De hoge productiviteit is een van Belgiës sterkste economische troeven. We kunnen het ons niet veroorloven die te verkwanselen.

Dat Belgische bedrijven ondanks de zware kosten voor arbeid internationaal toch nog behoorlijk concurrentieel zijn, is in belangrijke mate te danken aan de hoge productiviteit. Daarmee maken ze de loonkostenhandicap grotendeels goed. Maar ons land dreigt zijn productiviteitstroef kwijt te spelen, leert een overzicht van de Amerikaanse denktank The Conference Board.

Als het over productiviteit gaat, is België het slachtoffer van de wet van de remmende voorsprong. We hebben jaren in de kop van het internationale peloton gereden, maar onze achtervolgers naderen. Ook de de-industrialisering speelt ons parten. Het belang van de industrie in onze economie neemt af, het aandeel van de dienstensector neemt toe. Maar in dienstenactiviteiten is het moeilijk grote productiviteitsverbeteringen te realiseren.

En er is het gevolg van het beleid van de regering-Michel, die onder meer via lastenverlagingen heeft ingezet op jobcreatie. Met succes. Vooral jongeren en laaggeschoolden komen gemakkelijker aan de bak. Maar de banencreatie voor die categorie van werknemers drukt de productiviteitsgroei. Want als arbeid relatief goedkoper wordt, verdwijnt de stimulans om arbeid te vervangen door kapitaal. Om te automatiseren dus. De uitstoot van arbeid door kapitaal, die in ons land traditioneel aanzienlijk was door de hoge loonkosten, is danig getemperd.

Er zijn tal van manieren om de productiviteit van de economie op te krikken. Helaas schieten we daar tekort.

Het is toe te juichen dat meer Belgen aan het werk zijn. En we moeten absoluut op die weg voortgaan. Een hogere werkzaamheidsgraad brengt extra inkomsten in de schatkist voor het financieren van publieke voorzieningen, en het creëert een sterker financieel draagvlak voor ons uitgebreide systeem van sociale zekerheid. Maar dat heeft dus een keerzijde: het leidt tot een lagere productiviteit.

Een ijzeren wet is dat echter niet. Er zijn tal van manieren om de productiviteit van onze economie weer op te krikken. Door de kwaliteit van het onderwijs te verhogen, bijvoorbeeld. Door in te zetten op onderzoek en ontwikkeling. Door innovatie in bedrijven te stimuleren. Door in een betere verkeersinfrastructuur te investeren. Door werk te maken van een efficiëntere overheid.

Helaas schieten we daar tekort. Het rapport van The Conference Board toont aan dat de efficiëntie waarmee arbeid, kapitaal en vaardigheden in het productieproces worden gecombineerd de jongste jaren achteruitgaat in België. En dat de achteruitgang zelfs versnelt, terwijl die efficiëntie in de meeste andere Europese landen wel nog verbetert. Het is een van de redenen waarom onze economische groei achterophinkt tegenover die van onze buurlanden.

We moeten die trend dringend stoppen, en omkeren. De productiviteit is een pijler waarop onze welvaart steunt. Het is een van onze sterkste economische troeven. We kunnen het ons niet veroorloven die te verkwanselen.

Lees verder

Tijd Connect