Uitgerekend

©Saskia Vanderstichele

Dat deze verkiezingscampagne meer dan ooit om cijfers draait, heeft een voordeel: politici kunnen niet zomaar doen alsof de bomen tot in de hemel groeien.

Er zijn drie types leugens, zei de Brit Benjamin Disraeli (1804-1881): leugens, verdomde leugens en statistieken. Dat de boutade van een voormalige eerste minister komt, doet vrezen dat politici er heel vaak de cijfers uit pikken die hen goed uitkomen, zeker als de verkiezingen naderen.

Dat is te begrijpen vanuit het standpunt van de politicus, die een boodschap en een visie wil overbrengen. Maar voor de kiezer is het moeilijk om door het cijferbos de bomen nog te zien. Net daarom wordt in Vlaanderen al jaren met wat bewondering gekeken naar de nuchterheid waarmee de Nederlandse politici hun verkiezingsvoorstellen laten berekenen door de twee Planbureaus van hun land.

In België is het al vele malen geprobeerd, en al even vaak mislukt. Federaal vicepremier Pieter De Crem (CD&V) probeert het Nederlandse systeem al sinds 1998 te kopiëren, maar faalde telkens. Nu is het wel gelukt, al komt er niets meer van voor de verkiezingen 25 mei. De nieuwe wet op de berekening van de verkiezingsprogramma’s wordt op 26 mei van kracht. Dat is belangrijk, ook al is het even wachten. Het Planbureau is samen met de Nationale Bank de enige instantie in het land die een complex en duur macro-economisch rekenmodel heeft om alle aspecten van een beleidsvoorstel uitgebreid in kaart te brengen. 

Wie niet op de overheid wil wachten, krijgt in de aanloop naar 25 mei al ‘Rekening14’, een project van De Tijd, de VRT, De Standaard en de KU Leuven. Daarin worden belang­rijke onderdelen van de verkiezingsprogramma’s doorgelicht, waarbij effecten op koopkracht, budgettaire kosten en prikkels tot werken in kaart worden gebracht.

De doelstelling van die rekenoefening is niet om politiek te herleiden tot een politieke Test-Aankoop. Politiek is nog altijd het beschaafde, geweldloze gevecht tussen maatschappij­visies, waarbij mag worden gedroomd van wat beter en rechtvaardiger kan. En waarbij die dromen mogen botsen.

Toch zijn de cijfers belangrijk, omdat ze in kaart brengen hoe sommige partijen ervoor kiezen de weg van de geleidelijkheid te bewandelen, en hoe anderen utopische veranderingen voor zich zien. Niet dat het ene noodzakelijk beter is dan het andere, maar de kiezer mag wel weten hoe geleidelijk of hoe radicaal hij stemt. Door de partijprogramma’s te vertalen in vergelijkbare cijfers ontstaat dat beeld.

In die zin is een verkiezingsprogramma ‘uitrekenen’ een stap vooruit. Er was een tijd waarin de PS kon zeggen dat de schulden vanzelf gekomen waren en vanzelf wel zouden verdwijnen. Daar komt niemand nog mee weg. Er was ook een tijd waarin je België kon splitsen zonder uit te leggen wat je zou doen met Brussel of de staatsschuld. Ook die tijd is voorbij.

De politieke dromen, hoe uiteenlopend ook, zijn niet veranderd. Maar in de loop der jaren is de realitycheck beetje bij beetje groter geworden. Als het Planbureau en projecten als ‘Rekening14’ daar verder kunnen toe bijdragen, zijn er stappen in de goede richting gedaan.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud