Net nu de NMBS aan de vooravond van hervormingen staat, zit het scheef aan de top van het bedrijf. Weer dreigt vertraging voor een belangrijke werf van de federale regering.

Wordt de NMBS dan toch wat meer zoals Bpost en Belgacom, overheidsbedrijven die zich wél wisten te moderniseren en zichzelf opwerkten tot performante ondernemingen? De komende maanden worden belangrijk voor die vraag, omdat de NMBS-top voor de zomer een hervormingsplan moet voorstellen.

De inzet is groot. Het bedrijf maakt al jaren verlies en kan dat niet blijven doen. De schulden blijven zich opstapelen en ook dat kan niet blijven duren. Zelfs in een reclamecampagne voor de stad Antwerpen werd deze week een sneer gegeven naar de immer met vertraging aankomende treinen. Er zal dus iets moeten veranderen.

Maar de geschiedenis van de Belgische spoorwegen toont hoe moeilijk die weg naar verbetering is. De NMBS heeft nog altijd niet de weg afgelegd die Belgacom in de jaren 90 heeft afgelegd onder John Goossens en Bpost het voorbije decennium onder Johnny Thijs. Dat heeft veel redenen. Een ervan is de immense impact van een spoorstaking, die het land veel meer pijn doet dan als pakweg de postbodes een tijd het werk neerleggen. Die onderhandelingsmacht maakt het makkelijker om hervormingen te blokkeren, ook als die aanvankelijk pijnlijk maar op termijn helend zijn.

Tegen die achtergrond is het alarmerend dat er, net nu een nieuwe poging wordt ondernomen om eindelijk eens te doen wat nodig is, een koude oorlog is uitgebroken aan de top van de NMBS. CEO Jo Cornu en Jean-Claude Fontinoy, voorzitter van de raad van bestuur, kunnen blijkbaar niet meer door dezelfde deur en schrijven boze brieven over elkaar. Cornu vindt dat Fontinoy te veel op zijn terrein komt.

Dat doet er toe, omdat Cornu aan de top van de spoorwegen is gezet om dingen te veranderen. Hij is zeventig jaar en kan de toekomst van zijn carrière niet meer verbranden. Hij heeft ervaring bij grote beursgenoteerde privébedrijven, zoals Alcatel. Fontinoy is dan weer een vertrouweling van vicepremier Didier Reynders, die weet hoe in overheidscenakels beslissingen worden genomen of gedwarsboomd.

Als je die twee krachten bundelt - kennis van hoe de overheid werkt en hoe beursgenoteerde ondernemingen werken - is veel mogelijk in een staatsbedrijf. Die krachten werken elkaar nu net tegen.

Het punt is niet dat de NMBS op dit moment compleet verlamd zou zijn aan de top. Het punt is dat het spoorbedrijf voor een historische opdracht staat, waarbij het iedereen geld kost als die opnieuw mislukt. Die opdracht wordt geleid door Jo Cornu, die daarbij - gezien de voorgeschiedenis van mislukkingen - alle steun kan gebruiken. Die brede steun lijkt er verontrustend genoeg op dit moment niet te zijn.

De federale regering lijkt het almaar lastiger te hebben om de beloofde sociaal-economische hervormingen door te voeren. Nog eens uitstel bij de NMBS daar bovenop kunnen we missen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud