Wat we zelf doen, doen we zelf

algemeen hoofdredacteur

Van corona tot PFOS: het Vlaamse niveau heeft de 'wat we zelf doen, doen we beter'-leuze veel oneer aangedaan.

Net nu de coronabesmettingen opzienbarend snel teruglopen, het Overlegcomité het openbare en sociale leven verder versoepelt, en de Vlaamse regering na corona - eindelijk - daadkrachtig wou regeren, verlamt het PFOS-schandaal diezelfde Vlaamse regering.

Zowel de aanpak van de coronacrisis in het heetst van de strijd als PFOS doet alarmbellen afgaan over onze vele bestuurslagen, niet het minst in Vlaanderen.

Toegegeven, wat de corona-aanpak betreft, lijkt dezer dagen op het eerste gezicht het tegenovergestelde waar. De vaccinatie in Vlaanderen loopt op wieltjes. Een pluim voor de taskforce van de Vlaamse ploeg van Dirk Ramaekers, en een die zeker ook op de hoed van de vele lokale bestuurders, artsen en vrijwilligers gestoken mag worden.

Maar dat mag ons niet doen vergeten dat in de coronacrisis door bestuurlijke onkunde en chaos doden zijn gevallen die vermeden hadden kunnen worden. Marc Noppen, de CEO van het Universitair Ziekenhuis Brussel, kaart in zijn zopas verschenen boek de ongemakkelijke waarheid aan dat de bestuurlijke traagheid, ook in Vlaanderen (denk aan de rusthuizen), extra mensenlevens heeft gekost.

De CEO van een federaal betaalde instelling met een Vlaamse voogdijminister op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest ondervindt dagelijks de nodeloze complexiteit met negen ministers van Volksgezondheid en het versnipperde beleid. Over het Vlaamse niveau, dat zich tegen het federale afzet als het efficiëntere kleine broertje, zegt hij: 'Ik constateer dat we op een andere schaal net dezelfde bureaucratische ingesteldheid, focus op regels en procedures hanteren.'

Die focus op regels en procedures en de bureaucratie geldt in het 'verambtenariseerd' Vlaanderen niet alleen voor welzijn, maar ook voor milieu, bouwwerken of industriële projecten, soms tot in het absurde. Daarom is het verontrustend dat ondanks al die reglementering en procedures het PFOS-schandaal rond 3M toch is kunnen gebeuren. Wetenschappers gaven al in 2017 richtlijnen om in Zwijndrecht en omstreken geen eieren te eten, geen groenten met putwater te besproeien en geen kinderen in een zandbak te laten spelen. De hele Vlaamse regering-Bourgeois was op de hoogte van de PFOS-problematiek. Maar het publiek hoorde er niets van. Vier jaar lang (en langer).

Toxicoloog Jan Tytgat klaagt in een interview aan dat jarenlang kostbare tijd verloren is om iets te doen aan de PFOS-vervuiling. Een vervuiling die zich, zolang niet gesaneerd wordt, via het water almaar verder kan verspreiden in de bodem. Met schadelijke gevolgen voor de volksgezondheid, waarvan wellicht niemand vandaag de exacte draagwijdte kan inschatten. Het staat wel vast dat de PFOS-vervuiling zich niet beperkt tot 3M.

Op het Vlaamse niveau is 'wat we zelf doen, doen we beter' verworden tot het veel plattere 'wat we zelf doen, doen we zelf'. Met autonomie puur wegens de autonomie om dan even slecht of slechter bestuurd te worden, zijn de Vlaamse burgers niet beter af.

In heel deze crisis blinkt de Vlaamse regering opnieuw uit in stilzwijgen en traagheid. De verontreiniging is een feit, maar hoe erg zijn de gevolgen en wat kan eraan gedaan worden? De bewoners worden in het ongewisse gelaten. Waar is minister-president Jan Jambon (N-VA) om het voortouw te nemen in een deftige crisiscommunicatie? Waar is zijn plan van aanpak? Waar is het goed bestuur?

Tytgat wijst ook op een zeer acute kwestie. De verontreinigde grond voor de Oosterweelwerken moet zeer dringend worden gesaneerd en ingekapseld. En hij adviseert een nog veel strengere norm te hanteren voor PFOS-verontreiniging (maximaal 3 microgram in plaats van 70 microgram). Elk onweer maakt dat de grond van de Oosterweelwerken nog veel meer en verder kan verontreinigen. Als de Vlaamse regering niet snel het voortouw neemt, is sprake van schuldig verzuim.

Op het Vlaamse niveau is 'wat we zelf doen, doen we beter' verworden tot het veel plattere 'wat we zelf doen, doen we zelf'. Het doel en de middelen worden door elkaar gehaald. Met autonomie puur wegens de autonomie om dan even slecht of slechter bestuurd te worden, zijn de Vlaamse burgers niet beter af.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud