Na de bestorming van de Amerikaanse ambassade in Bagdad dreigt president Donald Trump met vergelding tegen Iran. Hij staat voor een moeilijke beslissing.

Voor de Amerikaanse president Donald Trump is 2020 explosief begonnen. Dinsdag slaagden manifestanten erin door het veiligheidscordon rond de Amerikaanse ambassade in Bagdad te breken. Volgens de Amerikanen ging het om militieleden die gefinancierd en gesteund worden door Iran. Trump waarschuwde meteen dat Iran een ‘hoge prijs’ zal betalen voor die aanval. Maar de VS betalen zelf de prijs van een weinig doordacht Midden-Oostenbeleid.

Wordt een Amerikaanse ambassade aangevallen, dan wekt dat in de VS een onbehaaglijk gevoel op. De dramatische ontruiming van de ambassade van Saigon of de al even dramatische inval in de ambassade in Teheran decennia geleden staan in het collectief geheugen gegrift. Geen wonder dus dat Trump onmiddellijk 750 soldaten naar het Midden-Oosten stuurt. Volgens Amerikaanse media kan dat aantal nog oplopen tot 4.000.

Wordt een Amerikaanse ambassade aangevallen, dan wekt dat in de VS een onbehaaglijk gevoel op.

Toch is de beslissing opvallend. Van de Amerikaanse president is geweten dat hij liever alle troepen zou terugtrekken uit het wespennest dat het Midden-Oosten is. Tegelijk hoopte Trump Iran - een gevaarlijke vijand volgens hem - met sancties in toom te houden.

Nieuwe krachtsverhoudingen

De situatie op het terrein is evenwel veranderd. Teheran verovert via de eigen milities steeds meer gebied. Toen Trump vorig jaar onverhoeds de Amerikaanse troepen uit Syrië terugtrok, gaf hij de ruimte aan Iran, Rusland en het Assadregime om hun invloed en controle te verhogen. In Irak vochten de resterende Amerikaanse troepen mee tegen de terreurgroep Islamitische Staat (IS). Maar bij die strijd waren ook door Teheran gesteunde milities betrokken. Dat vergrootte de sjiitische invloed in Irak. Nu IS verslagen is, zijn nieuwe krachtsverhoudingen ontstaan.

In Irak bestaat een moeilijk evenwicht tussen de soennitische, sjiitische en Koerdische bevolkingsgroepen. Het land verkeert in een politieke crisis omdat die evenwichten weggevallen zijn. Er is ook straatprotest tegen de corruptie en de onmachtige regeringen die het land besturen. In die gespannen sfeer is de Amerikaanse aanwezigheid geen evidentie meer. Sommige Irakezen mogen dan niet hoog oplopen met Teheran, dat betekent niet dat de Amerikaanse troepen er nog welkom zijn.

Moeilijke beslissing

Van de Amerikaanse president is geweten dat hij liever alle troepen terugtrekt uit het wespennest dat het Midden-Oosten is.

Trump staat voor een moeilijke beslissing. Hij kan net als in Syrië totaal onverwacht aankondigen dat hij zijn troepen terugtrekt uit Irak. Maar dan geeft hij meteen een grote hefboom uit handen om Iran in het gareel te houden. Het verhogen van de troepenmacht in Irak en elders gaat dan weer in tegen Trumps beleid om zo snel mogelijk uit de regio te vertrekken. De Amerikaanse aanwezigheid verhoogt ook het risico op Amerikaanse doden.

De Amerikaanse inval in Irak dateert van 2003. Hoewel de vorige president Barack Obama de troepen in 2011 officieel terugtrok, zijn de Amerikanen nooit echt weggeraakt. En die halfslachtige terugtrekking leidt nu tot een strategisch dilemma: helemaal weggaan of blijven. Beide scenario’s hebben grote nadelen. In het verkiezingsjaar 2020 zal Trump toch moeten kiezen.

Lees verder

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n