Redacteur Politiek

Het is terecht dat de Vlaamse regering de druk op 3M opvoert vanwege de PFOS-vervuiling. Maar het mag de vraag niet wegduwen of de Vlaamse overheid zelf te laks is geweest.

Het gebeurt niet vaak dat zowat alle partijen in de Wetstraat het over iets eens raken. Maar in de discussie over de vervuiling met de niet-afbreekbare chemische stof PFOS is de Amerikaanse multinational 3M erin geslaagd die consensus tot stand te brengen. Toen vertegenwoordigers van het bedrijf eerder deze maand in het Vlaams Parlement herhaaldelijk weigerden op vragen te antwoorden, kregen ze hoon en ergernis over zich, van de PVDA tot CD&V en de N-VA.

Sindsdien is de druk op 3M, dat in Zwijndrecht jaren PFOS produceerde, alleen maar opgevoerd. De Omgevingsinspectie heeft een lozingsstop opgelegd voor een andere niet-afbreekbare chemische stof, FBSA. Deze week stelde Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) 3M in gebreke voor de PFOS-vervuiling. Ze eist dat het Amerikaanse bedrijf betaalt om de vervuilde gronden te saneren.

Dat de aandacht zich op 3M richt, is terecht. Het zweeg eerst weken over de impact van PFOS, terwijl bij de lokale bevolking de onrust groeide. De bedrijfsleiding beweerde nochtans haar 'verantwoordelijkheid tegenover medewerkers, klanten en de lokale gemeenschap zeer ernstig te nemen'. Vervolgens gaf de 3M-directie in de onderzoekscommissie niet veel info om het lopend gerechtelijk onderzoek niet te hinderen. Dat was legitiem. Maar de overdreven stugheid waarmee vragen werden afgeblokt en geweigerd werd perspectief te geven, was storend.

Dat de Vlaamse regering bij 3M alle beschikbare info probeert op te vragen over de gevaren van PFOS is daarom een logische beslissing. Dat de vakbonden vragen dat een onafhankelijke organisatie en niet het bedrijf zelf het bloed van 3M-werknemers laat testen, is eveneens logisch geworden. Het bedrijf heeft in dit conflict stilaan te veel kansen gemist om zich als een betrouwbare en behulpzame partner op te stellen.

Te veel vragen over de verantwoordelijkheid van Vlaanderen in dit dossier hebben nog geen antwoord gekregen.

Alleen mogen we het grote plaatje niet uit het oog verliezen. Het is niet omdat de Vlaamse regering de juridische strijd opent tegen 3M dat ze zelf het slachtoffer is in dit verhaal. Te veel vragen over haar eigen verantwoordelijkheid in dit dossier hebben nog geen antwoord gekregen.

Het gaat telkens om een variatie op één cruciale vraag: heeft de Vlaamse overheid zich correct van haar taak gekweten om de burgers te beschermen? Was de milieuwetgeving te laks, in het licht van wat destijds wetenschappelijk bekend was? Is die wetgeving te laks uitgevoerd, bij het afleveren van lozingsvergunningen? Is er streng genoeg gecontroleerd of de voorwaarden van die vergunningen werden nageleefd?

In 2017 gingen alarmsignalen af. De Vlaamse regering bereidde communicatie voor aan de inwoners van Zwijndrecht. Ze is er nooit gekomen en nog altijd is niet duidelijk waarom. Ze is verdwenen in een Bermudadriehoek tussen het kabinet van toenmalig minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V), de politieke stuurgroep van de Oosterweelwerf - met daarin vooral N-VA- en CD&V-ministers - en de Vlaamse administratie, in casu de afvalstoffenmaatschappij OVAM en de Vlaamse Milieumaatschappij.

Wie de druk op 3M ziet, zou kunnen denken dat de Vlaamse regering het vermoedelijke slachtoffer is en 3M de vermoedelijke dader. Dat is onvolledig: het is nog altijd niet duidelijk wat de Vlaamse overheid zelf heeft laten gebeuren.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud