VLIR-voorzitter houdt pleidooi voor meer samenwerking tussen universiteiten

(tijd) - 'De universiteiten moeten afspraken maken om opleidingen met een klein aantal studenten samen te organiseren. Totnogtoe zijn gesprekken daarover in de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) echter taboe. Maar als het van mij afhangt, komt daar verandering in.' Dat zegt VUB-rector Ben Van Camp bij de start van het academiejaar. Van Camp wordt op 1 oktober voorzitter van de VLIR. In de Vlaamse Hogescholenraad (Vlhora) maken de hogeschooldirecties afspraken om het aantal afstudeerrichtingen in toom te houden. Maar in tegenstelling tot Van Camp vindt Vlhora-voorzitter Luc Haerens dat het echte snoeiwerk in de opleidingen binnen de associaties moet worden geregeld.

Aan de hogescholen en universiteiten breekt deze week het nieuwe academiejaar aan. Hogeschooldirecteurs en rectoren geven in hun openingsspeeches aan waar zij met hun instelling naartoe willen en schetsen hun visie op het Vlaamse academische wereldje. Een veelgevraagde gast op de openingszittingen is Frank Vandenbroucke, de Vlaamse minister van Onderwijs. Hij liet totnogtoe geen gelegenheid onbenut om de hogescholen en universiteiten erop te wijzen dat ze moeten snoeien in hun aanbod.

Kunnen de hogescholen en de universiteiten Vandenbrouckes rationaliseringsdiscours volgen? 'Ja, maar hij mag niet blind rationaliseren, louter op basis van het aantal studenten in een opleiding', zegt rector Van Camp. 'Hij moet verstandig optimaliseren. Een universitaire opleiding afschaffen kan alleen maar als er én weinig studenten zijn én het aantal professoren dat de kwaliteit moet leveren, er niet is. Er zijn ook opleidingen met weinig studenten maar met professoren die zeer goed onderzoekswerk leveren en een autoriteit zijn in hun vakgebied. Daar is optimaliseren de boodschap: de opleiding organiseren samen met professoren uit andere universiteiten, die in hetzelfde domein werkzaam zijn.

'De hogescholen kregen de afgelopen maanden veel kritiek omdat ze bij de bamahervorming (de omschakeling naar een bachelor-masterstructuur) te veel afstudeerrichtingen hebben gecreëerd. De Vlhora doet een poging om die drift weer onder controle te krijgen', klinkt het bij Luc Haerens. 'We gaan afspraken maken over de benamingen, want soms dragen identieke afstudeerrichtingen verschillende titels. Door eenzelfde benaming te hanteren voor eenzelfde richting wordt de duidelijkheid voor de student groter en vermindert het aantal afstudeerrichtingen. '

Haerens is evenwel van oordeel dat de echte rationalisatie, het afbouwen van opleidingen, een zaak van de associaties is. 'Ik wil er trouwens op wijzen dat wij niet zomaar opleidingen bij kunnen creëren. Wij moeten daarvoor toestemming krijgen van de Erkenningscommissie en in ruil ervoor een andere opleiding afbouwen.'

Voor Van Camp gaat de rationaliseringsvisie van de Vlhoravoorzitter niet ver genoeg. 'Rationalisatie mag niet alleen binnen de associaties gebeuren. Zeker in steden als Gent, Antwerpen en Brussel, waar twee associaties actief zijn, moet over samenwerking worden gepraat. In Brussel is zo'n gesprek vandaag niet mogelijk en dat is niet te wijten aan onwil. Op al mijn vragen tot samenwerking heb ik nooit een ernstig antwoord gekregen. In de VLIR konden we totnogtoe over die dingen niet praten. Ik hoop met mijn voorzitterschap daarin verandering te kunnen brengen.'

Er moeten niet alleen een discussie komen over wie welke opleiding waar aanbiedt. Als het van Van Camp en Haerens afhangt, moet er ook nog een grondig woordje gepraat worden over het bachelor-masterconcept. 'Ik vind dat we te behoudsgezind zijn gebleven bij de invoering van de bachelors en de masters', zegt de VUB-rector. 'Wij blijven bij ons strikte onderscheid tussen enerzijds de zuiver professionele opleidingen en anderzijds de academische, dus wetenschappelijk gerichte, opleidingen. We moeten die opdeling doorbreken. In onze associatie hebben we beslist te werken rond domeinen waarin wij professionele en academische opleidingen aanbieden, die gebruikmaken van elkaars docenten en infrastructuur. Schakelprogramma's moeten een vlotte overstap van de ene naar de andere opleiding mogelijk maken. We moeten afstappen van het idee dat je maar met een bepaald bachelordiploma kan overstappen naar een bepaalde master. Het moet bijvoorbeeld mogelijk zijn een ingenieursmaster aan te vatten zonder over het juiste bachelordiploma te beschikken.'

Haerens heeft moeite met de academische bachelors. 'In de geest van de Bolognahervorming moesten ook de academische bachelors een arbeidsmarktwaarde hebben. Maar Vlaanderen heeft van de academische bachelor een 'doorstroombachelor' gemaakt: hij bereidt de studenten voor op een academische master. Dat strookt niet met de Bolognaverklaring.' Haerens pleit tevens voor meer differentiatie in de masteropleidingen. 'Niet iedereen moet dezelfde masters aanbieden. Goed overleg tussen de hogescholen moet er dan voor zorgen dat met een bachelor vlot van de ene hogeschool naar een gespecialiseerde master in een andere hogeschool kan worden overgeschakeld.'

De Vlhora is ook bekommerd over de nieuwe erkenningsprocedures voor de opleidingen. 'In tegenstelling tot de universitaire opleidingen zijn nog niet alle hogeschoolopleidingen de afgelopen jaren doorgelicht door een visitatiecommissie. Ruim 30 procent moet nog worden doorgelicht. De vorige visitaties waren gericht op het verbeteren van de kwaliteit. De nieuwe visitaties vormen de basis voor de erkenning van de opleiding en zijn daarom meer bedreigend. Opleidingen kunnen dus geneigd zijn de minder goede kantjes weg te moffelen. En dat is geen goede zaak.'

Van Camp merkt ten slotte op dat het ook hoog tijd wordt dat de Vlaamse en de Franstalige hogeronderwijsdecreten op elkaar worden afgestemd. 'Een student uit het Franstalig onderwijs krijgt bijvoorbeeld een vrijstelling bij 12 op 20, een uit het Vlaamse onderwijs bij 10 op 20. Over de omrekening van die vrijstellingen moeten we telkens akkoorden sluiten. De overheid zou dergelijke problemen beter structureel oplossen.'

Ilse DE VOOGHT

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud