opinie

Paleis der Natie | Rivieren van geld

Andermans geld is gauw uitgegeven. In het federale koninkrijk namen alle overheden samen voor 23 miljard euro aan coronamaatregelen. En de EU laat rivieren van geld los op de lidstaten.

Er zijn van die krantenberichten waar een mens van opkijkt. Neem nu het geschil tussen de Europese antifraudedienst Olaf (dat staat voor de Franse benaming Office européen de lutte anti-fraude) en gewezen minister Karel Pinxten, die ooit van CVP‘er tot VLD’er ruide om dan auditeur te worden bij de Europese Rekenkamer. De Europese Rekenkamer doet wat alle rekenkamers doen: de besteding van de overheidsmiddelen controleren en bijsturen. En blijkbaar was de Europese Rekenkamer zelf een deel van het probleem omdat haar auditeur Pinxten al te driest omsprong met zijn onkostenrekeningen. Pinxten, in 2015 tot baron gezalfd door koning Filip, had een gevulde carnet mondain. Zijn aanwezigheid op jachtpartijen op het kasteeldomein van Chambord in Frankrijk en op het koninklijke domein van Ciergnon in de Ardennen, een wijnproeverij in de Bourgogne, een familiereis naar Cuba, het ging allemaal op zijn onkostennota’s.

Bij Olaf moet iemand kwaad hebben gesproken over baron Pinxten, want hij moet zich eerstdaags voor zijn vermoedelijke zelfbediening verantwoorden voor het Europees Hof van Justitie. Pinxten ontkent alles en eist zelfs een schadevergoeding van het Europees Hof van Justitie voor het hem aangedane leed.

Als auditeur verdiende Pinxten maandelijks 17.000 euro netto. Zijn salaris werd verhoogd met een dagvergoeding wanneer een verplaatsing buitenshuis noodzakelijk was - en afgaand op zijn onkostenrekeningen was Pinxten een heuse Kapitein Zeldenthuis. Bovendien blijkt dat een Europese hoge ambtenaar als Pinxten zijn rijtuig accijnsvrij mocht voltanken, een voordeel waarvan de voormalige minister als een heuse familieman zijn naasten zou hebben laten profiteren. En zeggen dat Guy Verhofstadt, de politieke beschermheer van Pinxten, voorstander is van een Europese belasting. Of worden Europese toplui daar dan van vrijgesteld? Zo te zien wel.

De Europese Unie was altijd al fraudegevoelig.

De Europese Unie was altijd al fraudegevoelig. Denk maar aan een niet zo ver verleden toen gesjoemel met vlees-, graan en boterbergen de gemeenschappelijke landbouwpolitiek verziekte. Of neem de vorstelijke onkostenvergoedingen voor Europarlementsleden, een jaarlijks terugkerende rekening van om en bij 39 miljoen euro, die telkens opnieuw tot gênante onthullingen in de pers leidt. Maar het Europees Parlement doet aan zelfregulering, en bijgevolg verneemt de buitenwacht daarover zelden het fijne van de zaak.

Eerder deze week waarschuwde de Tsjechische Vera Jourova, de vicevoorzitster van de Europese Commissie bevoegd voor Transparantie en Waarden, dat Europa nog een pak werk voor de boeg heeft om de burgers ervan te overtuigen dat al dat klaarliggende relancegeld, maar liefst 1800 miljard euro, op een verstandige manier zal worden besteed en op de juiste plaats terecht zal komen. De burgers hebben al langer in de gaten dat die Europese bestedingsprogramma’s vaak zijn gesneden op maat van de invloedrijkste lidstaten en bedrijven. Jourova had het over ‘een rivier van geld’ die naar de lidstaten zal stromen. Het wordt een hele opdracht om de controle te bewaren op de juiste besteding van die ongeziene geldmassa. Vooral dan in eigenzinnige lidstaten als Hongarije en Polen, die het al niet te nauw nemen met de rechtsstaat, maar ook in Roemenië, Slovakije, Bulgarije, Cyprus en Malta die evenmin voorop lopen als het om corruptiebestrijding gaat.

Obligaties

De Europese geldsluis is nog lang niet geopend en nu al houden de verschillende Belgische regeringen rekening met de miljarden die via het federale niveau hun richting uitkomen. De interne verdeelsleutel is niet bekend en er moeten nog investeringsprojecten worden ingediend die sporen met de Europese klimaatambities. Toch staan die miljarden al ingeschreven in de begrotingsprognoses, want het Europese infuus is levensbelangrijk. De federale en regionale regeringen samen hebben ongeveer 23 miljard euro uitgetrokken voor de strijd tegen corona. Geld dat er niet is. De regionale regeringen komen onder zware druk. Wallonië ziet tussen 2014 en 2024 zijn schuld verviervoudigen tot bijna 28 miljard euro. Tegen dan stijgt de schuld van de Franse Gemeenschap naar ruim 14 miljard euro en de Vlaamse schuld naar 55 miljard euro. De federale schuldgraad zit rond 120 procent van het bruto binnenlands product.

Omdat alle beetjes helpen wordt nu al geruzied over het geld uit het Europese brexitfonds dat België toekomt. Gewezen Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA), nu Europarlementslid, bracht de Waalse politici uit hun humeur door zonder verpinken 85 procent van het brexitfonds op te eisen voor Vlaanderen. Dat percentage is immers gelijk aan het aandeel van Vlaanderen in de Belgische uitvoer naar het Verenigd Koninkrijk.

De geldstromen die de verschillende overheden hebben aangesproken om de sanitaire crisis te bestrijden dreigen dijkbreuken te veroorzaken. In Europa is men er nog lang niet uit hoe de schulden die de Commissie wil aangaan via het uitschrijven van groene obligaties - een ander woord voor eurobonds - zullen worden terugbetaald. Ook Carmen Reinhart, de hoofdeconome van de Wereldbank, maakt zich zorgen in haar commentaar bij 'The World in 2021', de traditionele jaarprognose van The Economist. Zij vreest dat de gezondheidscrisis snel zal muteren in een wereldwijde financiële crisis wanneer in 2021 alle schulden bovenkomen en er moet worden afgelost.

De manier waarop de politieke partijen in België blijven omspringen met het overheidsgeld is zonder meer stuitend.

In dat licht is de manier waarop de politieke partijen in België blijven omspringen met het overheidsgeld zonder meer stuitend. Onlangs nog stemde de federale meerderheid in met de verlenging van de uitloopregeling voor ex-ministers. Die mogen twee medewerkers behouden tot 2024. De meerderheidspartijen gaven ook hun goedkeuring aan de indexering van de partij- en fractiedotaties, en aan een gevoelige verhoging van de kabinetskredieten. Deze regering is merkelijk duurder dan de vorige. Met zeven partijen aan tafel zijn er nu eenmaal meer vicepremiers, klinkt het excuus. Terwijl het een publiek geheim is dat de uitgebreide kabinetsbezetting neerkomt op een vorm van partijfinanciering. Men lijkt ook niet te beseffen dat de morbide obesitas van de ministeriële kabinetten en de buitenmaatse partijfinanciering al langer wrevel opwekken in kringen van de Europese Commissie.

De partijen krijgen jaarlijks al 72 miljoen euro uit de staatsruif, nog zo’n rivier van geld. Het eigen vermogen van de Belgische partijen samen wordt op een kleine 90 miljoen euro geschat. Enkele onder hen beschikken intussen over een behoorlijk vastgoedpatrimonium. Veruit de rijkste partij isde N-VA, met een eigen vermogen dat in 2019 op net geen 30 miljoen euro werd berekend.

En dat laat een en ander toe. Zo begint de MR met DREAMR (hebt u hem?), een digitaal tv- en radioplatform op het net. Zeg maar een eigen televisiezender met debatten, culturele onderwerpen en duiding bij binnen- en buitenlandse nieuwsfeiten. Daar kunnen de Franstalige liberalen voortaan hun boodschappen kwijt ‘zonder filter’, zoals voorzitter Georges-Louis Bouchez meegaf. Daarmee bedoelt hij: zonder de traditionele media die zijn boodschappen vaak vervormen. Alle partijen hebben de voorbije jaren hun aanwezigheid op de sociale media fors versterkt. Het Vlaams Belang begon eerder al met YouTube-televisie. In Le Soir liet de immer strijdlustige Bouchez daarom opmerken dat hij het voortouw bij dit soort communicatie niet aan de populistische partijen wil laten. Zo te horen dienen alle excuses om andermans geld uit te geven. Opmerkelijk genoeg blijven de landelijke media zonder veel protest aankijken tegen dat geldgemors van de Belgische partijen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud