column

Paleis der Natie | Bozige Franse generaals

Enkele honderden Franse gepensioneerde generaals en legerofficieren signeerden een open brief aan president Emmanuel Macron en zijn regeerders. Volgens hen is Frankrijk in gevaar. Er moet orde op zaken worden gesteld. Het Franse leger en de staat, het is een apart verhaal.

‘De situatie is ernstig. Frankrijk is in nood, het wordt door meerdere doodsgevaren bedreigd.’ Met zo’n aanhef is de aandacht van de lezers meteen gevat, moeten ze bij Valeurs Actuelles hebben gedacht.

De redactie van het Franse weekblad plukte een open brief van enkele honderden gepensioneerde generaals en legerofficieren van Place d’Armes, een webstek die zich tot de militaire wereld richt. In de brief zeggen de militairen president Emmanuel Macron, zijn regeerders en de parlementsleden de wacht aan. Ze kunnen het niet langer aanzien hoe het islamisme en de criminele horden in de randsteden de Franse samenleving gijzelen. Ze hebben het over een nakende burgeroorlog. Volgens hen moet snel en kordaat orde op zaken worden gesteld.

De krantenlezer stoot weleens op berichten uit exotische buitenlanden waar opstandige generaals ermee dreigen de macht over te nemen of dat daadwerkelijk doen. In Europa staat dat niet meteen te gebeuren. De laatste militair die dat veertig jaar geleden in deze contreien probeerde, was Antonio Tejero. De eenmanscoup van de luitenant-kolonel van de Spaanse Guardia Civil eindigde op een lachsalvo.

Dat Franse militairen zich roeren, is een andere kwestie. Een viertal jaar geleden al bleef de Franse legertop gekwetst achter toen Macron stafchef Pierre de Villiers tot ontslag dwong nadat die de legerbegroting openlijk had afgekeurd. Naderhand voerden de media de generaal gretig op als een mogelijke presidentskandidaat die voor het Franse reveil kon zorgen. Het leger mag dan ‘la grande muette’ zijn, het blijft een factor waarmee in Frankrijk rekening wordt gehouden.

Zelfs de coupplegers van Algiers kregen snel gratie en werden opnieuw in het leger geïntegreerd.

Het is geen toeval dat Valeurs Actuelles de open brief van de bozige generaals aan zijn lezers serveerde op woensdag 21 april. Die dag herinnerde aan de putsch, precies zestig jaar eerder, van Franse legergeneraals in Algiers tegen de politiek van president Charles de Gaulle, die de Algerijnse onafhankelijkheid voorstond. In Frankrijk is niet veel nodig om bittere reminiscenties naar boven te halen aan ‘les événements’ - zo werd de oorlog in Algerije lange tijd genoemd, ook in de pers.

De Fransen willen vandaag al eens toegeven dat de Algerijnse periode een zwarte geschiedenisbladzijde is. Het land werd letterlijk leeggehaald. Van de 9 miljoen inwoners leefde toen driekwart onder de armoedegrens, vaak in de bidonvilles rond de steden. Ruim 80 procent van de Algerijnse bevolking was analfabeet. De rol van het leger en de juiste omvang van de moordpartijen en folteringen die de generaals hebben bevolen om het Algerijnse verzet te smoren, werd slechts schoorvoetend en altijd zeer omzichtig onderzocht. Ze zijn op één hand te tellen de Franse militairen die zich zoals generaal Jacques Pâris de Bollardière verzetten tegen de folteringen. De Bollardière werd overigens gesanctioneerd, omdat hij het leger in opspraak bracht met zijn vraag om van zijn commando te worden ontheven.

Geen onbekenden

Zelfs de coupplegers van Algiers kregen snel gratie en werden opnieuw in het leger geïntegreerd. Over het fameuze onderhoud dat De Gaulle tijdens de woelige meidagen van ’68 in Baden-Baden had met Jacques Massu, de bevelhebber van de Franse troepen in Duitsland, lekte weinig uit. Massu was de generaal die in 1958 de gruwelijke slag om Algiers had geleid. Hij was niet betrokken bij de coup van 1961.

Opmerkelijk was wel dat generaal Raoul Salan, de hoofdverantwoordelijke van die machtsgreep in Algiers die tot levenslange opsluiting was veroordeeld, weinige weken na het onderhoud van De Gaulle met Massu gratie kreeg en in ere werd hersteld. Salan was zowel in Indochina als in Algerije de man achter het folterbevel: ‘Alle middelen zijn toegelaten om bekentenissen af te dwingen.’ De Gaulle had als president aangedrongen op het fusilleren van Salan, die niet alleen de coup aanstuurde maar ook achter de moorddadige aanslagen zat van de Organisation de l’Armée Secrète (OAS). Maar zelfs De Gaulle legde de duimen voor het leger.

Nog sterker: een andere putschist, generaal Edmond Jouhaud, die ter dood was veroordeeld, kwam snel vrij en werd later door president François Mitterrand gerehabiliteerd en tot maarschalk gebombardeerd, de hoogste onderscheiding voor een generaal die het land uitzonderlijke militaire diensten bewees.

Ook de initiatiefnemers voor de open brief zijn in Frankrijk geen onbekenden. Het gaat om Jean-Pierre Fabre-Bernadac, die ooit samenwerkte met Jean-Marie Le Pen van het Front National. Naast zijn signatuur staat die van generaal Christian Piquemal, gewezen aanvoerder van het Vreemdelingenlegioen. Hij werd al eens gesanctioneerd, omdat hij als generaal in ruste tegen de transmigrantenkampen in Calais betoogde.

Vorige week publiceerde Valeurs Actuelles bij wijze van vervolg op de open brief van de generaals een als petitie vermomde oproep van actieve militairen, die weliswaar anoniem bleven. Daarin werden de eisen van de generaals herhaald. In een mum van tijd tekenden ruim een kwartmiljoen Fransen via het internet de petitie. Op de website van de conservatieve krant Le Figaro regende het reacties van lezers die overwegend de militairen steunen, en het liefst nog militairen aan de macht willen.

Spreekbuis van ultrarechts

Valeurs Actuelles, tot voor enkele jaren een zieltogend beursblad, is nu een opstomend tijdschrift dat in vrij korte tijd de spreekbuis van ultrarechts in Frankrijk werd. De hoofdaandeelhouder, Iskandar Safa, is een zakenman van Libanese origine die in zijn herkomstland nauwe banden had met christelijke milities. ©doc

Valeurs Actuelles, tot voor enkele jaren een zieltogend beursblad, is nu een opstomend tijdschrift dat in vrij korte tijd de spreekbuis van ultrarechts in Frankrijk werd. De hoofdaandeelhouder, Iskandar Safa, is een zakenman van Libanese origine die in zijn herkomstland nauwe banden had met christelijke milities. De directeur van het weekblad is Yves de Kerdrel, een oudgediende van Les Echos en van Le Figaro die tot voor kort tot de club rond Macron behoorde.

Valeurs Actuelles telt vandaag een grotere oplage en heeft vooral een breder bereik dan bijvoorbeeld de linkse krant Libération en beheerst vaker dan de andere, grotere maar makkere weekbladen de mediaconversatie. Dat liet zich ook gevoelen na de publicatie van de open brief met de opiniepeiling die aantoonde dat 58 procent van de Franse kiezers het eens is met de weerspannige militairen en bijna driekwart van hen vreest dat de Franse samenleving op instorten staat.

Geen wonder dat Marine Le Pen, de aanvoerster van het extreemrechtse Rassemblement National - voorheen het Front National - meteen de kant koos van de militairen, die overigens vaak tot haar kamp behoren. Al voegde ze er sluw aan toe dat zij uiteraard kiest voor de democratische weg, die van de verkiezingen. Want de presidentsverkiezingen van 2022, daar draait het nu al om in Frankrijk.

Nu al wordt druk gespeculeerd op een mogelijke overwinning van Le Pen op zittend president Macron. Die is al een eind naar rechts opgeschoven. Maar hij krijgt mogelijk ook nog af te rekenen met de kandidatuur van Michel Barnier, een gematigde conservatief die voor de Europese Unie over de brexit onderhandelde en daarvoor een staand applaus kreeg in het Europees Parlement.

Barnier vertelt graag dat hij als scholier een poster van Charles de Gaulle op zijn kamer had hangen. Hij pleitte al voor een opschorting van de Schengenakkoorden en voor een migratiestop. Want die migratie destabiliseert de Franse samenleving, volgens Barnier. Zijn boodschap spoort alvast met die van de militairen.

Macron heeft nog altijd niet gereageerd op de open brief van de generaals. Elke reactie van zijn kant dient alleen Le Pen. Moedig maar niet roekeloos, heet dat in Frankrijk.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud