opinie

De schrik voor de kiezer

Ooit waarschuwde Robert Houben, de laatste voorzitter van de unitaire CVP-PSC voor het moment waarop het onmogelijk wordt een Belgische regering te vormen. Dat moment komt dichtbij.

Het belangrijkste nieuws van de week kwam van de Nationale Bank. Die achterhaalde via een rondvraag dat vooral de gezinnen van zelfstandigen, tijdelijk werklozen en de lagere inkomens door de coronacrisis worden getroffen. Sommigen onder hen leden op het moment van de bevraging een inkomensverlies dat opliep tot 30 procent en meer. Bovendien beschikken ze over weinig of zelfs geen spaargeld. Bijna de helft van die gezinnen heeft onvoldoende reserves voor de uitgaven van de volgende maand. De bevindingen van de Nationale Bank zijn de sociale partners niet ontgaan. Ze vragen de regering om een verlenging van enkele maatregelen tot 31 december, zoals de tijdelijke werkloosheid, de bevriezing van de degressiviteit van de uitkering van volledig werklozen, en de neutralisering van de inschakelingsuitkering en van de referteperiodes voor kunstenaars.

De peilingresultaten van de Nationale Bank zijn niet verrassend, ze lopen trouwens gelijk met eerdere prognoses van andere universitaire onderzoeksinstellingen. Maar ze bevestigen nog maar eens de ernst van de situatie waarin heel wat burgers zijn verzeild door de coronacrisis. Bovendien was die situatie perfect voorspelbaar toen midden maart zowat de hele economische wereld in coma werd gebracht. Dat was het moment om als verantwoordelijke beleidspartijen de handen in elkaar te slaan, en niet zoals PS-voorzitter Paul Magnette de optelsom te maken van de tegenstellingen. Maar geen van de partijen die tijdens dat onzalige weekend van 15 maart zaten te sjacheren heeft opgeroepen tot de vorming van een meerderheidsregering om het hoofd te bieden aan een crisis zonder voorgaande in de naoorlogse geschiedenis. Een crisis die door een harde brexit verder kan worden aangewakkerd als de besprekingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk verkeerd uitdraaien, zoals insiders verwachten.

Parlementaire middelmaat

De 19de-eeuwse Franse anarchist Anselme Bellegarrigue, die het niet had begrepen op verkiezingen en regeringen, schreef in een van zijn pamfletten: 'Als regeren een vak heet te zijn, dan eis ik de producten van dat vak te zien.' Een terechte bemerking die ook vandaag kan worden gemaakt. Want tot nu hebben de verkozenen van 26 mei 2019 nog niet veel vakwerk laten zien. In de coronacrisis heeft de minderheidsregering van premier Sophie Wilmès (MR) zich vooral verstopt achter talloze adviesraden en taskforces. De mondmaskervaudeville alleen al zou in andere omstandigheden tot het onmiddellijke ontslag van de regering hebben geleid. Nu werd de regering op de sporen gehouden bij gebrek aan een alternatief. Ook omdat de huidige Kamer van Volksvertegenwoordigers van een nooit geziene middelmaat getuigt.

Eerder deze week was er het opmerkelijke getuigenis van Open VLD-Kamerlid Christian Leysen over de Kamer, die zich volgens hem de voorbije weken van zijn meest onverantwoordelijke zijde toonde. Leysen is als havenondernemer uitstekend geïnformeerd over de werkelijke schade die de coronacrisis nog altijd aanricht. Verbijsterd heeft hij de afgelopen maanden gekeken naar de opvoeringen van zijn collega's. 'Er werd geld in het rond gestrooid om electorale doelgroepen te paaien - met de geantidateerde pensioencadeaus aan de Limburgse mijnwerkers als triest dieptepunt', schrijft hij op zijn website. 'Begrotingstekorten lijken in deze coronatijden virtuele tabellen voor saaie boekhouders. Niemand ligt er nog wakker van, want de nulrente of een vermogensbelasting zal het probleem wel oplossen. Maar vergis u niet: ook de kosten van de vergrijzing en de klimaatverandering krijgen we nog voorgeschoteld.'

De mondmaskervaudeville alleen al zou in andere omstandigheden tot het onmiddellijke ontslag van de regering hebben geleid.

Leysen zat onbegrijpend te kijken naar de lawine van parlementaire vragen en wetsvoorstellen als schreeuw om persaandacht. 'De vele tweets en Facebook-posts als herverpakte lucht moeten het gebrek aan echte debatten compenseren', schrijft Leysen. Hij raakte geïrriteerd door de cultuur van procedurele traagheid waarbij elk uitstel als een overwinning wordt verkocht. 'Met als gevolg dat veel politici die gedreven en integer de Wetstraat instappen, worden fijngemalen door een groepsdruk die tot een race to the bottom leidt.'

En aan het einde van zijn wanhopige bericht roept hij op: 'Stop met de ontelbare schriftelijke vragen over brievenbussen en opgestapte passagiers per Ardens spoorwegstation. Stop met de profileringsdrang van het ene bestuursniveau ten koste van het andere. Stop met het schuilen achter experten. Laat het parlement het voorbeeld geven. Want als de politiek het leiderschap weer geloofwaardig wil maken, moet ze bereid zijn zichzelf te hervormen en, waar nodig, zelf in te leveren. Laten we het goede voorbeeld geven alvorens (onvermijdelijke) financiële inspanningen te vragen aan de bevolking.'

De boyband

Geen enkele van de huidige partijvoorzitters durfde het de afgelopen weken aan de parlementsleden op hun roekeloosheid te wijzen. Dat ze geen enkele vat meer hebben op het verloop van het parlementaire werk dat de volgende regering met een budgettaire kater opzadelt, toont de zwakte van de grote partijen. Dat politiek spektakel is des te navrant, omdat we het moment naderen waarop het onmogelijk wordt een federale regering te vormen - een moment waar Robert Houben, de laatste voorzitter van de unitaire CVP-PSC, ooit voor waarschuwde.

De pogingen van Conner Rousseau en Paul Magnette een meerderheid of zelfs een minderheid samen te brengen rond het socialistische blok hadden iets pathetisch. Vooral de manier waarop ze ten einde raad hun opdracht, die ze zichzelf hadden gegeven, doorschoven naar Wilmès was bijzonder pijnlijk. Het initiatief werd alsnog overgenomen door de boyband Egbert Lachaert, Georges-Louis Bouchez en Joachim Coens, de voorzitters van Open VLD, MR en CD&V die de minderheidsregering-Wilmès vormen. De pas verkozen Lachaert erfde een verdeelde partij waaruit hij de laatste Verhofstadt-restanten moet wegborstelen. Coens zit in zijn CD&V geklemd tussen Hilde Crevits in de Vlaamse regering en Koen Geens in de federale regering. Bouchez klinkt steeds meer als een slecht geoliede windhaan.

De huidige vrijwel uitzichtloze situatie doet nog het meest denken aan de periode met de regering van Mark Eyskens in 1981, met een zieltogende Belgische economie en een vervaarlijk lekkende staatskas.

Voor de drie komt het erop aan tegen 21 juli de bestaande meerderheid uit te breiden, met de N-VA en de socialisten als het kan, met de socialisten en de groene partijen als het moet. Het enige wat al de betrokken partijen verenigt, is de angst voor de kiezer.

De vrijwel uitzichtloze situatie doet nog het meest denken aan de periode met de regering van Mark Eyskens in 1981, met een zieltogende Belgische economie en een vervaarlijk lekkende staatskas, terwijl het Waalse staal en de nationale sectoren handenvol geld kostten. Dat eindigde met een georganiseerde collectieve verarming: de devaluatie. De wereld is er sindsdien niet eenvoudiger op geworden. Met de euro is een devaluatie niet meer mogelijk, tenzij een interne devaluatie, met alle nefaste gevolgen voor de werknemers van dien. De enquête van de Nationale Bank toont aan dat de collectieve verarming is ingezet.

Mochten de huidige politieke kopstukken opgewassen zijn tegen hun taak, dan hadden we dat al geweten. Het is geen wonder dat in de coulissen van de Wetstraat opnieuw stemmen opgaan om een regering van experts bijeen te brengen. Wat meteen de bevestiging zou zijn van wat Houben vreesde. Alleen een nieuwe federale verkiezing voor een parlement met grondwetgevende macht kan de Wetstraat uit haar zinloze lijden verlossen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud