Het is moeilijk optimistisch te zijn over een ingrijpende fiscale hervorming. Maar dat het denkwerk erover bezig is, is meer dan welkom.

Het is niet omdat we geen regering hebben dat we moeten stoppen met nadenken over hoe het regeringsbeleid eruit moet zien. Onder dat motto werkt de Hoge Raad van Financiën aan een rapport over hoe de belastingen in België beter kunnen.

Het denkwerk, waarvan de grote lijnen duidelijk zijn, bevat zwaktes en sterktes. De grootste zwakte is dat zelfs de experts van de Hoge Raad het niet eens zijn over de uitwerking van een ‘dual income tax’, waarbij alle inkomsten uit arbeid bij elkaar worden gelegd en alle inkomsten uit vermogen. In de campagne van vorig voorjaar was CD&V voorstander van dat systeem.

Hindernissenparcours

Het zegt iets over het hindernissenparcours waar een grondige fiscale hervorming door moet als de Wetstraat in deze zelfs geen autoriteit kan putten uit de expertise van de Hoge Raad van Financiën. Voeg daarbij het politieke onvermogen om te hervormen - met het status quo rond de ecocheques als meest trieste voorbeeld van de voorbije jaren - en de slagkracht van deze studie wordt wellicht problematisch.

In het grote woud van de fiscale aftrekposten en gunstregimes mogen best wel bomen sneuvelen.

Maar omdat - conform de leuze van Willem de Zwijger - het niet nodig is te hopen om toch iets te ondernemen en het niet nodig is te slagen om toch te volharden, ligt de sterkte in de denkoefening zelf. Die is welkom, omdat meer inzicht noodzakelijk is.

Ten eerste omdat de politieke partijen dat soms zelf ontberen. Groen presteerde het in de campagne voor 26 mei wekenlang vol te houden dat de overheid de opbrengst van de afschaffing van de salariswagens twee keer kan uitgeven: een keer om de NMBS te financieren én een keer om de lonen van de voormalige salariswagenrijders intact te houden.

Gunstregimes

Een tweede reden ligt in de onwaarschijnlijke complexiteit van het fiscaal systeem zelf. De experts van de Hoge Raad hebben een slordige 200 voorstellen becijferd om de verlaging van lasten op arbeid te financieren. In het grote woud van de fiscale aftrekposten en gunstregimes - van ecocheques en rechtsbijstandspremie tot salariswagens en dienstencheques - mogen best wel bomen sneuvelen.

De rijkste 10 procent van de Belgen betaalt 47 procent van de belastingopbrengsten. Qua ongelijkheid valt het nogal mee.

De derde reden ligt in het grote plaatje. Het is voor de overheid makkelijk belastingen simpeler, milieuvriendelijker en fairder te maken als de fiscale druk wat mag stijgen. Maar net dat is in België problematisch. Onze belastingen behoren al tot de hoogste ter wereld. Uit data van de federale overheidsdienst Economie blijkt bovendien dat de rijkste 10 procent van de Belgen 47 procent van de belastingopbrengsten betaalt. De rijkste 30 procent betaalt meer dan drie vierde van alles. Qua ongelijkheid valt het dus best wel mee.

De hervorming laat wellicht nog even op zich wachten. Maar de denkoefening over hoe onze belastingen beter, groener, arbeidsvriendelijker, fairder, eenvoudiger en liefst ook lager kunnen, is meer dan nodig.

Lees verder

Tijd Connect