column

Paleis der Natie | Arco en de Franse factuur

De Arco-kwestie wordt nu voor de rechtbank uitgevochten. Wat ook de juridische uitkomst wordt, de politieke verantwoordelijkheid voor dit debacle blijft verpletterend.

Wie er in Wetstraat 16 bij was, herinnert het zich nog levendig: maandag 29 september 2008, de dag van de eerste Dexia-kladderadatsch. Bernhard Ardaen coördineerde in die dagen bij Dexia de juristen van de marktenzaal. Ook hij was erbij en hij beschreef de oorlogsscène in ‘Tijdbom Dexia, de inside story’ (in eigen beheer uitgegeven). Zijn boek kreeg bij het verschijnen in 2012, meteen na de verdrinking van het Dexia-kalf, te weinig aandacht, want het blijft een getuigenis uit de eerste hand.

‘Een ramp’, was het enige wat Guy Quaden, gouverneur van de Nationale Bank van België, kon uitbrengen toen hij van Axel Miller, de CEO van Dexia, te horen kreeg dat de bank op omvallen stond. Drijvend op kortetermijnleningen werd Dexia meegesleurd in de financiële aardverschuiving veroorzaakt door het faillissement van de Amerikaanse Wall Street-gigant Lehman Brothers.

Die maandagochtend was een pak volk toegestroomd in en rond de grote vergaderruimte in Wetstraat 16. Alle betrokken partijen werden geflankeerd door hun financiële en juridische raadgevers. Onder hen beursatleten van Goldman Sachs en Deutsche Bank, ingehuurd door Dexia, dure consultants van Lazard Frères, die optraden voor de federale regering, en van Credit Suisse, die de regionale regeringen begeleidden. Bollebozen van J.P. Morgan en BNP Paribas adviseerden de Franse overheid. Men zag er apart vergaderend minister van Financiën Didier Reynders (MR) met zijn kabinetschef Olivier Henin en met zijn gewezen kabinetschefs Jean-Paul Servais van de toezichthouder CBFA (nu FSMA), Nationale Bank-directeur Peter Praet en Koen Van Loo, topman van de Federale Participatiemaatschappij (FPIM).

Het systemische Dexia moest koste wat het kost worden gered. Maar de regering was bezig het Fortis-drama te verwerken. Het geld was op.

Premier Yves Leterme (CD&V) had die ochtend overlegd met de Franse president Nicolas Sarkozy en met zijn Luxemburgse collega Jean-Claude Juncker, de toekomstige voorzitter van de Europese Commissie. Het systemische Dexia moest koste wat het kost worden gered. Maar de regering was bezig het Fortis-drama te verwerken. Het geld was op. De regio’s snelden ter hulp. Waarna de drie institutionele investeerders - de Gemeentelijke Holding, Arco (het financieel vehikel van het ACW, de koepel boven de christelijke arbeidersbeweging) en de verzekeraar Ethias - de arm werd omgewrongen om samen een miljard euro in een kapitaalsverhoging te pompen die Dexia boven water zou houden. Dat moest wettelijk gebeuren tegen een beurskoers die gevoelig hoger lag dan de dag van de crash.

De Gemeentelijke Holding had dat geld niet, en dat gold ook voor Arco. Dat had bovendien nog een zware lening lopen voor een eerdere kapitaalsverhoging, die Dexia toeliet in 2006 de Turkse bank DenizBank over te nemen. Ethias, het voormalige Omob en vanouds een socialistisch bastion, worstelde door de financiële stormen met zware moeilijkheden wegens de kwakkelende First-rekeningen - een tak 21-spaarverzekering met gewaarborgde intrest. Het had in die dagen liefst 75 miljoen geleend om overeind te blijven. Op vraag van toenmalig voorzitter Steve Stevaert onderstutte de regering Ethias door de spaargeldgarantie te laten gelden voor de houders van een First-rekening, hoewel het in werkelijkheid om een verzekeringsproduct ging. Waarna Arco zich bereid toonde deel te nemen in de kapitaalsverhoging van Dexia (mits een circulaire lening aangegaan bij Dexia zelf), op voorwaarde dat ook de Arco-coöperanten een depositogarantie kregen.

'Arco toonde zich bereid deel te nemen in de kapitaalsverhoging van Dexia op voorwaarde dat ook de Arco-coöperanten een depositogarantie kregen.' ©REUTERS

Dat werd enkele dagen later op 10 oktober 2008 bevestigd in een formele mededeling van de ministerraad. De Nationale Bank, die toen in nauw contact stond met de Europese Centrale Bank, stemde door de systemische crisis niet alleen in met de (onwettige) circulaire leningen van Dexia aan zijn institutionele aandeelhouders maar ook met de depositogarantie. De toezichthouder CBFA/FSMA gaf geen krimp, want die had altijd toegelaten dat ook voor andere coöperatieve instellingen coöperantenaandelen als een spaarproduct werden verkocht, zoals Bacob dat met het Arco-deelbewijs had gedaan.

Dreun

Goedkeuring kwam er van de goeddeels politiek benoemde raad van bestuur van Dexia, maar ook van de betrokken institutionele aandeelhouders. De getroffen regeling werd finaal de ondergang van die aandeelhouders. Naderhand gaf Leterme in een interview toe dat de regering te veel had geëist van de Gemeentelijke Holding en van Arco. Arco had ondoordacht alle eieren van de christelijke arbeidersbeweging in de Dexia-mand gelegd. Van die dreun dragen de organisaties onder de Beweging.net-koepel tot op vandaag de desastreuze financiële gevolgen.

Door het behoud van de inbreng van de Arco-coöperanten kon Dexia zijn gevel rechthouden.

De Arco-kwestie wordt nu voor de rechtbank uitgevochten. Maar wat ook de juridische uitkomst wordt, de politieke verantwoordelijkheid voor dit debacle blijft verpletterend. Zonder die depositogarantie hadden de Arco-coöperanten allicht hun inzetten teruggetrokken, zoals andere rekeninghouders. Dat is nu niet gebeurd. Door het behoud van de inbreng van de Arco-coöperanten kon Dexia zijn gevel rechthouden. Na een stresstest door de European Banking Authority midden 2011 bleef Dexia nog altijd gerangschikt bij tien beste Europese banken. Zelfs tijdens de fatale bankstormloop op Dexia in oktober 2011, waarbij honderden miljoenen van de rekeningen werden gehaald, bleven de Arco-coöperanten aan boord, gesterkt door de regeringsbeloften. Op die manier maakten ze zelfs de oprichting van Belfius mogelijk.

Een regeringsgarantie kan nooit lichtzinnig worden toegekend, en al zeker niet in een systemische crisis als die rond Dexia. De verantwoordelijkheid van de toenmalige regering is des te groter omdat ze slaafs de Franse agenda volgde, tot het bittere einde in oktober 2011. De rol die toenmalig vicepremier en minister van Financiën Didier Reynders (MR) speelde, moet nog altijd worden uitgeklaard. Zo weigerde de regering zelfs maar te luisteren naar een plan dat in december 2007 al was geopperd, uitgerekend door Arco, om de gevaarlijk kredieten die Dexia had uitstaan in een bad bank af te zonderen. Omdat toen al door de Amerikaanse bankencrisis de eerste alarmsignalen waren afgegaan. Toch moest voor de Fransen, die de Belgen met de grootste risico’s opzadelden, Dexia één geheel blijven.

De kleine Arco-coöperanten dreigen nu de Franse rekening gepresenteerd te krijgen. En de Europese Unie blijft in de Dexia-kwestie haar hypocriete zelf.

Die Belgische gedweeheid was opmerkelijk, omdat Dexia België nooit echte problemen gaf. De Belgen wisten overigens nauwelijks iets af van de roekeloze constructies die de Franse bancaire vuurwerkmaker Pierre Richard met Dexia had opgezet. Ook de toezichthouders bleven blind. Tot de Griekse schuldencrisis losbarstte en duidelijk werd dat Dexia daarvan ettelijke miljarden in portefeuille had, met een verlies van 4 miljard euro als gevolg. Toen pas kregen de marktspecialisten echt in de gaten dat de Dexia-matras grotendeels bestond uit interbancaire kortetermijntransacties voor langetermijnfinancieringen via de Franse megalomane Dexia-poot Crédit Local. Tijdens zijn getuigenis voor de Franse Bankcommissie en in het parlement maakte bankier Karel De Boeck, die tot voor enkele jaren de afwikkeling van de Dexia-restbank begeleidde, daar geen geheim van.

De kleine Arco-coöperanten dreigen nu de Franse rekening gepresenteerd te krijgen. En de Europese Unie blijft in de Dexia-kwestie haar hypocriete zelf. Europa vroeg van de Belgische regering dat ze de omvallende systemische banken stutte, zoals dat met Dexia het geval was, om dan later te oordelen dat de aangewende oplossing met onder meer de spaargarantie ontoelaatbaar was. Terwijl de EU zelf niet in staat blijkt een hechte bankenunie te smeden.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud