Jean Vanempten

Dit najaar gaat Duitsland in recessie en wenkt een politieke crisis, woedt in Italië een harde stembusslag, komt er een brexit en breidt de handelsoorlog tussen de VS en China uit. De stilte voor de storm.

Donderdag trok Matteo Salvini van de extreemrechtse Lega de stekker uit de Italiaanse coalitie. Het parlement moet nu beslissen hoe het voort moet, maar zeker is dat het een woelige politiek najaar wordt in de Laars.

Een begroting in de steigers zetten tegen eind september lijkt een grote illusie in een land dat kampt met een torenhoge schuldenberg. Verkiezingen volgen wellicht in oktober of november.

Maar ook de economische locomotief van Europa, Duitsland, dendert naar een somber najaar. Woensdag wordt wellicht officieel bevestigd dat het land in een recessie belandt.

Kortom, alle elementen voor een 'perfecte storm' in het najaar zijn aanwezig.

Politiek houdt ook iedereen de adem in. De zogenaamde GroKo (grote coalitie) tussen christendemocraten en sociaaldemocraten kraakt in al haar voegen. In twee Duitse deelstaten zijn er begin september verkiezingen en op 24 september kiest de SPD een nieuwe voorzitter. De kans is grote dat die cocktail leidt tot een stevige crisis in het Duitse huishouden.

In Spanje leven ze nu al vier jaar in een democratie zonder werkbare meerderheid. Als premier Pedro Sánchez geen meerderheid op de been krijgt tegen 23 september, volgen automatisch nieuwe verkiezingen op 10 november. De vierde verkiezing in vier jaar. Ook een Spaanse begroting lijkt niet zo evident.

Dat de eerste, de derde en de vierde economie van de eurozone door politiek turbulente tijden gaan, is allesbehalve geruststellend. En intussen blijft de brexit spoken. Het is duidelijk dat de Britse premier Boris Johnson nu alles op alles zet om op 31 oktober uit de Europese Unie te stappen. En dat wellicht zonder een akkoord. Ook dat zal een politieke en economische dreun veroorzaken.

De weinig geruststellende internationale context is een reden te meer om toch wat vaart te zetten achter de coalitiegesprekken hier te lande.

Extern dreigt de handelsoorlog tussen de VS en China steeds meer te escaleren. De onlusten in Hongkong blijven aanhouden en China wordt steeds korzeliger over zijn opstandige provincie. De VS zullen niet nalaten om op de plekken waar het pijn doet te blijven duwen. Het gevecht tussen de eerste en tweede economie van de wereld zal tot ver buiten de grenzen van beide landen gevoeld worden.

Kortom, alle elementen voor een 'perfecte storm' in het najaar zijn aanwezig. Tekenend is dat beleggers onraad ruiken. Ze stopten niet minder dan 435 miljard euro in obligatiefondsen tijdens de eerste jaarhelft van 2019.

Dat is drie keer zoveel als in het voorjaar van 2018 en het hoogste meest sinds het voorjaar van 2009, vlak na de financiële crisis. Zelfs bij een nulrente of negatief rendement wordt het 'risicoloze papier' verkozen boven andere activa.

Hoe woelig het najaar wordt, zal moeten blijken. Maar de potentiële mijnenvelden zijn steeds talrijker. Het zal stuurmanskunst vergen om daar ongehavend door te laveren. De weinig geruststellende internationale context is een reden te meer om toch wat vaart te zetten achter de coalitiegesprekken hier te lande. De zomer mag dan loom lijken, de rentree wordt dat in elk scenario allerminst.

Lees verder

Tijd Connect