Therapie voor dreigend Europees luchtvaartinfarct

DIEGEM (tijd) - Sinds deze zomer kan de Europese verkeersleiding de groei van de luchtvaart niet meer volgen. Het strategische Sesar-plan wil tegen 2020 een technologische revolutie ontketenen die de capaciteit van het luchtruim verdrievoudigt. Maar Eurocontrol, dat verantwoordelijk is voor de veiligheid en organisatie van de luchtverkeersleiding, zoekt intussen korte- en middellangetermijnoplossingen.

Tot begin dit jaar liep het behoorlijk goed bij Eurocontrol. Sinds de catastrofale dagen van de Kosovocrisis slaagde de organisatie erin de vertragingen in de luchtvaart, te wijten aan verkeersleiding, systematisch te verminderen. Daaraan is deze zomer een einde gekomen. 'We werden opnieuw geconfronteerd met een trafiek die sneller groeide dan de aan-geboden capaciteit', zegt George Paulson, directeur ATM-programma's (Air Traffic Management).

De Vereniging van Europese Luchtvaartmaatschappijen (AEA) meldt dat deze zomer 22,1 procent van de vluchten van haar leden vertraging opliep. In de zomer van 2004 was dat maar 20,8. ATM is traditioneel slechts voor 11 procent van die vertraging verantwoordelijk. Maar toch is volgens de AEA deze keer de toename van het aantal vertragingen bijna integraal toe te schrijven aan een gebrek aan ATM-capaciteit, zowel onderweg als op de luchthavens.

Eurocontrol weet dat het luchtverkeer blijft toenemen. Conrad Cleasby, hoofd informatie en analyse, houdt er zich dagelijks mee bezig. 'Niets kan de groei van de luchtvaart stoppen: de oliecrisis begin jaren 70 kon het niet, de Golfoorlog van 1991 slaagde er niet in, zelfs de aanslagen van 11 september 2001 zorgden maar voor een tijdelijke dip.' Zijn verwachting is dat het luchtverkeer de komende zes jaar met 23 procent zal toe-nemen. Tegen 2020 verdubbelt het zelfs.

Een optimalisatie van de huidige systemen en procedures volstaat niet. Daarom werkt Eurocontrol al jaren aan programma's die structurele oplossingen bieden. Een daarvan is het Single European Sky-project, in samenwerking met de Europese Commissie. Dat is vooral politiek geïnspireerd en dat is niet toevallig. Vandaag bestaan er, ook boven de grond, nog altijd nationale grenzen en het luchtruim is versnipperd over liefst 75 ATC- of luchtverkeercontrolecentra.

Eurocontrol wil 'functional airspace blocks' (FAB's) creëren die het aantal ATC-sectoren herleiden van 450 tot enkele tientallen en het aantal ATC's tot een dozijn. Dat vereist het verzaken aan nationale soevereiniteit en heeft ook sociale implicaties door het hergroeperen van honderden verkeersleiders. 'Daarom zijn het de lidstaten die moeten beslissen tot de oprichting van FAB's', zegt Bo Redeborn, directeur ATM-strategieën. 'Lukt dat niet, is een nieuw politiek initiatief nodig.'

Maar ook dat is niet voldoende. Om de verdubbeling van de luchttrafiek tegen 2020 te kunnen opvangen is 'een technologische kwantumsprong nodig', zegt Jacques Barrot, EU-commissielid voor Transport. Hij kondigde gisteren de officiële start aan van het Sesar-project. Sesar wordt het masterplan voor de Europese verkeersleiding en veiligheid, bundelt op termijn de lopende programma's van Eurocontrol en voegt er een pak technologische innovatie aan toe.

Daar hoort het gebruik van GPS bij waardoor piloten niet meer verplicht zijn bepaalde routes te volgen. De ambities van Sesar zijn enorm, zegt Barrot: 'Het halveren van de ATM-kosten ten bate van de gebruikers-luchtvaartmaatschappijen; het verhogen van de veiligheid met factor 10; een daling van de schadelijke uitstoot met 10 procent door een vlotter verkeersstroom en een verdrievoudiging van de ATM-capaciteit.' Geraamde investering: 1.860 miljoen euro tot 2013.

Deze week ondertekende Eurocontrol een contract met de Air Traffic Alliance voor de 'definitiefase' van Sesar (2005-2007) voor 43 miljoen euro. Eurocontrol legt daar 17 miljoen euro bij. De ontwikkelingsfase (2008-2013) kost jaarlijks 300 miljoen euro, gelijk verdeeld over de EU, Eurocontrol en de industrie en de lidstaten. Vanaf 2014 start de implementatie, in 2020 moet Sesar volledig klaar zijn. De belangrijkste partners in Air Alliance zijn EADS, Airbus en Thales.

'Maar we wachten niet tot 2020', zegt Paulson. Want zonder bijkomende maatregelen draait het luchtverkeer vanaf 2009 in de soep. Daarom werkt Eurocontrol al aan verbeteringen van de organisatie van het luchtruim en een betere samenwerking met de militairen. Het uitwisselen van informatie tussen de spelers op de luchthavens moet ook tot meer efficiëntie leiden. Paulson schat dat de meeste luchthavens hun capaciteit tot 25 procent kunnen verhogen.

Eurocontrol wacht evenmin op de realisatie van Sesar om de veiligheid in het Europese luchtverkeer op een nog hoger niveau te krikken. De veiligheidsstatistieken tonen elk jaar een verbetering. Toch hebben de ongevallen op de luchthaven in Milaan en de botsing tussen twee vliegtuigen in Zuid-Duitsland enkele jaren geleden Eurocontrol ertoe aangezet een bijkomend initiatief te ontwikkelen. In verschillende lidstaten heeft dat geleid tot betere veiligheidsprocedures.

Guido MEEUSSEN

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud