Het grote verschil tussen Greenspeak en Duisenbabbel

De job van centraal bankier is aartsmoeilijk. Er is nagenoeg niemand die een even grote verantwoordelijkheid draagt. ' s Lands economische gezondheid belangt immers iedereen aan. De centraal bankier moet bovendien in het pikdonker werken. Zijn remedies hebben immers pas na zes à negen maanden effect. Tot slot wordt elk woord van de centraal bankier door duizenden marktwatchers gewikt en gewogen. Indien hij de term "irrationele uitbundigheid" in de mond neemt, kan de financiële wereld in rep en roer staan.

Hoofdeconoom Jean-Pierre Béguelin van de Zwitserse privé-bank Pictet was ruim tien jaar lang topeconoom van de Zwitserse nationale bank en schreef doorgaans de toespraken van de voorzitter. Béguelin: "Je weet nooit hoe het publiek zal reageren. Dikwijls maken de media heisa rond een banale passage en valt een belangrijke boodschap niet op."

Neem nu die legendarische opmerking over de irrationele uitbundigheid. Alan Greenspan, de Amerikaanse centrale bankier, sprak in december 1996 een stel bankiers en bedrijfsleiders toe over de "Uitdagingen van Centrale Bankiers in een Democratische Maatschappij." In een behoorlijk lange speech somde Greenspan de moeilijkheden op waarmee centrale bankiers door de eeuwen heen te maken kregen. Naar het einde toe had hij het even over de mogelijke invloed van beurskoersen op de economie. "Wij als centrale bankiers hoeven ons geen zorgen te maken over een uiteenspattende beurszeepbel, zolang het de economie en de prijsstabiliteit niet bedreigt. De crash van 1987 bijvoorbeeld, had nauwelijks negatieve gevolgen voor de economie. Maar hoe weten we of 'irrationele uitbundigheid' de activaprijzen té hoog heeft gedreven, waarna ze het voorwerp worden van een onverwachte en langdurige malaise zoals in Japan in het voorbije decennium? En hoe moeten we daar in onze monetaire politiek rekening mee houden?" Greenspan somde vervolgens een reeks verantwoordelijkheden van zijn functie op en besefte niet dat hij zonet een wereldwijde schokgolf had teweeggebracht.

Béguelin vindt de fel overdreven mediareactie op die uitspraak amusant. "Het voorval illustreert alleszins dat elk woord van Greenspan belangrijk is. Vandaar zijn vaak onsamenhangend gebrabbel." Een van de mooiere opmerkingen van Greenspan is: "Ik weet dat u denkt dat u begrijpt wat ik zonet zei, maar ik ben niet zeker dat u beseft dat wat u hoorde niet is wat ik eigenlijk wilde zeggen." Volgens Béguelin heeft Greenspan sindsdien overigens nooit meer zulke expliciete (?) opmerkingen over de beurs gemaakt: "Hij kreeg heel wat politieke kritiek, omdat hij beleggers zou hebben afgeschrikt."

Ook de woorden van collega Wim Duisenberg van de Europese Centrale Bank worden gewikt. Het verschil in perceptie is enorm. Terwijl elke nietszeggende zin van de Amerikaan als diepzinnige wijsheid wordt beschouwd, krijgt de Nederlander steevast kritiek, wat hij ook zegt.

Béguelin legt uit waarom: "Greenspan is al veertien jaar aan de macht en heeft in die tijd veel verwezenlijkt. Hij heeft ook geluk gehad, want de economie evolueerde zeer gunstig. Hoe dan ook voelt de man de markten aan en bezoemt hij enorm veel vertrouwen in. En eens je op een voetstuk staat, val je er niet meer gemakkelijk af. In de onzekere financiële wereld willen de mensen een vaderfiguur."

Duisenberg heeft die weelde niet. Béguelin: "Zijn taak is veel zwaarder dan die van Greenspan. De euro werd begin 1999 tegen een te hoge koers ingevoerd en brokkelde voortdurend af. Voorts moet hij rekening houden met twaalf landen en culturen, met elk hun eigen agenda 's, kibbelende ministers en ambitieuze concurrenten. In die sfeer geloofwaardigheid opbouwen is onmogelijk. Bovendien moet Duisenberg communiceren in het Engels, een taal die niet de zijne is. Hij kan niet zoals Greenspan met linguïstieke subtiliteiten strooien."

Maar maakten Duisenberg en zijn ECB niet de fout te restrictief te zijn? Terwijl de Amerikaanse centrale bank dit jaar de rente al met 300 basispunten terugschroefde, verlaagde de ECB de rente slechts met 25 basispunten. Béguelin toont begrip: "Tot begin juli was de euro voortdurend zwak. Ik denk dat weinig centrale bankiers in die context de rente durven verlagen. Bovendien dachten vooraanstaande economen lange tijd dat Europa weinig hinder zou ondervinden van de Amerikaanse groeivertraging. Voorts is het in Europa niet simpel om het economisch beleid op de bekende indicatoren te baseren, want die statistieken worden met een zeer grote vertraging bekendgemaakt."

"Desondanks meen ik dat Duisenberg in de vroege lente had moeten reageren omdat de economie toen duidelijke tekenen van verval toonde. Maar plots was er die opwelling van de inflatie. De ECB heeft weliswaar steeds benadrukt dat ze de inflatoire evolutie op lange termijn taxeert, maar het vergt moed om bij slechte inflatiecijfers de rente te verlagen. Ik denk dat de ECB die moed toen miste." Béguelin twijfelt er overigens niet aan dat de ECB volgende week de rente opnieuw zal verlagen, allicht zelfs met 50 basispunten. "Vraag mij geen toelichting indien ze de rente niét verlaagt, want ik zal het dan zelf niet begrijpen."

De Fed heeft volgens Béguelin wél een min of meer foutloos parcours afgelegd. "Ze hadden in 2000 wat eerder kunnen reageren, maar dat is achteraf gemakkelijk gezegd. Op basis van de indicatoren die ze in mei en juni hadden, bleek het risico op inflatie heel wat groter dan de kans op recessie. Achteraf werden die indicatoren naar beneden toe gecorrigeerd."

Hoe bekijkt Béguelin overigens de huidige context en de nabije toekomst? "Ik ben er relatief gerust op. Ik verwacht geen deflatie. De Amerikaanse uurlonen en het consumentenvertrouwen blijven op peil. Het enige risico is een financiële schok, zoals de bankschandalen in 1990 en het LTCM-schandaal in 1998. Een van de mogelijkheden is het faillissement van een zeer groot internetbedrijf. Maar ik ben er gerust in. De banken hebben relatief weinig risicovolle bedrijfskredieten uitstaan en zullen bij een spectaculair faillissement niet meteen in de problemen komen. Het is vooral de kleine Nasdaq-belegger die het gelag betaalt."

PHu

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud