Redacteur Politiek

De parlementaire onderzoekscommissie die woensdag in het Vlaams Parlement het leven ziet, is meer dan nodig. Haar opdracht mag niet beperkt worden tot 3M in Zwijndrecht.

PFAS en PFOS. Tot enkele weken geleden waren de termen bij het brede publiek onbekend, maar woensdag komt er in het Vlaams Parlement een onderzoekscommissie naar wat de twee de voorbije jaren hebben aangericht. PFAS is de verzamelnaam van een zesduizendtal door mensen gemaakte molecules die nauwelijks afbreekbaar zijn. PFOS is een van de gevaarlijke voorbeelden ervan.

Als een uitdijende olievlek beheersen ze het politieke debat. Wat begon bij problemen met PFOS-vervuiling bij de Oosterweelwerken breidde zich uit tot gezondheidsvragen voor de inwoners van Zwijndrecht, daarna voor de 1 miljoen mensen in een straal van 15 kilometer rond de gemeente, en voor heel Vlaanderen.

Het breidt zich bovendien uit naar andere gevaarlijke stoffen: in Mechelen boog het college van burgemeester en schepenen zich dinsdag over mogelijke PFAS-vervuiling op de Dupont-site, waar teflon wordt gemaakt.

Ook qua inzicht is dit een uitdijend probleem: wat we vandaag weten, stemt tot veel grotere waakzaamheid en voorzichtigheid dan wat we twintig jaar geleden wisten.

De immense onduidelijkheid, over iets cruciaals als voedselveiligheid dan nog, bewijst hoe nodig deze onderzoekscommissie is. Wat moet haar opdracht worden?

In de eerste plaats moet ze informatie verzamelen die helpt hier en nu de gezondheidsrisico’s in te dijken. Dat moet de prioritaire opdracht blijven. En omdat die risico’s zich niet beperken tot Zwijndrecht, moet het onderzoek zich uitstrekken naar mogelijke vervuiling in heel Vlaanderen.

De grote uitdaging wordt niet in de val te trappen waarbij de beslissingen van gisteren worden beoordeeld met de kennis van vandaag.

Op de tweede plaats moet het parlementair onderzoek tot een breed gewetensonderzoek leiden. In welke mate is de Vlaamse overheid te kort geschoten? De afvalstoffenmaatschappij OVAM? Lantis, de beheerder van de Oosterweelwerf? Het lokale bestuur van Zwijndrecht? 3M, dat tot begin jaren 2000 in Zwijndrecht PFOS gebruikte? En in welke mate is de dading die 3M en Lantis daarover afsloten gerechtvaardigd? Daar wordt de grote uitdaging niet in de val te trappen waarbij de beslissingen van gisteren worden beoordeeld met de kennis van vandaag. Maar wie iets alarmerends wist en de informatie voor zich hield, mag niet vrijuit gaan.

Een laatste opdracht zal erin bestaan focus en sereniteit te behouden. Dat wordt moeilijk, omdat dit dossier politiek toxisch is. Het dreigt CD&V te raken, dat van 2004 tot 2019 de minister van Leefmilieu leverde. Het legt mogelijk de Oosterweelwerken stil, de werf die de vorige Vlaamse regering met veel moeite en veel geld weer op dreef kreeg. Wie de Wetstraatgeschiedenis wat kent, weet bovendien dat nogal wat onderzoekscommissies eindigden op een rapport met onbeslist geneuzel.

Als een voorbeeld dient, is het misschien wel de onderzoekscommissie naar de dioxinecrisis van twee decennia geleden. Mee als gevolg daarvan kwam het federaal voedselagentschap tot stand. Het is een van de redenen waarom de gezondheidsvragen zich vandaag beperken tot zelf gekweekt voedsel, en gelukkig niet gaan over wat in de winkel ligt.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud