column

Ego's in de weg

De aanpak van de coronacrisis wordt een ergerlijk ratjetoe van maatregelen waar niemand nog wijs uit raakt. De federale regeringsformatie raakt stilaan kant noch wal. Liever non-bestuur en verwarring dan nieuwe verkiezingen, zo lijkt het.

De Amerikaanse investeerder Kenneth Langone beweerde ooit dat hij aan de pokertafel had geleerd dat je tijdens het spel nooit je winst mag uittellen, want dan begin je te verliezen. Dat is net waar de meeste politieke partijen momenteel mee bezig zijn: het uittellen van de electorale winst die het al dan niet participeren in een federale regering kan opleveren, en van de mogelijke verliezen van de tegenstanders. Dat de aanpak van de coronacrisis stilaan een ergerlijk ratjetoe wordt van maatregelen waar niemand nog wijs uit raakt, lijkt de partijkopstukken weinig te deren.

Zelfs wetenschappers zijn het niet langer eens over wat er nu echt moet gebeuren. Sommigen onder hen vinden dat het wetenschappelijke instituut Sciensano nodeloos onrust zaait. Er is volgens de bekende ULB-epidemioloog Yves Coppieters nog geen sprake van een tweede  Covid-19-golf. Het zou hooguit gaan om bedwingbare lokale opstoten. Zelfs Frédérique Jacobs, de Franstalige interfederale woordvoerster in de strijd tegen het coronavirus, die verbonden is aan het Brusselse Erasmusziekenhuis, weigert van een tweede golf te spreken.  Dat wekt dan weer ergernis op bij Vlaamse experts. Wat een gestroomlijnde aanpak op federaal niveau niet meteen in de hand werkt.

Sinds kort roeren ook academici zich en wijzen professoren op het ongrondwettelijke van een avondklok zoals die in Antwerpen werd ingesteld.

Ook in Vlaanderen waren er opmerkzame wetenschappers die stelden dat zelfs in Antwerpen de groeivertraging in het aantal besmettingen twee weken geleden al te zien was, en dat de genomen maatregelen voor de hele provincie en zelfs de stad Antwerpen buiten proportie waren. De eerste klachten tegen de verordeningen zijn al ingediend. En sinds kort roeren ook academici zich en wijzen professoren op het ongrondwettelijke van een avondklok zoals die in de havenstad werd ingesteld.

De gevolgen van die erratische aanpak zijn stilaan dramatisch, niet alleen voor de horeca. Terwijl zoals voorspeld de teugels worden gevierd voor het professionele voetbal, kwijnt de hele culturele sector, waar het nu al letterlijk armoe troef is, in stilte weg, zonder enig perspectief. De Ancienne Belgique, een van de belangrijkste Vlaamse culturele bastions in Brussel, ligt op apegapen, en niemand lijkt zich het lot aan te trekken van die muziektempel en zijn vaak karig betaalde tijdelijke medewerkers.

Terwijl coronadrama’s zich voltrekken, raakt de federale regeringsvorming stilaan kant noch wal.

Terwijl deze drama’s zich voltrekken, raakt de federale regeringsvorming stilaan kant noch wal. De ego’s van een aantal partijkopstukken zitten duidelijk in de weg. Niet alleen dat van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez, ook die van de koninklijke opdrachthouders Bart De Wever en Paul Magnette, die weinig weerwerk dulden. Zij kozen een weinig flexibele werkmethode: eerst een akkoord tussen de N-VA en de PS, dat dan grotendeels door de andere partijen moet worden onderschreven. Dat laat nauwelijks ruimte voor onderhandelingen. Van Bouchez kan veel worden gezegd, maar hij zag wel meteen de zwakke plek in die methode. De tegenvoorstellen die de liberalen op tafel legden, bouwden voor op het werk van de regering-Michel waar de N-VA deel van uitmaakte. Dat is vervelend voor De Wever die nu de indruk wekt met de PS een links programma te willen aanvatten.

Er wordt dan wel gedacht aan een minderheidsregering met vijf, maar België is al nauwelijks bestuurbaar met een meerderheidsregering.

Na het afhaken van de liberalen en een al te doorzichtig nummer op de korte baan met Groen en Ecolo staan De Wever en Magnette momenteel opnieuw bij af. Om een geloofwaardige meerderheid te vormen zit er wellicht weinig anders op dan opnieuw te gaan praten met de liberale familie. Er wordt dan wel gedacht aan een minderheidsregering met vijf (N-VA, PS, sp.a, CD&V en cdH). Maar ook zo’n regering blijft wat ze is: een minderheidsregering. En België is al nauwelijks bestuurbaar met een meerderheidsregering.

Uit de oude doos

Volgens het duo De Wever-Magnette moet dringend een federale regering op de been worden gebracht om een economisch relanceplan uit te werken. En dat is niet evident. Het ongewone van deze economische en als we niet opletten ook financiële crisis is dat ze werd aangericht door de overheid zelf. Die bracht de economie in een coma door zowel vraag als aanbod stil te leggen. De economische en sociale penarie waarin sommige burgers zijn verzeild is het rechtstreekse gevolg van overheidsinterventies om de coronapandemie in te dijken. In de geest van de informateurs moet de volgende regering nu maatregelen nemen die onvermijdelijk ongedaan worden gemaakt of tenminste beknot door de coronamaatregelen die op gezag van epidemiologen en andere gezondheidsexperts in stand worden gehouden.

De economische en sociale penarie waarin sommige burgers zijn verzeild is het rechtstreekse gevolg van overheidsinterventies om de coronapandemie in te dijken.

Voortgaand op de lekken uit de startnota van de twee informateurs wil men uit die patsituatie wegkomen met middelen uit de oude doos: nog meer geld lenen voor de verhoging van pensioenen, minimumlonen en uitkeringen. En dat op een moment dat de federale begroting een gat van ruim 50 miljard vertoont. Die budgettaire ravijn wordt nog dieper, vrezen insiders. Deze week alleen al meldde De Tijd dat de fiscale inkomsten als gevolg van de crisis met maar liefst 10 miljard euro zijn gedaald, en dat de overheid ook een half miljard euro aan dividenden misloopt. Die daling van de fiscale inkomsten betekent ook een klap voor de regio’s die via het mechanisme van de Bijzondere Financieringswet hun middelen zien verschrompelen. Vooral voor Wallonië dreigt dat hard aan te komen.

Daarnaast willen De Wever en Magnette, althans volgens hun deels gelekte startnota, sleutelen aan de concurrentiewet van 1996 om de loonvorming aan te passen. En dat is pas alarmerend. Die wet kwam er in een eerste versie vlak na de devaluatie van 1982 om de Belgische lonen op het niveau te brengen van die in de buurlanden. België in de pas houden van de belangrijkste handelspartners en het afstemmen van de coronamaatregelen op de buren zouden de eerste zorgen moeten zijn voor de volgende regering. Maar dat lijkt geen prioriteit.

De PS wil een retour du coeur en dat tegen elke prijs. Voor Magnette staat of valt daarmee zijn gezag in de eigen partij. In ruil krijgt de N-VA de voorbereiding van een nieuwe communautaire ronde. Er is sprake van de overheveling van bevoegdheden in de gezondheidszorg en bij justitie. Maar de kans dat deze regering een bijzondere meerderheid op de been krijgt om die transfers meteen mogelijk te maken is zo goed als nihil. Daarvoor rekenen op de steun van Ecolo is naïef. Nu al bestempelde Jean-Marc Nollet, de covoorzitter van Ecolo, de communautaire plannen van de informateurs als ‘de wachtkamer voor het confederalisme’. Niet alleen Magnette maar ook De Wever neemt hier een risico, want die plannen - eigenlijk een zesde staatshervorming bis - liggen beneden de verwachtingen van de gemiddelde N-VA’er. Opmerkelijk is ook dat wordt gedacht aan twee ministers, een Vlaming en een Franstalige, die zich in de nieuwe regering met de institutionele kwesties moeten inlaten. Die constructie voert een halve eeuw terug in de tijd naar de voorlaatste regering van Gaston Eyskens. Daarin zetelden de CVP’er Leo Tindemans en de Waalse socialist Freddy Terwagne als ministers van Gemeenschapsrelaties. (Nadat laatstgenoemde plots overleed, werd hij vervangen door Fernand Dehousse.)

Lang kan de opdracht van De Wever en Magnette niet worden volgehouden. Bij elk lek uit hun startnota groeit de teleurstelling bij hun beider partijen. De door angst bevangen Wetstraat blijft beducht voor nieuwe verkiezingen, terwijl het non-bestuur en de verwarring verder het federale koninkrijk ondermijnen. In Tsjechoslovakije drongen op de duur zelfs tegenstanders aan op een scheiding.

Lees verder

Gesponsorde inhoud