weekboek

Het is ook jouw energie

Stefaan Michielsen

De verschillende overheden in ons land proberen de neuzen in dezelfde richting te zetten bij het uittekenen van een energiebeleid voor de lange termijn. Het grote publiek simplistisch in het debat betrekken, zal het maken van radicale keuzes niet vergemakkelijken.

Over mogelijke structurele stroomtekorten in ons land moeten we ons niet te veel zorgen maken. Overheid en privébedrijven zetten hun beste beentje voor opdat er altijd voldoende elektriciteit zou zijn. De Vlaamse regering benoemde deze week een nieuwe topman voor het Vlaams Energiebedrijf. Die zal erop toezien dat de Vlaamse overheid haar energieverbruik de komende jaren significant vermindert.

Federaal minister van Energie Marie-Christine Marghem (MR) van haar kant kondigde aan dat de gesprekken over de bouw van drie nieuwe windmolenparken op zee weer vlot getrokken zijn. Ze waren vastgelopen op de vraag op hoeveel subsidies de initiatiefnemers kunnen rekenen. De elektriciteitsproducent EDF Luminus nam een Limburgse installateur van zonnepanelen over en draagt zo zijn steentje bij tot de energietransitie. En Isabelle Kocher, de topvrouw van Engie/Electrabel, bood aan de gammele kerncentrales die de groep in ons land uitbaat langer open te houden. ‘Die leveren stroom tegen een concurrerende prijs en stoten geen broeikasgassen uit.’

Met zoveel partijen van goede wil wordt het vast een makkie om een akkoord te vinden over een energiebeleid dat de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen zoals olie en gas heel sterk vermindert en kan ons land de klimaatdoelstellingen - het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met 80 procent tegen 2050 - halen. De federale regering hoopt daar met de regio’s tegen eind dit jaar een energiepact over te kunnen sluiten.

Om dat doel te realiseren wordt een drievoudige weg bewandeld, de Trias Energetica. De eerste weg: het verminderen van het energieverbruik. De tweede weg: als er dan toch energie nodig is, moet daarvoor zo veel mogelijk een beroep worden gedaan op hernieuwbare bronnen. Drie: is er echt geen alternatief voor de fossiele brandstoffen, dan moet het gebruik daarvan zo efficiënt mogelijk gebeuren.

Zo klinkt het simpel. Maar in de praktijk is het lastiger. Het is noodzakelijk om voor het verwarmen van woningen en kantoorgebouwen af te stappen van stookolie en aardgas, en over te schakelen naar hernieuwbare energie. Idem voor het aandrijven van voertuigen. Daarvoor aardwarmte gebruiken is niet evident. Het potentieel ervan is voorlopig beperkt. Het alternatief is dus groene elektriciteit.

Dat vereist dat er massaal veel meer elektriciteit beschikbaar is. Twee of zelfs drie keer zoveel als nu, stelt een recent rapport van de verschillende overheidsdiensten in het land die zich met energie bezighouden. Dat wordt een enorme uitdaging, als je weet dat nu minder dan 30 procent van de elektriciteit afkomstig is van hernieuwbare energie. Een belangrijk deel ervan wordt dan nog ingevoerd uit het buitenland.

Sloop

De experts schatten dat het overstappen naar hernieuwbare energie tegen 2050 een investering vergt van 300 tot 400 miljard euro. Een aardige som, die kan worden gespreid over een langere periode. Maar het gaat toch om 10 miljard euro per jaar.

Belangrijke stappen kunnen ook worden gezet door zuiniger met energie om te springen. De duurzaamste energie is energie die niet wordt verbruikt. Dat houdt bijvoorbeeld in: woningen beter isoleren, verouderde huizen slopen en ze vervangen door nieuwbouw. Als het beleid dat oplegt, heeft dat wel wat implicaties. Oudere woningen zullen opeens veel minder waard zijn, want alleen nog goed voor de afbraak. Heel wat eigenaars zullen dus een flink vermogensverlies lijden. Maar er zijn ook positieve economische effecten.

Experts schatten dat de omschakeling naar hernieuwbare energie 80.000 jobs kan creëren in de Belgische economie, waarvan het grootste deel in de bouwsector.

De verschillende overheidsdiensten bevoegd voor energie hebben voor de federale en de regionale ministers al een ontwerp opgesteld van wat het energiepact zou kunnen zijn. Dat ontwerp is de verzameling van een heleboel aanbevelingen. Het gaat vooral over ‘evalueren’, ‘bestuderen’, ‘voortzetten van de dialoog’, ‘onderzoeken’, ‘analyseren’, ‘een denkoefening beginnen’, ‘het maken van een kosten-batenanalyse’, ‘het ontwikkelen van opleidingsprogramma’s’, ‘bewustmaking’ en ‘het betrekken van de stakeholders, zoals de burgers’. Veel visie is daarin nog niet te bespeuren.

Burgerbevraging

Het betrekken van de burgers - het is ook jouw energie - gebeurt door de ‘burgerbevraging’ die onlangs online is begonnen op de website energiepact2050.be. Al meer dan 15.000 mensen hebben de vragenlijst ingevuld’, liet Vlaams minister voor Energie Bart Tommelein (Open VLD) gisteren trots weten. De burger kan er zijn mening geven over een kwestie waar hij weinig of geen kennis van heeft. Hij mag er keuzes maken zonder zich om de financiële gevolgen te moeten bekommeren.

Een vraag luidt bijvoorbeeld of u ermee zou kunnen leven dat de elektriciteit af en toe uitvalt. Tja, dat hangt ervan af hóé vaak en op welk moment van de dag of de week dat gebeurt. En wat is het extra prijskaartje van volledige bevoorradingszekerheid? De bevraging polst ook naar wat volgens u de ideale energiemix is. Over de financiële implicaties van die mix wordt niet gerept. Idem voor de vraag of u een snelle of trage energietransitie wil. Een andere vraag is of u vindt dat de overheid haar eigen gebouwen zo energiezuinig mogelijk moet maken. Wie antwoordt daar nu nee op? Of wie vindt niet dat er meer in fietspaden moet worden geïnvesteerd?

Door de manier waarop de bevraging gebeurt, zijn de antwoorden helemaal niet representatief voor wat de burger denkt. Uit de antwoorden kan ook niets worden opgemaakt omdat de keuzes niet zijn scherpgesteld. Het is een farce om de burger het idee te geven dat hij inspraak krijgt. De bevraging is van nul en generlei waarde. Maar reken maar dat sommige beleidsverantwoordelijken de bevraging toch zullen gebruiken om de maatregelen die ze gaan voorstellen te legitimeren. Wil je de burgers inspraak geven in de fundamentele keuzes die gemaakt worden om het energiebeleid voor de volgende decennia vast te leggen, doe dat dan op een ernstige manier.

Laten we de verwachtingen inzake het interfederale energiepact maar niet te hoog spannen. Het is goed dat de overheden in dit land hun neuzen in dezelfde richting proberen te krijgen over het te voeren energiebeleid. Want energie is cruciaal om onze wereld te doen draaien. En we hebben er veel van nodig. Maar misschien is het helemaal niet nodig daar zo paniekerig over te doen.

‘Keer op keer is gebleken dat er geen grenzen zijn aan de energie die wij tot onze beschikking hebben’, schrijft Yval Noah Harari in zijn bestseller ‘Sapiens’, een beknopte geschiedenis van de mensheid. ‘De enige grens wordt gevormd door onze onwetendheid. We zijn omringd door zeeën van energieën - de zon, kernenergie, zwaartekracht. We hoeven enkel betere pompen uit te vinden.’

De wetenschappers en ingenieurs werken daar ongetwijfeld aan. Maar in afwachting van de volgende doorbraak moeten we er toch over waken dat de vraag niet groter wordt dan het aanbod.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content