algemeen hoofdredacteur

Veel redenen om te vieren heeft 175 jaar liberalisme niet. Nochtans is er ruimte voor en nood aan een stroming die de vrijheid en het vooruitgangsoptimisme centraal zet.

De voortekenen voor een blauw verjaardagsfeestje voor 175 jaar vrijdagavond op de Heizel stonden niet gunstig. De socioloog Mark Elchardus maakt in een magnum opus brandhout van het neoliberalisme. De stroming is destructief voor ons gemeenschapsgevoel en heeft zo een nefaste invloed op de maatschappij, is zijn these. Het 'Tekort aan blauw brengt verfmakers in het nauw', zoals we deze week kopten, blijkt ook figuurlijk van toepassing. De liberalen zijn op zoek naar meer blauw pigment, naar een vertaling van het liberalisme die compatibel is met de jaren 2020.

Elchardus, al heel zijn carrière niet voor één gat te vangen en daarom altijd interessant, slaat op een aantal thema's spijkers met koppen. Over asiel en migratie en de schrik om zich nog uit te spreken over de problemen die bijvoorbeeld de fundamentalistische delen van de islamitische gemeenschap met zich meebrengen. Over de werkende mensen die het gevoel hebben niet meer gehoord te worden, omdat de elite in een soort intellectuele bubbel leeft, afgesloten van de wereld. Mensen die het in Keulen horen donderen als de grote debatten over woke en cis-mannen gaan, maar zich onbegrepen voelen omdat hun energierekening buitensporig stijgt.

Er ligt een kans voor een partij die een modern economisch liberalisme uitdraagt. Alleen is de absolute voorwaarde daarvoor geloofwaardigheid. Zonder dat is het hele verhaal lucht.

Tegen die achtergrond staat Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert voor de schier onmogelijke klus het (neo-)liberalisme nieuw leven in te blazen. Nochtans ligt er ook een kans. Want Elchardus dreigt met zijn kritiek het kind met het badwater weg te gooien.

Een partij die opkomt voor vrijheden blijft relevant. Vrijheden en rechten zijn niet puur individueel, maar slaan ook op de gemeenschap. Vrijheid van ondernemen, vrijheid van geloof, vrijheid van onderwijs, vrijheid van meningsuiting. Maar ook het recht op kwalitatief onderwijs en een goede basisgezondheidszorg voor iedereen. De zorgwekkende tendenzen in de EU-landen Hongarije en Polen tonen dat de vrijheid om als pers een kritische waakhond te zijn, geen vanzelfsprekende verworvenheid is.

Een tweede kans ligt er voor een partij die het vooruitgangsoptimisme centraal zet. De klimaattransitie zal niet slagen door consuminderen of het kortwieken van de industrie. Een partij die in zulke complexe vraagstukken de ondernemerszin stimuleert in plaats van afremt, heeft haar plaats. Zonder die ondernemerszin komt er geen uitgebouwde waterstoftechnologie of de opvang en het hergebruik van CO2.

Er is een te grote spreidstand tussen het liberale partijprogramma en wat in twintig jaar bestuur is verwezenlijkt.

Er ligt een kans voor een partij die het economisch liberalisme uitdraagt, een stroming die niet van ingrijpende veranderingen als digitalisering wegloopt, maar ze omarmt en oplossingen bedenkt. Met een goed werkende overheid die er is voor kerntaken, maar zich voor de rest bescheiden opstelt. Alleen is de absolute voorwaarde daarvoor geloofwaardigheid. Zonder dat is het hele verhaal lucht.

Het probleem van de (Vlaamse) liberalen is niet zozeer dat er geen ruimte of nood meer is aan een liberale stroming. Het probleem is dat ze op veel punten niet geloofwaardig is als je ze toetst aan de praktijk. Dat er een te grote spreidstand is tussen hun liberaal partijprogramma en wat in ruim twintig jaar bestuur is verwezenlijkt. Die spreidstand is met Vivaldi nog meer verbreed. Ze doodt elke zoektocht naar een moderne invulling van blauw.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud