Stilstand

©Saskia Vanderstichele

Stilstaan is achteruitgaan, leert een vaak misbruikte boutade. Maar in het geval van de niet meer groeiende Europese economie klopt ze.

We staan stil. Donderdagmorgen maakten de statistici van Eurostat bekend dat de eurozone niet meer groeit. En eigenlijk is het erger dan dat. We groeien sinds 2007 niet meer.

Van economen wordt soms gezegd dat ze bewijzen gevoel voor humor te hebben omdat ze in hun voorspellingen cijfers na de komma gebruiken. Want wat maakt het nu uit of de Belgische economie met 0,1 procent krimpt of met 0,1 procent stijgt. Of met 0,6 procent? Maar zet de cijfers van enkele jaren na elkaar en de kleine cijfertjes na de komma maken wel een wereld van verschil.

Want bekijk de eurozone sinds bij de banken en de overheden de schuldencrisis losbarstte. In 2008 groeide de economie van de eurozone slechts met 0,4 procent, het jaar daarna ging ze met 4,5 procent in recessie, om in 2010 slechts gedeeltelijk (1,9 procent) te herstellen. In 2011 volgde 1,6 procent groei en daarna viel het weer stil. Een krimp van 0,7 procent in 2012, een krimp van 0,4 procent vorig jaar. En nu valt ook de prille hoop op groei dit jaar in duigen.

De langetermijntrend is problematisch. Zonder groei durven werkgevers minder snel aanwerven, omdat ze weten dat lonen automatisch stijgen en een arbeidscontract stoppen geld kost. Zonder groei heeft de Belgische sociale zekerheid een inkomstenprobleem, omdat de bevolking vergrijst en almaar meer aanspraak maakt op pensioenen en geld uit de ziekteverzekering. Zonder groei wegen staatsschulden zwaarder, omdat ze in termen van het bbp worden uitgedrukt. Zonder groei is er ook minder geld om andere uitdagingen, van sociaal beleid tot investeringen in groene energie, aan te gaan.

Exemplarisch voor het stilvallen is dat ook de Duitse langetermijnrente voor het eerst onder de 1 procent zakt. Het toont hoe investeerders nog weinig verwachten van de Europese toekomst. Ze verwachten geen groei en geen inflatie. Een langetermijnrente onder de 1 procent maakt het bovendien moeilijker voor pensioenfondsen om op een vrij veilige manier nog rendement te boeken waarmee ze de aanvullende pensioenen uitbetalen. Ook op die manier vervelt de schuldencrisis beetje bij beetje in een vergrijzingscrisis.

De vrees is reëel dat we stapje per stapje verder afzinken in het 'Japans scenario': gevangen in een samenleving zonder groei, met torenhoge schulden, geen capaciteit om die af te bouwen, en ook geen capaciteit om volop in te zetten op nieuwe uitdagingen omdat de vergrijzingskosten het budget bepalen. Dat de eurozone niet groeit dreigt exact dat te worden: dat we noodgedwongen de blik op het verleden houden, en een deel van de toekomst missen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud