Bij een vechtscheiding proberen de partijen elkaar de schuld in de schoenen te schuiven, bij de brexit is dat niet anders.

Naarmate de deadline van de brexit dichterbij komt, lijkt de kans op een harde brexit zonder akkoord met de Europese Unie te groeien. De Britse premier Boris Johnson heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij absoluut op 31 oktober uit de EU wil, met of zonder deal. Drie maanden uitstel vragen, zoals een meerderheid van het Britse parlement wil, ziet hij niet echt zitten.

De agressieve sfeer in Downing Street 10, de ambtswoning van de premier, vertaalt zich ook in ongemakkelijke telefoongesprekken met Europese regeringsleiders. Zo maakte de Duitse kanselier Angela Merkel haar collega Johnson duidelijk dat het zogenaamde alternatief voor de Ierse ‘backstop’ onhaalbaar was. Dat standpunt was niet nieuw. Het ingewikkelde douanearrangement dat Johnson voorstelt, is in Europese kringen al eerder weggewuifd.

Zwartepieten

Toch grijpt de Britse regering dat telefoongesprek aan om te stellen dat een deal over de brexit ‘essentieel onmogelijk’ is geworden. De Europese president Donald Tusk reageerde furieus en sprak van een ‘onnozel spelletje zwartepieten’. Het illustreert in ieder geval dat de gesprekken - niemand heeft het over echte onderhandelingen - erg moeilijk verlopen.

Voor de brexit komt het niet meer goed. Er zijn te veel bruggen opgeblazen.

En zoals dat gaat bij een vechtscheiding, wil niemand de schuld krijgen op het einde van de dag. Hoewel iedereen baat heeft bij een ordentelijke scheiding en keurige afspraken, is die optie steeds onwaarschijnlijker geworden.

Het is maar de vraag of Johnson dat zo erg vindt. Als hij de schuld op Europa kan steken en dan een harde brexit kan uitvoeren, is dat voor hem een politieke overwinning. Een zege die hij goed kan gebruiken bij de volgende verkiezingen, die eerder vroeg dan laat volgen.

Het drama aan de brexitsoap is dat het bestaande akkoord met de EU, dat het Britse parlement driemaal heeft afgeschoten, nog altijd het enige document is dat op tafel ligt. De Britten hebben op geen enkel moment geloofwaardige alternatieven gegeven. Bovendien zouden die alternatieven een parlementaire meerderheid moeten krijgen, wat helemaal onzeker is.

Hoe de soap ook afloopt, voor de brexit komt het niet meer goed. Er zijn te veel bruggen opgeblazen. Er is niet alleen de schijnbaar onoverbrugbare kloof tussen het Verenigd Koninkrijk en Europa, maar evenzeer de diepe verdeling in de Britse politiek. Europa heeft weinig andere opties dan zich schrap te zetten. Bereidheid tot onderhandelen heeft ook grenzen, zeker als geen haalbare voorstellen op tafel komen.

Europa heeft weinig andere opties dan zich schrap te zetten. Bereidheid tot onderhandelen heeft ook grenzen.

De scenario’s voor een harde brexit mogen worden uitgerold. Zelfs als er nog drie maanden uitstel komt, is dat alleen maar afstel van het onvermijdelijke. Europa heeft tot nu de rangen gesloten gehouden in de brexitdiscussie. Het komt erop aan die eensgezindheid te bewaren en zich niet te laten provoceren.

De Britse premier mag dan de zwartepiet naar de EU schuiven, hij heeft altijd de indruk gegeven dat hij op 31 oktober weg wil, ook zonder akkoord. De harde brexit staat dan ook op zijn conto.

Lees verder

Tijd Connect