Senior writer

Met Armin Laschet is binnen de CDU de lijn-Merkel gegarandeerd. Maar niets zegt dat hij de Duitse kanselier wordt na de verkiezingen in september. Als Merkel opstapt, breekt onvermijdelijk een nieuw politiek tijdperk aan.

De leden van de Duitse christendemocraten (CDU) verkozen zaterdag Laschet tot hun nieuwe voorzitter. Dat maakt hem in principe de kanselierskandidaat van de partij voor de verkiezingen op 26 september. Maar de race is om verschillende redenen niet gelopen.

Laschet moet in de eerste plaats in de voetsporen van Angela Merkel treden en dat is geen eenvoudige opgave. Na zestien jaar kanselierschap heeft ze als geen ander haar stempel gedrukt op de Duitse én Europese politiek.

Laschet is wel altijd een getrouwe van de lijn-Merkel geweest. De huidige minister-president van Noodrijn-Westfalen is een typische rondborstige politieke middenfiguur die nauwer aansluit bij Konrad Adenauer en Helmut Kohl dan bij Merkel zelf. Het Rijnlandmodel zit bij de Rijnlander in goede handen.

Alleen, wil iedereen dat nog wel? Friedrich Merz, die staat voor de rechtervleugel van de partij, verloor nipt. Naast de felicitaties kwam onmiddellijk de eis dat hij een plaats in het volgende kabinet krijgt. Dat is niet alleen een onmogelijke eis, maar ook het begin van een strijd binnen de CDU zelf.

En dan is er nog Markus Söder, de minister-president van Beieren en de voorzitter van de zusterpartij CSU. Een groot deel van de Duitse politieke analisten en journalisten gaan ervan uit dat hij uiteindelijk meer kans maakt op de kanselierstitel dan Laschet. Het christendemocratische blok CDU/CSU samenhouden wordt de eerste opdracht van Laschet.

De Bondsdagverkiezingen zijn nog een grote onbekende, vooral door de pandemie. Laschet was in het begin van de coronapandemie een voorstander van snellere versoepelingen en minder harde maatregelen. Maar door het succes van Merkel en de harde maatregelen stelde hij dat gauw bij. Hij volgt nu trouw de hardere lijn van Merkel.

Merkel laat ook in Europa een grote leegte achter. Ze was het kompas van de Europese Unie, in goede en kwade dagen, met goede of slechte beslissingen

In het politieke spectrum heeft de pandemie ook grote impact. De sociaaldemocratische minister van Financiën, Olaf Scholz, heeft een quantumsprong gemaakt inzake populariteit. Scholz werd bij de verkiezingen voor het partijbestuur nog smadelijk weggestemd, maar in augustus van vorig jaar toch als nieuwe kanselierskandidaat van de SPD naar voren geschoven. De vraag is of hij de ondergang van de SPD kan afremmen en zo opnieuw een grote coalitie mogelijk maakt.

De andere coalitiekandidaat zijn de Groenen. De milieupartij werpt zich inmiddels in de peilingen op als de tweede partij van Duitsland, na het blok CDU/CSU. Een coalitie staat in de sterren geschreven maar zal afhangen van de mate waarin de christendemocraten naar rechts opschuiven of niet.

Merkel laat ook in Europa een grote leegte achter. Ze was het kompas van de Europese Unie, in goede en kwade dagen, met goede of slechte beslissingen. Maar ze had het leiderschap. Dat is voor haar opvolger, wie het ook moge zijn, niet zo evident.

Europese gedachte

Duitsland is altijd al een grote voorstander van de Europese gedachte geweest. Alleen de extreemrechtse Alternative für Deutschland (AfD) is echt anti-Europees. De score van de AfD wordt overigens een belangrijke graadmeter voor extreemrechts in de rest van Europa. De partij is consequent tegen de harde coronamaatregelen ingegaan, maar of dat door de almaar oplopende pandemiecijfers in Duitsland nog politiek gewin zal opleveren, is niet duidelijk.

De Duitse verkiezingen zetten bovendien de toon voor de presidents- en parlementsverkiezingen in Frankrijk in het voorjaar van 2022. President Emmanuel Macron wordt geconfronteerd met een economische, sociale en gezondheidscrisis. In tegenstelling tot Merkel zit hij zwaar in de verdediging. De vrees bestaat dat hij uiteindelijk andermaal oog in oog zal staan met Marine Le Pen.

De extreemrechtse leider van het Rassemblement National heeft zich tijdens de pandemie opvallend rustig gehouden. De klassieke partijen hebben nog steeds last van interne gevechten. Daarom is niet alleen de score van de CDU in Duitsland belangrijk, maar ook die van de AfD.

Merkel zal een leegte laten en in Europa politieke onzekerheid scheppen, of je nu aanhanger bent of niet. Armin Laschet mag dan zeker zijn van de voorzittershamer bij de CDU, al de rest zal hij moeten ontdekken. De politieke instabiliteit in Europa zal onvermijdelijk toenemen. Maar dat is onvermijdelijk na 16 jaar bestuur door Merkel. Laschet staat voor een erg moeilijke opdracht.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud