Volkswagen Vorst kan staking missen als kiespijn

(tijd) - De vakbonden en de directie van de autofabriek van Volkswagen (VW) in Vorst proberen vandaag een ultiem akkoord te bereiken over het ontslag van 200 van de 5.750 werknemers. Als dat akkoord er niet komt, staken de arbeiders vrijdag. De verlieslatende fabriek van Vorst kan een staking missen als kiespijn. Zo'n actie ondermijnt haar positie in de sanerende VW-groep, die in Oost-Europa een reeks goedkoper werkende fabrieken heeft.

De VW-directie wil in Vorst af van 600 mensen om het bedrijf efficiënter te maken, maar ze is bereid 400 van hen aan het werk te houden in een extern toeleveringspark voor onderaannemers. VW wil de investering in dat bedrijvenpark pas goedkeuren als de vakbonden akkoord gaan met de modaliteiten van het ontslag van de 200 anderen.

De arbeiders van VW Vorst zijn het echter niet eens met de plannen van de directie om een soort 'zwarte lijst' op te stellen van minder goed presterende werknemers. Uit die lijst wil de directie 200 mensen kiezen die voor het jaareinde ontslagen worden. Om de directie onder druk te zetten de modaliteiten te wijzigen, dreigen de vakbonden met een staking. Het gesprek met de directie om die dreiging af te wenden, mislukte maandag. Vandaag is er een ultiem overleg op het ministerie van Werk. Het is de laatste kans om een staking te vermijden.

Als het toch tot een staking komt, spelen de vakbonden bij VW Vorst een gevaarlijk spel. De enige Belgische fabriek van de grootste autobouwer van Europa kan niet bepaald de beste kaarten voorleggen binnen de VW-groep. VW Vorst moet volgens insiders minstens 200.000 auto's per jaar bouwen om rendabel te zijn. Voor dit jaar staan er maar 191.000 op het programma. Als het personeel staakt, wordt zelfs dat aantal niet gehaald.

Het is nog maar de vraag of die 191.000 auto's überhaupt gehaald worden. VW Vorst moet daarvoor 1.000 auto's bouwen op een normale werkdag, 340 stuks in elk van de drie ploegen. Tot voor kort lukte dat niet en rolden er maar 900 auto's per dag van de band in Vorst. Het grote productieverlies komt er voor een belangrijk deel door sociale acties in de fabriek. Volgens ingewijden doen die soms tien keer per week ergens in het bedrijf een productielijn stilvallen. De directie wil nog voor het jaareinde de productie optrekken naar 360 auto's per ploeg, maar het is de vraag of dat lukt met 200 mensen minder.

Het moeilijke sociale klimaat is al langer een handicap voor de VW-fabriek van Vorst. Enkele jaren geleden circuleerden in het bedrijf berichten dat onderling ruziënd personeel afgewerkte auto's beschadigde. Door die berichten maakte de fabriek van Vorst in Duitsland een zeer slechte beurt. Vandaag is het klimaat tussen de verschillende vakbonden een stuk beter, maar gesprekken met de directie lopen volgens beide partijen nog vaak uit op regelrechte ruzie.

Naast de sociale handicap van VW Vorst heeft de fabriek ook een strategische handicap. VW Vorst bouwt zowel de Volkswagen Golf als de Audi A3, maar de fabriek is voor geen van die modellen de enige die ze bouwt. Zo rollen de meeste Golfs van de band in de Duitse fabrieken van Wolfsburg en Mosel, en bouwt Audi veruit de meeste A3's in zijn eigen vestiging in Ingolstadt.

De directie spreekt de stelling van sommige autoanalisten tegen dat Vorst een gatenvuller is in het VW-net. Maar ze kan moeilijk ontkennen dat Vorst voor VW een minder strategische fabriek is dan de grotere vestigingen in Duitsland, waar de overheid bovendien de belangrijkste aandeelhouder van VW is.

VW Vorst heeft de luxe niet van een fabriek zoals Opel Antwerpen, die incontournable is voor het Duitse Opel omdat ze de enige fabriek is die sommige versies van de Opel Astra bouwt. VW Vorst kan weliswaar verschillende modellen tegelijk maken. Dat is een troef als de automarkt goed draait, omdat het bedrijf dan overproductie van diverse andere fabrieken kan overnemen. Maar als de automarkt slabakt, valt die troef grotendeels weg.

Helaas voor VW is dat vandaag het geval: gisteren raakte bekend dat de autoverkopen in West-Europa in oktober jaar op jaar met 3,5 procent daalden. Het is al de vierde maand op rij dat de verkopen dalen. VW houdt de verkoop van de Golf op peil met kortingen en extra uitrusting, maar uit de jongste resultaten blijkt dat met de verkoop van het model geen geld verdiend wordt. In juli moest Volkswagen door de zwakke autoverkopen al een winstwaarschuwing uitsturen. En vorige maand liet VW nog weten dat de kwartaalwinst voor de zevende keer op rij daalde.

De Duitse vakbonden hebben het signaal begrepen. In het akkoord dat ze begin deze maand afsloten met de directie, voelen ze de saneringsplannen van VW aan den lijve. Hun lonen worden bevroren tot 2007, in ruil voor werkzekerheid.

In Vorst is er voorlopig geen akkoord over de saneringsplannen. Gezien de zwakke positie van de fabriek en van de automarkt in het algemeen, is dat gevaarlijk. Want of de vakbonden in Vorst vrijdag staken of niet, snoeien doet VW hoe dan ook.

Wie denkt dat VW Vorst de Golf en de A3 zeker mag blijven maken tot het einde der tijden, luistert best eens naar het verhaal van de Spaanse vakbonden van de VW-fabriek in Martorell. Die ondervonden de daadkracht van VW toen ze het in september 2002 niet eens raakten over de gevraagde flexibiliteit bij de Spaanse VW-dochter Seat. In amper enkele weken tijd verhuisde VW toen een fors deel van de productie van de Seat Ibiza naar zijn fabriek in het Slowaakse Bratislava. Daar ging het personeel wel akkoord met de eisen van de Duitse autobouwer. Volgend jaar krijgt Martorell de productie van de Ibiza weliswaar terug, maar de Spaanse bonden hebben wel degelijk ingeleverd.

De reden waarom VW graag productie naar Oost-Europa versast, is duidelijk. De loonkosten van het VW-personeel in Slowakije bedragen 3,22 euro per uur. VW-arbeiders in Tsjechië kosten 4,3 euro per uur. België is met loonkosten van 23,8 euro per uur het duurste land voor VW na het voormalige West-Duitsland, waar de loonkosten 27,09 euro bedragen. Maar de VW-fabrieken in het voormalige Oost-Duitsland halen het Duitse gemiddelde naar beneden. Omdat een arbeider daar maar 16,86 euro per uur kost, is België het duurste land waar VW nog auto's bouwt.

Bij VW Vorst bleef de dreiging met de verhuizing van productie naar Oost-Europa tot nu toe bij woorden, maar het Spaanse verhaal zegt iets over de nieuwe wind die waait bij VW. De Duitse groep, ook eigenaar van het Tsjechische Skoda, kent de voordelen van productie in het goedkopere Oost-Europa zeer goed. Vooral haar fabrieken in Bratislava en in het Tsjechische Mlada Boleslav zijn modern en zo flexibel dat ze de Golf-productie van Vorst in theorie kunnen overnemen. De Golf rolde trouwens al een tijdlang van de band in Bratislava, waar VW vandaag zowel de kleine Polo als de terreinwagen Touareg in elkaar laat schroeven. De Golf staat bovendien op hetzelfde platform als de Skoda's die VW in Tsjechië bouwt. Waarnemers stellen dat de Golf-productie in een eventueel doemscenario van Vorst naar Tsjechië verhuist. De Audi-fabriek in het Duitse Neckarsulm zou in dat scenario vragende partij zijn om de A3-productie van Vorst over te nemen.

Een sluiting van Vorst is vandaag niet aan de orde. Toch hebben de vakbonden met hun stakingsdreiging de tijger bij de staart. De fabriek stilleggen zou de sanerende VW-groep pijn doen, maar de reactie van de autobouwer is moeilijk te voorspellen. Uitgerekend nu start VW in Duitsland de cruciale 'Planungsrunde 53', dat is het beslissingsproces welke fabriek welke modellen mag bouwen voor de komende vijf jaar. Ook de beslissing over de bouw van een toeleveringspark in Vorst moet volgende week vallen. Het is voor VW Vorst van het allergrootste belang om bij die planningsronde en bij de investering in het toeleveringspark niet uit de boot te vallen. Gebeurt dat wel, dan krijgen de plaatsnamen Mlada Boleslav en Bratislava in Vorst misschien een zeer bittere bijklank.

Jeroen LISSENS

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud