opinie

Klein België

Als een Klein-België beperkt Vlaanderen zijn relance tot een vage elk-wat-wilssubsidieoefening. Het rekent daarbij op Europese miljarden. Helaas zijn de Vlaamse plannen daarvoor te ondermaats.

Het Vlaamse regeerakkoord moest ‘een wervend verhaal’ worden, althans volgens minister-president Jan Jambon (N-VA). Dat viel tegen. Nog voor de uitbraak van de covidcrisis mankte de Vlaamse meerderheid doorheen haar dossiers. De onderlinge argwaan die van meet af aan bestond tussen de drie coalitiepartners N-VA, CD&V en Open VLD werd nog aangewakkerd door de aanslepende federale formatie met telkens wissende onderhandelaars. Nu eens leek de N-VA, de belangrijkste Vlaamse regeringspartij, te zullen meespelen, dan weer niet. Uiteindelijk manoeuvreerde de N-VA zichzelf aan de kant.

Onder de federale non-regering van premier Sophie Wilmès (MR) slaagde de Vlaamse regering er al niet in te wegen op de sanitaire of de economische aanpak van de coronabestrijding. Sinds het aantreden van de federale meerderheid rond premier Alexander De Croo (Open VLD) lijkt het alsof de Vlaamse regering compleet door het plankier is gezakt. In de federale regering wordt vandaag met een onmiskenbare minachting gepraat over de ploeg rond Jambon, zelfs door partijen die er deel van uitmaken. De inerte Vlaamse regering krijgt niks klaar, ze bestaat gewoon niet, is de teneur van de gesprekken op de federale kabinetten.

Dat gevoelen maakt zich stilaan ook meester van het Vlaamse bedrijfsleven en van het middenveld. Met reden, want de cijfers liegen er niet om. Volgens de Europese Commissie krimpt de Belgische economie dit jaar met 8,4 procent. Dat is kwalijker dan het gemiddelde van de eurozone van 7,5 procent. In het beste geval mag België rekenen op een rebound met 4,1 procent volgend jaar en met 3,5 procent in 2022. Daarbij zit België, nog altijd volgens de Europese Commissie, opgescheept met een begrotingstekort van 11,2 procent van het bruto binnenlands product (bbp) en een overheidsschuld van 118 procent van het bbp.

De Vlaams werkgeversorganisatie Voka gaat voor het vierde kwartaal van dit jaar uit van een Belgische groeiterugval met 4,5 procent. Voor het hele jaar komt Voka daarmee uit op een deuk van 7,8 procent - dat is iets minder dan het Europese cijfer. Zonder de sterke maar helaas korte heropleving tijdens de zomer was de schade ongetwijfeld veel groter. Niettemin is de groeikrimp forser dan tijdens de periode 2008-2009, het jaar van de internationale bankencrisis.

De Vlaamse werkgevers zijn niet gerust over de afloop van de relanceplannen van de regering-Jambon. Sommige grote spelers in de Vlaamse economie verliezen stilaan hun geduld.

De Vlaamse werkgevers zijn dan ook niet gerust over de afloop van de relanceplannen van de regering-Jambon. Sommige grote spelers in de Vlaamse economie verliezen stilaan hun geduld. Eind vorige maand al suggereerde Bart Van Craeynest, de hoofdeconoom van Voka, heel voorzichtig in De Tijd: ‘Voor bedrijven is de toegang tot geld momenteel niet het acute probleem, maar wel de onzekerheid en een gebrek aan vraag. De overheid kan dat gat opvullen. De voorwaarde is wel dat het om productieve investeringen gaat, met het potentieel om de groei op lange termijn te verhogen.’ Alles in digitalisering, klimaat en mobiliteit hoort daarbij, volgens Van Craeynest.

Naar aanleiding van de jongste studie over de terugvallende economie had gedelegeerd bestuurder Hans Maertens het in een Voka-bericht over de dringende nood aan ‘een doordacht en krachtdadig coronabeleid’. Voor een goede verstaander: dat is er momenteel niet. Als een Klein-België beperkte de Vlaamse regering haar relance tot gepoeier over alle departementen. Voor elke coalitiepartner en zijn achterban wat wils, om de meerderheid bij elkaar te houden. Maar al die snippers voor zorg, onderwijs en fietsinfrastructuur, die ook zonder de coronacrisis noodzakelijk waren, leveren nog geen relanceplan op. Het stimuleringsplan werd bij de voorstelling in september door minister-president Jambon begroot op 4,3 miljard euro. Alleen wordt daarbij gerekend op 3 miljard euro Europees geld dat er nog lang niet is.

Stiel- en dossierkennis

Zonder voorafgaand overleg met het federale niveau rekende minister van Financiën en Begroting Matthias Diependaele (N-VA) zich rijk door alvast ruim de helft op te eisen van de 5,15 miljard euro die België als relancesteun kan krijgen van Europa. Maar dat geld ligt daar niet graaiklaar. Het moet eerst worden verdiend met projecten die sporen met de Europese doelstellingen zoals innovatie, duurzaamheid, en structuurhervormingen, en als het even kan ook nog passen in de breed opgezette Green Deal. Volgens het Vlaamse rekenwerk moeten de overige beleidsniveaus - het federale, het Waalse, het Brusselse en dat van de Franse Gemeenschap - het stellen met de resterende 2,15 miljard euro. En daar duikt al een eerste obstakel op: de Europese Commissie heeft voor al die herstelplannen maar één gesprekspartner en dat is, helaas voor de regering-Jambon, de federale regering. En laat nu net Thomas Dermine (PS) staatssecretaris zijn voor Relance en Strategische Investeringen, belast ook met Wetenschapsbeleid, toegevoegd aan vicepremier en minister voor Economie en Werk Pierre-Yves Dermagne (PS).

Dermine is gesopt en gekookt bij de consultancygigant McKinsey en is een vertrouweling van PS-voorzitter Paul Magnette, zelf een expert in Europese aangelegenheden. De staatssecretaris tekende met zijn adviseurs het denkraam voor het federale relanceplan. Dat moet uiterlijk eind april 2021 aan de Europese Commissie worden voorgelegd. Dermagne, een overtuigd regionalist, was tot voor kort Waals minister en kent dus de noden van zijn regio. Wat maakt dat de PS volledig de hand houdt aan de federale relanceplannen. Het lijdt geen twijfel dat die worden doorgepraat met alle PS-kopstukken, onder wie Waals minister-president Elio Di Rupo.

De Vlaamse regeringen hebben in het verleden altijd een matige aandacht voor Europa aan de dag gelegd. Voor de aanwending van steunfondsen lieten de Vlamingen zich vaak de kaas van tussen de boterham halen door de Franstaligen. Franstalige politici hadden altijd al grotere aandacht voor de Europese middelen. Zo heeft in een verder verleden PS-voorzitter Guy Spitaels via zijn Europese contacten vorstelijke bedragen binnengehaald voor de provincie Henegouwen. Destijds kon op het nippertje worden vermeden dat tientallen miljoenen die bestemd waren voor de Limburgse reconversie door de regering van Elio Di Rupo naar Wallonië werden afgeleid.

Als voorzitter van de Europese Raad heeft gewezen premier Charles Michel (MR) ervoor gezorgd dat deelstaatvertegenwoordigers geen toegang krijgen tot de delegaties voor de Europese Raad.

Als voorzitter van de Europese Raad heeft gewezen premier Charles Michel (MR) ervoor gezorgd dat deelstaatvertegenwoordigers geen toegang krijgen tot de delegaties voor de Europese Raad. Volgens Belgische diplomaten saboteert hij zelfs elk overleg over een mogelijk aanpassing van het samenwerkingsakkoord dat daarover in 1994 werd gesloten. Terwijl een Belgische premier tijdens die bijeenkomsten van de Raad vaak aangewezen is op informatie die hij alleen van de deelstaten kan krijgen, zoals in het Belgische geval over landbouw, visserij en de cohesiefondsen. De houding van Michel is des te eigenaardiger omdat Europees onderhandelaar Michel Barnier niet te beroerd is om in het Vlaams Parlement toelichting te geven bij de brexitonderhandelingen.

Het federale relanceplan en de plannen van de deelregeringen moeten hoe dan ook worden besproken in het Overlegcomité. Bij de Vlaamse regering lijkt niemand te hebben begrepen dat de vage plannen die tijdens de septemberverklaring werden ontvouwen als gevolg van de tweede lockdown al ruim onvoldoende zijn. Er moet dringend een nieuw en ambitieuzer plan op Europese leest worden uitgewerkt. Iemand moet dat eens gaan uitleggen aan het kabinet van minister-president Jambon. Het soms ontstellende gebrek aan stiel- en dossierkennis in de regering berokkent schade aan de Vlaamse Gemeenschap. Het is tijd voor vervangingen aan de top.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud