Senior writer

Bij regionale verkiezingen in Frankrijk en Spanje is een derde speler op het politieke toneel verschenen. In Frankrijk het extreemrechtse Front National, in de zuidelijke Spaanse regio Andalusië het radicaal-linkse Podemos. In beide gevallen is de klassieke tweedeling tussen centrumrechts en centrumlinks doorbroken.

Europa keek zondag met grote aandacht naar regionale verkiezingen in Frankrijk en Spanje. Want bij beide stembusslagen stond de klassieke tweedeling tussen centrumlinks en centrumrechts - die in beide landen sinds jaar en dag de norm was - volgens de peilingen zwaar onder druk.

In Frankrijk stelde het extreemrechtse Front National (FN) alles in het werk om flink wat terrein af te snoepen van de PS en de UMP. De partij van Marine Le Pen was al een grote kracht sinds de Europese verkiezingen van vorig jaar, maar op regionaal vlak was ze niet verankerd.

In Spanje deden twee nieuwkomers - de anti-establishmentpartij Podemos en de centrumpartij Ciudadanos - een poging om de hegemonie te doorbreken van de conservatieve PP en de socialistische PSOE. Die partijen deelden sinds het verdwijnen van dictator Franco de politieke lakens uit in het Zuid-Europese landen.

En de uitdagers slaagden in hun opzet. In Frankrijk slaagde het FN er weliswaar niet in zich tot grootste partij te kronen na de eerste ronde van de departementale verkiezingen. Maar ze verleidde wel een kwart van de kiezers. De lokale verankering lijkt dan ook een feit.

Ook de Andalusiërs gaven de traditionele partijen een duidelijk signaal. Want Podemos en Ciudadanos sleepten uit het niets samen bijna een kwart van de zetels in het regionale parlement in de wacht. 

De politieke versnippering die nu in Frankrijk en Spanje plaatsvindt, is al veel langer een feit in een hele reeks Europese landen. In België zijn er van oudsher coalitieregeringen. Maar de omstandigheden van de versnippering verschillen wel.

Frankrijk en Spanje kennen een lange traditie van politieke tweedeling. Het politieke landschap begon er pas drastisch te veranderen door de eurocrisis.

Marine Le Pen veilde niet alleen de scherpe kantjes van haar partij weg maar speelde ook gevat in op de economische crisis om misnoegde kiezers in haar kamp te lokken. In Spanje eiste het harde besparingsbeleid van de voorbije drie jaar, opgelegd door Brussel en Berlijn, zijn tol. De politieke ideologie mag in beide landen dan helemaal anders zijn, de reden voor het succes van de niet-traditionele partijen is van gezamenlijke komaf.

De uitslagen van zondag zijn een waarschuwing voor Europa. Eind dit jaar vinden in Spanje nationale parlementsverkiezingen. Als de peilers het bij het rechte eind hebben, is in het Zuid-Europese land voor het eerst een coalitieregering tussen centrumlinks en centrumrechts nodig om tot een werkbare meerderheid te komen.

In Frankrijk zijn er in 2017 presidents- en  parlementsverkiezingen en alles wijst erop dat Marine Le Pen tot de tweede ronde van de presidentsverkiezingen zal doorstoten. Dat zal onvermijdelijk een impact hebben op de parlementsverkiezingen die enkele weken later plaatsvinden.

De gevolgen van het beleid dat Europa volgde om de eurocrisis te bestrijden, vertalen zich steeds nadrukkelijker op politiek vlak. Zoals de Griekse parlementsverkiezingen in januari dit jaar uitwezen, kan dat tot grote verrassingen leiden. Europa kan misschien wel een gezamenlijke begrotingsinspanning afdwingen, maar daarom nog geen gezamenlijk beleid.

Iedereen weet dat het overgrote deel van de kiezers zich in het stemhokje voornamelijk laat leiden door economische motieven. Dat verklaart de opkomst van de extreme partijen in belangrijke mate.

Het aanpakken van de eurocrisis is in ieder geval geen politiek neutrale oefening, hoe graag Brussel en Berlijn dat willen geloven. Het is ook een politieke kwestie. En in dit geval kan dat voor aardverschuivingen zorgen. Na Frankrijk en Spanje zullen nog landen die aardverschuiving kennen. Op termijn kan die tendens dieper op de Europese Unie inwerken dan de huidige crisis.

 

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud