Een begroting in evenwicht, het lijkt in ons land een weeskind te worden. Niemand voelt er zich verantwoordelijk voor.

Het nieuwe Vlaamse parlementaire jaar start deze maandag zonder de traditionele Septemberverklaring.  De onderhandelingen over een nieuwe Vlaamse regering zijn immers nog niet rond. Formateur Jan Jambon (N-VA), die aan tafel zit met vertegenwoordigers van CD&V en Open VLD, mist zo de deadline die hij voor zichzelf had gesteld.

De onderhandelende partijen hopen deze week wel te kunnen landen. Maar de vertraging, voor een belangrijk stuk te wijten aan het feit dat lang gedraald is om ernstige gesprekken aan te vatten, ontsiert de start van de nieuwe Vlaamse regering.

Het wordt uitkijken naar de begrotingsambities van de nieuwe ploeg. Het luidt dat de drie partijen die de nieuwe Vlaamse regering willen vormen niet meer mordicus vasthouden aan een evenwicht op de begroting. Ze zouden het houden bij de doelstelling dat het evenwicht later tijdens de regeerperiode gehaald moet worden.

Daarmee maken ze het zichzelf wat gemakkelijker. De begroting meteen in evenwicht brengen betekent dat er van bij de start een gat van zowat 500 miljoen euro moet worden dichtgereden.

Dat zou een hypotheek leggen op de plannen waarmee de nieuwe Vlaamse regering wil uitpakken: het wegwerken van de wachtlijsten in de zorg, investeren in kinderopvang, meer geld voor schoolgebouwen en voor het onderwijzend personeel, extra investeringen in verkeersinfrastructuur en zo meer. Het begrotingsevenwicht opgeven betekent dat er minder moeilijke keuzes gemaakt moeten worden. En hoe dat evenwicht dan later in de regeerperiode wél zal worden gehaald, wordt in het ongewisse gelaten.

De partijen voelen zich daarbij wellicht gesteund door hun kiezerspubliek. Daar is een grote roep naar extra geld voor die nieuwe initiatieven. Tegelijk botst het terugschroeven van allerlei andere overheidsuitgaven op veel weerstand. En het verhogen van de belastingen is al helemaal taboe.  Het overheidstekort laten oplopen, lijkt dan de weg van het minste kwaad. Door die te bewandelen, kunnen de partijen aan het bewind een electorale afstraffing later vermijden.

Het begrotingstekort van vandaag zijn de belastingverhogingen of de besparingen van morgen.

Leg aan de burgers de keuze voor: schrappen in tegemoetkomingen die ze krijgen, meer belastingen betalen of een beperkt – zo wordt het toch voorgesteld – begrotingstekort aanvaarden? De grote meerderheid zal voor de derde optie kiezen.

Het is uitstelgedrag natuurlijk. Het begrotingstekort van vandaag zijn de belastingverhogingen of de besparingen van morgen. Zo wordt de factuur vooruit geschoven naar de volgende generaties.

Met het loslaten van de begrotingsdiscipline zou Vlaanderen het voorbeeld volgen van de nieuwe Waalse regering. De ploeg van PS, Ecolo en MR, geleid door Elio  Di Rupo, heeft aangekondigd de budgettaire teugels te zullen vieren om een aantal voluntaristische plannen te kunnen uitvoeren.

De doelstelling een begroting in evenwicht te realiseren is uitgesteld tot 2024. En hoe het dan in 2024 wel zou lukken, is een raadsel.

Zo is dus de situatie: de partijen PS, Ecolo en MR in Wallonië vinden het geen probleem dat ze met hun begroting in het rood gaan. De kans is reëel dat in Vlaanderen N-VA, Open VLD en CD&V hetzelfde pad zullen bewandelen. Een aantal van die partijen zal de kern moeten vormen van de volgende federale regering. Dat belooft. Zullen ze daar dan wel eensgezind pleiten voor het realiseren van een evenwicht op de begroting?

Europa verwacht intussen dat België binnen drie weken zijn begroting voor 2020 aan haar voorlegt. Premier in lopende zaken Charles Michel, die binnenkort vertrekt om voorzitter te worden van de Europese Raad, vindt dat dat niet meer zijn taak is, maar die van de formateur(s) van de volgende federale regering. Maar een formateur of formateurs zijn er nog niet.

Er is in ons land dus blijkbaar niemand die zich verantwoordelijk voelt dat de begroting niet uit balans geraakt.

Lees verder

Tijd Connect