column

Paleis der Natie | Bedenkingen van een stofjas

De coronacrisis zette de Europese sluizen open voor een ware miljardenstroom. Gigantische bedragen worden ingezet voor het herstel van de economische schade maar vooral voor het afkopen van de loyaliteit van malcontente lidstaten.

Als het van de Amerikaanse politieke wetenschapper Mark Lilla afhangt, mogen alle voorspellingen over de wereld na corona door de snippermachine. ‘We weten het gewoon niet’, schreef hij onlangs in The New York Times.

‘Die toekomst zal afhangen van wat we ervan maken.’ En hij voegde eraan toe: ‘Het is al erg genoeg te moeten leven met een president (Donald Trump, red.) die weigert de werkelijkheid onder ogen te zien.’ Lilla ergerde zich kennelijk aan de commentatoren die in de rij stonden om hun doemberichten op het publiek los te laten.

Misschien heeft Lilla wel gelijk. Toch als we geloof mogen hechten aan de berichten die Adidas eerder deze week vanuit China de wereld in stuurde. Volgens de sportschoenenfabrikant bereikte de verkoop in China in het tweede kwartaal nagenoeg het niveau van 2019. Eerder al tekende concurrent Nike naar eigen zeggen in China een verkoop op die zelfs hoger lag dan vorig jaar in dezelfde periode.

Webinar met KBC-CEO Johan Thijs over de coronacrisis

Op YouTube staat een webinar met KBC-CEO Johan Thijs die de prangende vragen van klanten over de toekomst na corona beantwoordde. Al moet Thijs toegeven soms het antwoord niet te kennen, toch was hij opmerkelijk positief over de onmiddellijke toekomst.

Zelfs in de huidige omstandigheden staat de bank klaar om haar dividendenpolitiek aan te houden. Thuiswerken en videogesprekken in de plaats van heen en weer te vliegen hebben geen schade toegebracht en behoren wellicht tot de nieuwe gang van zaken.

Grote beurshuizen in de Londense City deden een gelijkaardige vaststelling: hun traders die thuis waken bij de kinderen terwijl ze vanachter hun pc de markten aftasten en besprekingen voeren met klanten presteerden beter dan op kantoor achter een batterij schermen en maken langere werkuren.

Waggelende economieën

De sectoren die al dansten op het slappe koord krijgen uiteraard klappen. Maar zelfs in de zwaar getroffen horeca is het beeld niet eenduidig. Nogal wat restaurants hebben dankzij thuisbestellingen een voortreffelijke omzet gehaald.

Rik Van Cauwelaert ©Bart Dewaele/ID

Niettemin zet de coronacrisis de regionale, federale en vooral Europese sluizen open voor een ware miljardenstroom. Gigantische bedragen worden ingezet voor het herstel van de economische schade waarvan men niet eens de juiste omvang kent, maar alleen een schatting die voortdurend om bijstelling vraagt.

Zoals verwacht maakte de Europese Centrale Bank (ECB) bekend haar Pandemic Emergency Purchase Programme (PEPP) met nog eens 600 miljard euro te verhogen. Daarmee staat de PEPP-teller op 1.350 miljard. De jongste weken kocht de ECB vooral Italiaans, Frans, Spaanse en Belgisch schuldpapier op. Bij die aankopen is geen sprake meer van de voorziene verdeelsleutel, die is gebaseerd op de participatie van de centrale banken van de lidstaten in het ECB-kapitaal.

Aangepord door de Duitse kanselier Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron kwam de Europese Commissie, die aanvankelijk de coronaplof in een pijnlijke stilte onderging, voor de dag met een eigen plan.

Gigantische bedragen worden ingezet voor het herstel van de economische schade waarvan men niet eens de juiste omvang kent.

‘Europe’s moment: Repair and prepare for the next generation’ is de wat pompeuze naam van het heropbouwplan dat voorziet in 750 miljard euro. Dat geld moet worden geleend, om dan in de vorm van leningen en subsidies de waggelende economieën van de lidstaten op te krikken. De ECB vreest een knik van liefst 8,7 procent in de Europese groei. Alleen laten de cijfers ook zien dat die inzinking betrekkelijk snel, in twee jaar tijd, zal zijn hersteld.

Van de 750 miljard die de Europese Commissie wil verdelen, gaat ruim 20 procent naar Italië: 153 miljard. Ook Polen, dat nochtans niet zo zwaar door het covidvirus werd getroffen, krijgt een flink pakket: 64,5 miljard euro. Terwijl Duitsland, de krachtcentrale van de Europese Unie, het moet stellen met 51,8 miljard - een habbekrats naast de 1.230 miljard euro die de Duitsers zelf al op tafel legden. België zou 12 miljard krijgen. Dat kan nog worden gewijzigd, want ook het Europees Parlement heeft een zeg in de buitverdeling.

Hoezo wederopbouw?

Onlangs verscheen in Nederland 'Ontspoord kapitalisme’ van de gewezen CDA-minister Bert de Vries. Hij kreeg de bijnaam ‘de stofjas’ omdat hij niet de meest bevlogen spreker was. Maar jaren geleden schreef hij al het pittige boek ‘Overmoed en onbehagen’, waarin hij afrekende met zijn partij die hij eerder had verlaten. Dit keer is De Vries niet mals voor de politici die de muntunie vorm gaven. Volgens hem moeten de Europese lidstaten terug naar de eigen munt.

In een interview met Het Financieel Dagblad schetste hij wat in Europa aan de gang is: ‘De monetaire politiek is er alleen op gericht te voorkomen dat de muntunie uit elkaar valt.’

En dat is precies wat de Europese Commissie doet: de loyaliteit van malcontente lidstaten, zoals Italië, afkopen met geleend geld. Want aan de landen die het manna over zich heen krijgen, worden nauwelijks voorwaarden gesteld. Dat is ook een bezwaar dat in Duitsland wordt opgeworpen, onder meer door de inmiddels beruchte Berlijnse professor Markus C. Kerber.

Semantische misleiding

Kerber is de man wiens klacht leidde tot de jongste uitspraak van het Duitse Grondwettelijk Hof over de massale obligatieaankopen door de ECB. Tot nu heeft de ECB voor zo’n 2.600 miljard euro aan soms risicovolle obligaties gekocht. De Duitse Bundesbank is met 26 procent de grootste aandeelhouder van de ECB. Dat stemt Duitsers als Kerber tot nadenken. En dat is ook wat het Constitutioneel Hof in Karlsruhe ertoe bracht voor het eerst de ‘whatever it takes’ van toenmalig ECB-voorzitter Mario Draghi in twijfel te trekken.

In zijn blog stelde de liberaal-conservatieve Kerber opnieuw enkele pertinente vragen bij de jongste plannen van de Commissie, want die doet aan semantische misleiding door het te hebben over een ‘fonds voor wederopbouw’. In Italië, Spanje, Portugal en ook in Frankrijk moet niets heropgebouwd worden, volgens Kerber. De infrastructuur van die landen staat overeind. Het enige hen al langer kenmerkt, is hun bedenkelijke budgettaire situatie, maar die bestond dus al voor de coronacrisis insloeg. Bovendien zegt de Commissie niet eens in welke toekomstgerichte sectoren die middelen moeten worden besteed.

Een Europese Unie bijeengehouden dankzij de geldpers is geen enthousiasmerend project.

Drie jaar geleden publiceerde de Franse topambtenaar Jacques Lovergne, die de verbindingsman was tussen de Franse administratie en de Commissie, onder het pseudoniem Didier Modi zijn pamflettaire ‘De Europese droom. De autopsie van een nachtmerrie’. In het boek, dat vakkundig werd doodgezwegen, stelde Lovergne de hypocrisie van de Commissie aan de kaak en het gebrek aan ernstige controle op de eigen begroting. Niet toevallig werd het boek zowel in het Frans als in het Duits uitgebracht door Europolis, de uitgeverij van Kerber.

Kerber mag dan een excentrieke academicus zijn die in 2006 het provocerende ‘Europa ohne Frankreich?’ schreef, toch kan men op het Brusselse Schumanplein zijn opmerkingen maar beter ernstig nemen. Want een Europese Unie bijeengehouden dankzij de geldpers is geen enthousiasmerend project.

Wolfgang Münchau zit als verdediger van de Europese gedachte lang niet op de lijn van Kerber, maar toch betoogde hij in Financial Times dat het Duitse Grondwettelijk Hof Europa een dienst bewees door eraan te herinneren dat de eurozone voor zijn overleving niet kan blijven steunen op de centraal bankiers en hun aandrift de Europese regelgeving tot het uiterste te rekken. Het moet ze in Brussel toch al zijn opgevallen dat Bert de Vries in Nederland en Markus Kerber in Duitsland steeds meer gehoor krijgen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud