De weg naar een nieuwe Vlaamse regering ligt open, maar de vorming van een volgende federale regering is daardoor nog moeilijker geworden.

Na enkele weken surplacen komt er toch schot in de Vlaamse regeringsonderhandelingen. Informateur Bart De Wever (N-VA) leverde maandag zijn startnota af die als vertrekpunt moet dienen voor de onderhandelingen. Zijn partij duidde Jan Jambon aan om de formatiegesprekken te leiden en schuift hem naar voren als volgende minister-president. Open VLD en CD&V zijn bereid mee aan tafel te gaan zitten. Er is een heruitgave van de Zweedse coalitie uit de vorige bestuursperiode in de maak.

Het wordt een regering van verliezers. De drie partijen verloren bij de jongste verkiezingen. Toch is het een logische coalitie. Voor een regering met het Vlaams Belang, de tweede partij in Vlaanderen, was geen meerderheid te vinden. Groen toonde zich te weinig compromisbereid. Een Bourgondische coalitie van de N-VA, Open VLD en de sp.a had een te krappe meerderheid.

Het wordt een regering van verliezers. Toch is het een logische coalitie.

Wie de winnaars of verliezers zijn van de verkiezingen is overigens relatief. Niet het aantal procentpunten dat een partij wint of verliest, is van belang, wel het aantal zetels dat ze behaalt. Een regering waarvan de partijen in het parlement over een meerderheid beschikken, is in een democratie perfect gelegitimeerd.

Marsrichtingen

De startnota is niet kleurloos, maar geeft duidelijke marsrichtingen aan. Die vertolken uitgesproken N-VA-standpunten over het onderwijs, inburgering en het rechten-en-plichtenverhaal. De nota legt een zware klemtoon op het vrijwaren van de Vlaamse identiteit. Denk aan de noodzaak tot inburgering van nieuwkomers en de passages over cultuur. Tegelijk predikt ze geen hard economisch beleid maar legt ze sociale accenten, onder meer over de zorgsector en sociale woningen. De Wever heeft goed opgemerkt uit welke hoek de wind waait. Met een gelijkaardig discours doen rechts-populistische partijen het momenteel erg goed bij de kiezers in heel wat Europese landen.

Over een aantal punten willen Open VLD en CD&V ongetwijfeld ook hun zeg hebben en zal de N-VA water bij de wijn moeten doen. Maar de startnota is voor hen alvast geen hinderpaal om aan de onderhandelingstafel aan te schuiven. Een euvel is dat sommige krachtlijnen voorlopig erg vaag zijn - vooral inzake het arbeidsmarkt- en het klimaatbeleid - en nog concreet gemaakt moeten worden. En er is ook nog geen zicht op het budgettaire plaatje.

Maar de formatie in Vlaanderen kan nu echt starten. Het moet mogelijk zijn een regering te hebben tegen 23 september, wanneer het Vlaamse Parlement zijn werkzaamheden hervat. Maar de richting die De Wever en de N-VA nu zijn ingeslagen bemoeilijkt de vorming van een nieuwe federale regering. De Franstalige socialisten van de PS zullen feestelijk bedanken om in een regering te stappen met enkel rechtse en centrumrechtse partijen: de N-VA, Open VLD en CD&V langs Vlaamse kant, de MR langs Franstalige kant.

Het zal De Wever en zijn partij misschien worst wezen. Maar met een harde brexit in het verschiet, een escalerende handelsoorlog en een dreigende economische recessie heeft dit land ook een federale regering nodig. Het is de verantwoordelijkheid van alle grote partijen, en de N-VA en de PS horen daarbij, zich daarvoor in te spannen.

Lees verder

Tijd Connect