dat weet ik niet en het werd nog niet besproken. Mocht dat het geval zijn, dan toch niet onder de huidige formule. We doen nu bijvoorbeeld een beroep op fondsen van het Tacis-programma van de Europese Commissie, waarmee je kosten voor technische assistentie (boekenonderzoek, consulting,...) kunt dekken. Maar we hebben in elk geval een goed 'track record' opgebouwd in de regio. Normaal hebben we tegen het einde van het jaar alle geld dat in de fondsen werd gestopt, teruggestort. Dan hebben we nog 13 bedrijven in portefeuille. Alles wat we daarop verdienen, is pure winst. Dat is een mooi vooruitzicht.'

Tom PEETERS

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud