Het ontslag van zijn minister van Defensie en de dalende koersen op Wall Street maken van de Amerikaanse president Donald Trump een nog gevaarlijker man.

De Franse president Emmanuel Macron belandde eerder deze maand op het punt waarop zijn elan als Franse hervormer werd gebroken. Hij draaide de milieutaksen op vervuilende diesel terug en besloot weer zoveel geld uit te geven dat Frankrijk, net als vroeger, opnieuw zijn begrotingsafspraken met de EU grandioos zal missen.

De afgelopen dagen stelde zich met almaar meer aandrang de vraag of in de Verenigde Staten president Trump op hetzelfde punt is beland. Vanuit de Republikeinse partij wordt de kritiek op en de vrees voor ongelukken luider. In de bredere kringen daarrond wordt de verbijstering - voor zover sommigen er niet immuun voor zijn geworden - alleen maar groter.

Bij Trump is het gevaar niet dat hervormingen stilvallen. Sommige ervan, zoals het opnieuw investeren in infrastructuur, gaan beter eens van start. Het gevaar is dat hij compleet losgeslagen is en een gevaar voor zelfs onze welvaart wordt.

Er zijn drie belangrijke nieuwigheden om dat te vrezen. De eerste is het ontslag van minister van Defensie Jim Mattis, die op 1 januari al verdwijnt. In zijn ontslagbrief zei Mattis dat de Amerikaanse macht is gebouwd op allianties met bondgenoten en op een resoluut verzet tegen andere landen, zoals Rusland. Omdat Trump die visie niet deelt, zei Mattis dat hij niet langer voor de president kan werken. De druppel die Mattis’ emmer deed overlopen, was de beslissing van Trump om troepen uit Syrië terug te trekken, waarbij hij niet eens een advies aan de top van het Pentagon vroeg.

De tweede nieuwigheid is het hernemen van de aanval op de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve. Die hoort onafhankelijk van het Witte Huis beleid te voeren. Ze heeft niet als doel Wall Street omhoog te duwen, ook al vindt Trump van wel. Het enige probleem van de Amerikaanse economie is de Federal Reserve, tweette hij op kerstavond.

De derde nieuwigheid is de berenmarkt op Wall Street. Trump meet al vanaf zijn aantreden zijn politiek succes af aan de hoogte van de Dow Jones. Op het Wereld Economisch Forum in Davos pochte hij in januari nog dat sinds zijn aantreden 7.000 miljard dollar waarde op Wall Street is bijgekomen. Terwijl Trump de wereld met tweets bestookte, daalden de belastingen en steeg de Dow Jones. De hoogconjunctuur was bovendien zo sterk dat de schade van Trumps handelsoorlogen niet meteen zichtbaar werd.

Dat is veranderd. De zenuwachtige manier waarop de Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin zondag reageerde op de dalende beurzen, doet vermoeden dat Trump zich als een kat in het nauw voelt. De manier waarop hij opnieuw uithaalt naar Jerome Powell, de voorzitter van de Fed, versterkt dat vermoeden.

Toen een dikke tien jaar geleden de financiële crisis uitbrak, was het financieel systeem grondig scheefgegroeid, maar reageerde de politieke wereld met zo veel mogelijk rust, kalmte en kennis. Aan de vooravond van een nieuwe laagconjunctuur lijkt het financieel systeem steviger dan toen, maar is er waanzin geslopen in de cockpit van zij die de wereldeconomie mee besturen.

Met het verdwijnen van Mattis is het risico op geopolitieke accidenten toegenomen. Met de aanval op Powell het risico op economische ongevallen. De politiek is het belangrijkste economische risico geworden.

Lees verder

Gesponsorde inhoud