Redacteur Politiek

Commissievoorzitster Ursula von der Leyen maakte woensdag enkele terechte excuses over haar vaccinbeleid, verdient mildheid voor een ander punt, maar zweeg vooral over wat echt zorgen baart.

Het gebeurt niet zo vaak dat de voorzitter van de Europese Commissie in het Europees Parlement excuses komt aanbieden. Jean-Claude Juncker deed het voor zover bekend nooit. Maar Ursula von der Leyen woensdag wel. Ze gaf toe dat fouten zijn gemaakt in de vaccinplannen, waardoor tijd is verloren. Die excuses zijn deels terecht, maar verdienen ook mildheid en een noodzakelijke aanvulling.

Mildheid omdat het nodig is te beseffen welke opties de Commissie niet genomen heeft. Als ze niet had ingegrepen, had Duitsland nu al meer vaccins gehad dan vandaag het geval is, maar zou de helft van Europa immense moeilijkheden hebben om aan vaccins te raken.

Zonder dat EU-plan kreeg Von der Leyen woensdag een ander debat in het Europees Parlement: boze parlementsleden uit Oost- of Zuid-Europa zouden dan uithalen naar de eigen-volk-eerst-vaccinstrategie van de grote landen.

Een andere reden voor mildheid is dat sommige zogenaamde succesverhalen uit het buitenland dat niet echt zijn. Israël loopt ver voor op ons qua vaccinaties, maar het betaalt een pak meer voor dezelfde vaccins en doet toegiften op de privacybescherming van patiënten die in Europa moeilijk liggen. Het Verenigd Koninkrijk nam dan weer een groot risico, met vooruitbetalingen voor nog niet bestaande vaccins, dat gelukkig voor het VK goed is uitgedraaid.

Tot slot zijn de productieproblemen de verantwoordelijkheid van de farmabedrijven zelf. Niemand beweert dat het makkelijk is en de farmagroepen hebben al een onwaarschijnlijk geachte inspanning geleverd. Maar au fond maken zij het vaccin, en niet de Commissie.

Handelsvrede

De excuses zijn wel op hun plaats voor de protectionistische reflex van de Commissie om de export van vaccins te blokkeren. Dat druist in tegen alles waar de Europese Unie voor staat: de handelsvrede die voormalige rivalen na de Tweede Wereldoorlog bij elkaar bracht.

Het is bovendien niet eens praktisch. De farmagroep J&J maakt vaccins in het Nederlandse Leiden, maar laat ze bottelen in de Verenigde Staten. Hoe moet dat dan met een exportverbod? Het verbod gaf ook het meest kwetsbare onderdeel van de brexitdeal een onnodige klap: de fragiele vrede aan de Noord-Ierse grens. Het was een blunder waarvan Von der Leyen terecht zei dat ze hem betreurt.

De echte olifant in de kamer is iets heel anders. Von der Leyen, een lid van de Duitse CDU, werd in haar vaccincommunicatie opgejaagd door de politieke onrust in Berlijn. In de Duitse hoofdstad is de strijd om de opvolging van bondskanselier Angela Merkel nog niet gestreden. Armin Laschet trad wel al aan als de nieuwe voorzitter van de CDU, maar het is niet zeker dat hij bij de verkiezingen van 26 september de kanselierskandidaat wordt.

Herman Van Rompuy, de voormalige voorzitter van de Europese Raad, zei ooit dat de EU maar stabiel kan werken als de grote EU-landen politiek stabiel zijn. Op dit moment is dat in Duitsland, waar de vraag luidt wie na 16 jaar Merkel het belangrijkste EU-land zal leiden, allerminst het geval.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud