column

Schrap die C

CD&V is een partij op de dool. Gebukt onder een slordig Vlaams regeerakkoord sleept ze zich voort naar de gesprekken met informateur Paul Magnette. Op weg wellicht naar nooit eerder verkende diepten.

De tijd is niet meer veraf dat een jonge historicus zich over de ondergang van de Vlaamse christendemocratie buigt. Ruim 20.000 leden hebben onlangs in een eerste ronde voor een nieuwe CD&Vvoorzitter gestemd. Helaas is er geen partij meer. Wat overblijft, is een verweerde gevel met daarachter een verlaten bouwput.

De jonge historicus zal het restant van het monument opmeten, door bestofte archiefdozen ploegen en ontdekken hoe de Vlaamse christendemocratie, die het naoorlogse België vormgaf, zich naar de ondergang regeerde. In ‘The Strange Death of Liberal England’ beschreef de Engels-Amerikaanse journalist George Dangerfield ooit de ondergang van de machtige Engelse liberale partij. Zelfoverschatting was daar de oorzaak. De christendemocratische verschrompeling is het gevolg van angst, angst van de kopstukken voor hun eigen carrière.

De eerste tekenen van verval waren al zichtbaar toen de afone CVP-Kamerleden wezenloos voor zich uit zaten te staren in de oppositie tegen Guy Verhofstadts paars-groen en paars. Nochtans had hun laatste grote premier Jean-Luc Dehaene, gevoed door de partijmandarijnen, in twee rooms-rode regeerperiodes net een doortastende staatshervorming doorgevoerd en via een drastische schoonmaak van de staatsfinanciën de toetreding van België tot de Europese monetaire unie verzekerd.

Van dat verblijf in de parlementaire oppositie is de partij nooit hersteld. De laatste electorale opstoot in 2007 was volledig te danken aan het kartel met de N-VA. Dat schijnsucces werd drie jaar later weggeveegd door een massieve dreun van de kiezers die CD&V, nu zonder de N-VA, onder de pijnlijke 20 procentgrens duwde.

Goed dertig jaar geleden, in december 1987, slaagde de CVP erin een laatste keer meer dan 30 procent te behalen. Net geen 1,2 miljoen Vlamingen stemden christendemocratisch. Na de voorbije stembusslag op 26 mei bleef daar nagenoeg de helft van over. De weinig ordentelijke regering van Charles Michel (MR), mogelijk gemaakt en mee opgetrokken door CD&V-voorzitter Wouter Beke, haalde het vertrouwen van zelfs de meest traditionele en loyale achterban onderuit.

Wraakoefening

CD&V is een partij op de dool. Gebukt onder een slordig Vlaams regeerakkoord sleept ze zich voort, nu naar de gesprekken met informateur Paul Magnette (PS). Op weg wellicht naar nieuwe, nooit eerder verkende diepten.

Het Vlaamse regeerakkoord komt neer op een feitelijke schrapping van de C in CD&V en het doorknippen van de allerlaatste lijnen met het sociaal middenveld. Want er zit nog weinig sociaals en zeker weinig christendemocratisch in dat regeerprogramma. Er valt weinig te vernemen van ‘de zwakkeren die het gevaar lopen verdrukt te worden en die door de openbare machten beschermd dienen te worden’, zoals het in het naoorlogse Kerstprogramma staat van de toen pas opgerichte CVP. In de uitvoering lijkt het Vlaamse regeerprogramma veeleer een wraakoefening op de sociale en de culturele sector.

Op basis van welke cijfers werd beslist dat nieuwe Belgen al vijf jaar in het land moeten verblijven en ingeburgerd zijn om naar een rusthuis te mogen? Wellicht op basis van hetzelfde nattevingerwerk als waarop wordt gesteund om die zogeheten nieuwkomers uit de overige sociale voorzieningen te houden. Bovendien zijn tal van die nieuwkomers afkomstig uit de rest van de Europese Unie, wat zo’n uitsluiting wettelijk onmogelijk maakt.

Een sociale organisatie als SAM, die zich twee jaar geleden nog helemaal naar de richtlijnen van de Vlaamse regering schikte, verliest liefst 27 procent van haar subsidies. SAM is gespecialiseerd in de opleiding van professionals die op het terrein de vingers in de dijk houden, meestal in moeilijke omstandigheden. Uitgerekend CD&V-minister van Welzijn Beke mocht dat nieuws komen melden.

Hevige koppijn

Die Vlaamse regeringen met hun kortetermijnbeleid beginnen schrikwekkend te gelijken op de federale. Waar tijdens de afgelopen regeerperiode, met dezelfde coalitiepartijen, de Vlaamse subsidies voor bedrijven werden verdubbeld tot 400 miljoen, wordt nu plots een derde van de steun voor kmo’s weggeknipt.

Op geen enkel moment werd met de betrokken sectoren overlegd. Een schoolvoorbeeld van bestuurlijke improvisatie is de manier waarop de culturele sector voor voldongen feiten werd geplaatst. Een snoeibeurt van 60 procent in de projectsubsidies komt neer op een feitelijke sluiting van die winkel. Zonder overgangsperiode moeten grote cultuurhuizen 6 procent inleveren, meteen.

Op geen enkel moment hebben de voorbije Vlaamse regeringen de cultuursector onder de loep genomen om dan bij te sturen. Wat de Vlaamse regering van minister-president Jan Jambon (N-VA) doorvoert, is een afrekening van de N-VA met de culturele sector die de partij zelden welgezind was. CD&V en Open VLD stapten gedwee onder dat juk door. Zoals de beide partijen ook nonchalant omgaan met het tekort van net geen 450 miljoen in de begroting 2020.

De christendemocratische verschrompeling is het gevolg van angst. Angst van de kopstukken voor hun eigen carrière.

Zoals bekend zit Vlaanderen in de rode cijfers, net als Wallonië en Brussel. Brussel, waar nu ook Ecolo en Groen de vetpot beheren, mocht enkele jaren geleden, vlak voor het aantreden van premier Elio Di Rupo (PS), nog eens financieel bijtanken. Het resultaat is een budgettaire warknoop, die zelfs het Rekenhof hevige koppijn bezorgt. Brussel is de pijnlijkste illustratie van het ontwrichte financieringsmodel dat het federale koninkrijk aan elkaar lijmt. Dat vooral de deelregeringen de Belgische boel versjteren, is ook de Europese Commissie niet ontgaan.

Eerder deze week duwde Open VLD-Kamerlid Christian Leysen in een opiniestuk in De Tijd zijn partij voorzichtig in de richting van een federale regeringsdeelname. Leysen vreest een nieuwe communautaire ronde met de oude kasteelrecepten. Opmerkelijk genoeg pleitte de zakenman voor een hervorming van de financieringswet, die dan lasten en lusten billijk moet verdelen. Maar laat dat nu net de kern van het communautaire probleem zijn, en niet de Vlaams-nationale symboliek.

Een verbouwing van de bijzondere financieringswet is een noodzakelijke maar explosieve oefening die maanden in beslag zal nemen. Maar de enige manier om de regio’s tot budgettaire rigueur te dwingen is het verlenen van fiscale autonomie en verantwoordelijkheid voor de eigen financiën. Alleen is het maar de vraag of informateur Magnette, als PS-voorzitter dan, bereid is daarover te praten. Dat hij aanstuurt op een paars-groene coalitie, langs Vlaamse kant versterkt met CD&V, geeft al aan dat hij andere plannen heeft. Het herstel van het federale begrotingsevenwicht is voor hem geen prioriteit, want dat dwarsboomt de Waalse en de Brusselse programma’s.

De beslissing om al dan niet in te gaan op de uitnodiging van Magnette zal door de nieuwe CD&V-voorzitter - Joachim Coens of Sammy Mahdi - moeten worden genomen. De druk van de partijkopstukken zal niet min zijn, want die willen regeren om te overleven.

Vlaams regeren met de N-VA en federaal met de PS maar zonder de N-VA is evenwel een vernietigende keuze voor CD&V. Daarom houdt Magnette het premierschap als een wortel voor de neus van de CD&V-onderhandelaars. De PS lijkt niet bereid nog eens te betalen voor het federale premierschap. Helaas ontbeert de fel verzwakte CD&V de politieke kracht en vooral de mankracht om het federale beleid te sturen. Dat was overduidelijk in de regering- Michel. En dat is ook pijnlijk duidelijk in de Vlaamse regering. De regering-Jambon zou weleens de regering te veel kunnen zijn voor CD&V.

Lees verder

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n