column

Paleis der Natie | De elektronische kudde waakt

Sinds de Nederlandse Tweede Kamerverkiezing en de zege van de ultrarechtse PVV van Geert Wilders lijken Bijbelse plagen boven Europa te hangen, met Vlaanderen als eerstvolgende slachtoffer.

Je zal maar een gekleurde medeburger zijn na zo’n Tweede Kamerverkiezing in Nederland met de ultrarechtse PVV van Geert Wilders - die van ‘meer of minder Marokkanen’ - als grote winnaar. Je krijgt dan gegarandeerd een journalist aan de lijn die vraagt of die opmars van extreemrechts niet beangstigend is. Zo te lezen viel dat nogal mee. Bovendien hadden ook allochtonen redenen om op Wilders te stemmen, meldde onderzoeksjournaliste Hind Fraihi in De Tijd. ‘Progressieve partijen kunnen wel degelijk een les trekken uit de overwinning van Wilders: allochtone stemmen vormen geen electoraal reservoir waarvan zij alleen de sleutel bezitten’, luidde haar conclusie.

Een ultrarechtse oprisping zoals die in Nederland is een van de chronische kwalen van de democratie, zegt de Franse filosoof Frédéric Worms, die er een boek over schreef. Bovendien vormt de democratie geen vestingwal tegen extreemrechts. De Franse schrijver Georges Bernanos, een forse tegenstander van het collaborerende Vichy-regime, schreef dat al in december 1940 in zijn ‘Brief aan de Engelsen’. Bernanos was het beu te moeten horen dat dictatuur het tegenovergestelde is van democratie. ‘Democratie biedt geen enkele verdediging tegen dictators’, schreef hij. ‘Elke democratie kan op ieder moment een acute dictatuuraanval krijgen, als was het een plotse crisis van appendicitis.’

De Nederlanders hebben hun Zwarte Woensdag achter de rug. Het Torentje bij het Binnenhof in Den Haag staat gelukkig nog overeind. Toch kunnen we uit de expertises van politicologen alleen besluiten dat er Bijbelse kwalen boven Europa hangen.

De Italiaan Antonio Scurati, auteur van een biografie van de Italiaanse fascistenleider Benito Mussolini, stelt in het jongste nummer van Nexus: ‘Het spook van het verval waart rond in Europa.’ En hij verwijst naar de Italiaanse premier Giorgia Meloni en haar regering van vrouwen, mannen, bewegingen en partijen ‘die expliciet wortelen in de politieke erfenis van het fascisme’. Al doet iedereen flink zijn best om dat niet te merken, zolang Meloni netjes binnen de grenzen van het door de Europese Unie opgelegde fatsoen blijft.

Ook Vlaanderen - en dus België - wacht in juni 2024 een extreemrechtse uitbarsting, waarschuwen commentatoren die voortborduren op de jongste peilingen. Maar als een week al een eeuwigheid is in de Wetstraat, wat dan te denken van zes maanden? En het is maar de vraag of een vergelijking met Nederland opgaat, al was het maar wegens de Belgische communautaire verwikkelingen. Maar peilingen zijn de kanaries in de mijn. En de jongste jaren waren er nogal wat tekenen van naderend onheil.

Tegenstrijdige signalen

In de Vlaamse regering reden de coalitiepartners elkaar voortdurend in de wielen. Met als hoogtepunt het stikstofdossier, dat nog lang niet is geregeld omdat het onderhandelde akkoord op constitutionele bezwaren kan stoten.

Ondertussen stuurt N-VA-voorzitter Bart De Wever tegenstrijdige signalen uit. Een tijd geleden nog moest CD&V kapot. Onlangs zei hij dan weer te streven naar een alliantie met Open VLD en CD&V. Nu eens was hij bereid federaal premier te worden als dat de zaak vooruit zou helpen. Weinig tijd later was zelfs van een minikabinet of van confederalisme geen sprake meer. ‘Je kunt in dit land geen federale regering meer maken die onze welvaart kan redden’, zei De Wever in Trends.

Volgens hem zal de PS geen partner vormen om de schade aangericht door de Vivaldi-regering van premier Alexander De Croo (Open VLD) te herstellen. Alleen een meerderheid van de N-VA en het Vlaams Belang biedt hem naar eigen zeggen een hefboom om federaal zaken te doen. Wat dan weer anders klinkt dan zijn stelling dat het Vlaams Belang moet worden vernietigd, zoals hij onlangs in De Tijd voorhield. Geen wonder dat ze bij de PS beweren niet meer te weten wat de Vlaming - lees: De Wever - precies wil.

De PS zelf heeft dan weer alle moeite zich te handhaven in deze federale regering, waarvan het Rekenhof niet eens de rekeningen kan certificeren en de begroting compleet ontspoorde. De partij is onrustig, want opgejaagd door de extreemlinkse PTB. Het Waals Gewest zit budgettair in de klem, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is eigenlijk bankroet. De twee gewesten worden geleid door een minister-president van PS-signatuur. Dat werkt de onzekerheid in de hand voor wat moet volgen na de verkiezingen van juni 2024, als bij eventuele regeringsvormingen de rekeningen boven de tafel moeten komen en alle budgettaire lijken uit de kast worden gehaald.

De partij van Paul Magnette is intussen compleet verdeeld tussen de Brusselse PS, die gecontroleerd wordt door islamitische gemeenschappen, en de Waalse PS, die het liefst zo ver mogelijk wegblijft van de Brusselse partijgenoten. Omdat de Brusselaars het onverdoofd slachten (verboden in Wallonië) en het dragen van de hoofddoek propageren (tot ergernis van de oude vrijdenkers maar met de instemming van PS-voorzitter Magnette). De Brusselse PS wordt daarbij geholpen door Ecolo en de extreemlinkse PTB, die ook vissen naar allochtone stemmen.

Een regering van eenlingen

De federale regering is dan weer een club van eenlingen met elk een hobby. Zo kan minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke (Vooruit) ongehinderd afspraken met de artsen opblazen. Hij kan de gezondheidszorg omvormen tot een eigen versie van de Britse National Health Service, met op termijn alle nadelen van dien: een geneeskunde voor de rijken en een geneeskunde voor de ‘tandelozen’, zoals de voormalige Franse PS-president François Hollande ze ooit wegzette. En dat allemaal terwijl de financiële situatie van de ziekenhuizen ongemeen precair blijft.

De chaotische energiepolitiek van de federale regering bereikte deze week een pijnlijk hoogtepunt met de suggestie van premier De Croo gericht aan de volgende regeringen om de werking van de kerncentrales tot twintig jaar te verlengen.

Een ingrijpende fiscale hervorming kon deze regering niet klaren, ondanks grote beloften. Een volgende staatshervorming voorbereiden kon ze evenmin. Zelfs het krantencontract van Bpost belandde in de sloot.

Gelukkig beseft de meerderheid van de kiezers dat alle extreemrechtse en extreemlinkse avonturen nooit iets anders nalieten dan verarmde staten doorweekt van corruptie.

Zowel de federale als de regionale regeringen deden er na de covidcrisis alles aan om de kiezer te ontstemmen. Gelukkig beseft de meerderheid van de kiezers dat alle extreemrechtse en extreemlinkse avonturen nooit iets anders nalieten dan verarmde staten doorweekt van corruptie en stompzinnigheid. De val van de Muur trok in 1989 een streep onder dat verleden, althans in Europa. Met als gevolg dat niemand het in zijn hoofd haalt een herhaling van dergelijke oefeningen electoraal te ondersteunen. ‘Geen avonturen’, ooit de naoorlogse verkiezingsslogan van de socialist Achille Van Acker, bleef zowat de Belgische vuistregel.

De meerderheid van de weldenkende kiezers kent het grote voordeel van de democratie die in staat stelt de maatschappij te veranderen, voortbouwend op opgedane kennis en gemaakte fouten. Als extreme partijen al aan de macht deelnemen, schikken ze zich gedwee naar de Europese richtlijnen, zoals in Italië.

Want niet alleen in België, maar in heel Europa heeft de kiezer niet langer het laatste woord. Dat is aan ‘de elektronische kudde’, zoals Tom Friedman ze omschreef. Dat zijn de anonieme obligatiehandelaren die met een druk op de knop rentespreads doen oplopen als ze zenuwachtig worden door een vervaarlijk begrotingstekort en de onrustwekkende schuldenopbouw van een land. Het is de kiezer bekend: de elektronische kudde kan de meest doortastende en niet zelden hardvochtige hervormingen afdwingen.

Gesponsorde inhoud