Senior writer

In grote fraudezaken mag een schikking voor het gerecht geen gemakkelijkheidsoplossing zijn om zich van een complex dossier af te maken.

De Britse grootbank HSBC moet zich niet voor de correctionele rechtbank verantwoorden voor de financiële hand- en spandiensten die ze leverde om Belgische klanten te helpen hun belastingen te ontduiken. Ze heeft met het Brusselse parket een schikking bereikt om strafvervolging af te kopen - de raadkamer moet die wel nog bekrachtigen. HSBC betaalt zowat 300 miljoen euro. Het is daarmee de grootste schikking ooit in België.

Dat in zo’n zaak wordt geschikt, is perfect legaal. De afkoopwet van 2011 maakt dat mogelijk. Het belet niet dat de uitkomst bij sommigen het wrange gevoel kan laten dat recht niet is geschied omdat een grote jongen alweer de dans ontspringt. Dat dan woorden als ‘straffeloosheid’ en ‘klassenjustitie’ vallen, is begrijpelijk.

In dit dossier maken een aantal elementen dat een keiharde bestraffing niet absoluut noodzakelijk was.

De schikking levert de schatkist 300 miljoen op. Voor onze begroting in onevenwicht is dat een meevaller. Maar in strafzaken mogen begrotingsoverwegingen geen argument zijn. Voor HSBC, een van de grootste banken ter wereld, is het schikkingsbedrag geen al te zware last: in de eerste helft van dit jaar zette de groep een winst neer van 9 miljard euro.

Een reden waarom de afkoopwet er kwam, was het povere palmares van justitie in grote fraudedossiers. Vervolgingen liepen vaak op een sisser af, omdat het gerecht het moeilijk had harde bewijzen voor de beschuldigingen te vinden of omdat de dossiers tegen verjaring aanliepen, ook door de procedureslagen die werden gevoerd. Een schikking waarbij de verdachte geen schuld bekent en geen straf oploopt maar wel een fors bedrag betaalt, leek dan een pragmatische second best oplossing.

Clementere aanpak

Toch zou het overdreven zijn de schikking met HSBC automatisch te zien als de zoveelste illustratie van het falen van de Belgische justitie. Medewerking aan fiscale fraude is een ernstig misdrijf. Maar in dit dossier maken een aantal elementen dat een keiharde bestraffing niet absoluut noodzakelijk was - het is niet omdat de verdachte een grootbank is dat de vervolging ongenadig moet zijn - en een clementere aanpak te verantwoorden is.

Ook bij het toestaan van een schikking moet Vrouwe Justitia geblinddoekt oordelen.

De betwiste praktijken waarvan het Zwitsers filiaal van HSBC verdacht wordt, speelden zich af voor 2007, meer dan tien jaar geleden. HSBC heeft niet de reputatie een schurkenbank te zijn. En de meeste grote banken zijn er de voorbije jaren erg beducht voor geworden om betrokken te raken bij fraudezaken, na de maatschappelijke verontwaardiging veroorzaakt door internationale mediadossiers als SwissLeaks, LuxLeaks en Panama Papers. Die legden fraudepistes bloot en zetten belastingontduikers en hun adviseurs te kijk. De grote banken hebben hun lesje wel geleerd.

Dat neemt niet weg dat straffen nodig zijn om het naleven van wetten af te dwingen. Een rechtsstaat hoort te voorzien in een efficiënte en snelle rechtsgang in strafzaken. Schikkingen moeten de uitzondering blijven. Er kunnen redenen zijn om voor een schikking te gaan en niet verder te vervolgen. Maar die redenen mogen niet de hoogte van schikkingsbedrag, de complexiteit van het dossier of de maatschappelijke status van de verdachte zijn. Ook bij het toestaan van een schikking moet Vrouwe Justitia geblinddoekt oordelen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud