Advertentie

Steekvlampolitiek

©rv

Terwijl de Amerikanen hun banken gezond maken en met brute economische overmacht het bankgeheim in diverse fiscale vluchtoorden aan diggelen hakken, verliest Europa zich dezer dagen in schaduwgevechten. Zowel in de strijd tegen de fiscale paradijzen als in de aanpak van de bankencrisis laten de EU-lidstaten zich leiden door toevalligheden en politiek opportunisme; dat zorgt regelmatig voor mooie steekvlammen maar brengt een degelijke Europese oplossing allesbehalve dichterbij.

De strijd tegen de fiscale fraude! Al jaren botsen de Europese partners op dezelfde muur. Maar nu de Amerikanen de Luxemburgers voor het blok gezet hebben, kan het ineens wel: Luxemburg hangt zijn bankgeheim aan de wilgen en is bereid om mee te stappen in de automatische uitwisseling van informatie over de buitenlandse bankklanten in het Groothertogdom.

Een tweede externe factor zorgt al helemaal voor een feestje: dankzij de onthullingen van OffshoreLeaks krijgt de jacht op belastingontwijkers en -fraudeurs helemaal de Europese wind in de zeilen. Een welgekomen steekvlam, noemt de Belgische minister van Financiën Koen Geens de publieke belangstelling voor OffshoreLeaks in een interview met De Tijd. Dat het initiatief van de zes grote landen terzake vooral is ingegeven door elektorale overwegingen van die landen, lijkt minder  belangrijk: het doel heiligt de middelen. Dat Europa aan zo'n steekvlamdynamiek ook zijn eigen oplossingen verbrandt en vrijwel automatisch kiest voor de Amerikaanse methode — economische samenwerking in ruil voor de uitwisseling van spaardersgegevens — mag de pret al evenmin drukken.

In feite dreigen net de Amerikaanse aanpak en de dictatoriale opstelling van de grote EU-landen de strijd tegen belastingontwijking en -fraude ernstig te vertragen of af te zwakken. Loze woorden en electoraal spierballengerol zullen de fiscale ontwijking geen halt toeroepen; als Europa de wereld werkelijk fiscaal wil kerstenen, zal het, net als de VS, al zijn economisch gewicht in de schaal moeten leggen — en dat is alleen denkbaar en haalbaar als er grote Europese eendracht is over de manier waarop. Fiscaliteit zit nu eenmaal in het hart van het economisch beleid.

Het is helemaal niet zo dat we de Amerikanen of OffshoreLeaks nodig hadden om het debat in Europa op te starten. Wat nu door 'omstandigheden' op tafel is terechtgekomen, dreigt zowel dubbel te lopen als minder diep te graven dan wat al maanden, zelfs jaren op tafel ligt: een akkoord om de achterpoortjes in de Europese spaarrichtlijn te sluiten, een onderhandelingsmandaat met Zwitserland en enkele kleine belastingparadijzen in Europa en vooral een groot actieplan voor hechte samenwerking tussen fiscale administraties tegen belastingfraude. De Amerikaanse formule — transparantie over buitenlandse rekeningen — is slechts één element. Even noodzakelijk, zelfs veel straffer, is het om een zwarte lijst aan te leggen van landen die een draaischijf vormen voor belastingfraude. En de mogelijkheid om die landen Europese sancties op te leggen.

Eenzelfde processie van Echternach volgt ook de Europese bankenunie. In Amerika is haast gemaakt met de opkuis van de slechte banken. In Europa staan wel gigantische dingen op stapel — de ECB wordt toezichthouder voor alle banken in de eurozone, er komen procedures om banken te begeleiden in een faillissement én een fonds, gespijsd door de sector zelf — maar het blijft wroeten en zuchten om nog maar de basiselementen echt tot stand te brengen. De nood aan een serieuze omkadering voor de banken is hoog, maar ook hier dienen zich elektorale agenda's en gelegenheidssteekvlammen aan om de boel nog wat meer te vertragen.

Zo vragen de Duitsers nu om een verdragswijziging. Daar hebben ze juridische argumenten voor die ze vooral om elektorale redenen goed in de verf zetten. Maar hun eis zal de Bankenunie hoe dan ook weer vertragen, al was het maar omdat de Britse premier David Cameron de kans niet zal laten liggen om in ruil wat Europese bevoegdheden terug het Kanaal over te slepen.

En dan dé steekvlam van de voorbije week: niet de idee dat banken ook in Europa failliet moeten kunnen gaan; wel dat spaarders met meer dan 100.000 euro op hun rekening, in dat geval mogelijk mee in het bad gaan. Veel media leken te geloven dat het een mensenrecht is dat overheden spaarders redden. Het politieke debat dat op die manier getriggerd werd, maakte totaal abstractie van het feit dat rekeningen met meer dan 100.000 euro niet bepaald de doorsnee spaarder gelden en dat de garantie voor het spaargeld sinds het begin van de crisis al was opgetrokken van 20.000 naar 100.000 euro. Op die manier vertekende en ondergroef het debat over de spaarders net de hele idee waarom we in Europa een bankenunie nodig hebben.

Sinds het begin van de crisis in 2008 heeft Europa gigantische bedragen uitgekeerd en gegarandeerd om banken te stutten. Bedragen die even hallucinant zijn als de 1.000 miljard euro die jaarlijks ‘verdwijnen’ naar exotische belastingoorden. Het beschermen van de spaarders is absoluut nodig om het vertrouwen in de banksector te behouden — maar willen we als belastingbetaler echt de prijs betalen voor het uitbreiden van die garantie naar alle grote deposito's?

De eindeloze discussies zorgen er op de koop toe ook nog voor dat de Europese banken, in tegenstelling tot de Amerikaanse, nog lang niet weten waar ze aan toe zijn. Stilaan wordt het concurrentienadeel ten opzichte van de VS onhoudbaar. Zo gaat dat met steekvlammen: ze geven even een verbindend licht en daarna lijkt de duisternis nog meer ondoordringbaar. Hoog tijd om de vlam in de pijp te steken voor de bankenunie.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud