Advertentie

NGO's: 'Tobin-taks is technisch perfect haalbaar'

In 1972 dokterde de Amerikaanse econoom James Tobin een voorstel uit om op alle deviezenhandel een omzettaks te heffen. Na de ineenstorting van het systeem van vaste wisselkoersen in 1971 vreesde Tobin een enorme speculatie en fluctuatie op sommige wisselkoersen. Een speculatiebelasting kon dat proces zo niet afstoppen dan toch minstens vertragen. Tobin, die in 1981 de Nobelprijs Economie kreeg, dacht zelf aan ongeveer 0,1 procent per munttransactie.

De gevestigde economische orde onthaalde Tobins voorstel van in den beginne met reserves. Pas onlangs werd de taks van onder het stof gehaald door de antiglobalistische beweging, die er een goed instrument inziet om de financiële markten in te tomen en de armoede uit de wereld te helpen. Een taks van 0,05 procent zou jaarlijks 44 miljard dollar opleveren, een verdubbeling van het huidige ontwikkelingsbudget.

De NGO's hadden de Tobin-taks daarom graag op de agenda gezien van de informele raad van ministers van Financiën (Ecofin), vandaag en morgen in Luik. De Belgische minister van Financiën, Didier Reynders, van wie gekend is dat hij de taks geen warm hart toedraagt, besliste er anders over. Reynders, de huidige voorzitter van de Ecofin-raad, zette een discussie over de Tobin-taks niet op de agenda. Wel zal er tijdens de lunch worden gesproken over de volatiliteit van de financiële markten en over de problemen van de ontwikkelingslanden. In dat verband kan volgens Reynders eventueel over de taks gepraat worden.

De SP-kamerfractieleider, Dirk van der Maelen, was gisteren niet te spreken over de beslissing van Reynders. 'Dit is een regelrechte provocatie', aldus Van der Maelen, die eist dat Reynders op het matje wordt geroepen. Hij wil bovendien dat het debat over de taks tijdens het Belgisch EU-voorzitterschap wordt gevoerd. Ook Agalev wil dat Reynders woord houdt en zoals afgesproken de taks op de agenda zet.

De Belgische NGO's hekelden, wat zij noemden, het solomanoeuvre van Reynders. 'De minister verschuilt zich achter een studie van de Hoge Raad voor Financiën, die de taks onterecht afschoot.' Net gisteren startte 11.11.11 zijn actie 'RadiKaal voor de Tobin-taks'.

'Wat ons vooral stoort, is dat de discussie niet correct gevoerd wordt', zegt Rudy de Meyer, hoofd van de studiedienst van 11.11.11. 'Men verwijst altijd naar de taks zoals Tobin die 30 jaar geleden heeft opgesteld. Ook de studie van de Hoge Raad voor Financiën doet dat. Maar ondertussen is het concept van een speculatiebelasting grondig verfijnd. Academici als Paul Bernd Spahn, Rodney Smidt of Lieven Denys weerleggen met wetenschappelijk gefundeerd onderzoek de kritiek op de Tobin-taks.'

Spahn, professor in Frankfurt, verfijnde de taks. Hij stelt een minimale taks van 0,01 à 0,02 procent voor bij een 'normale markt' en een zeer zware taks van 50 tot 100 procent bij een financiële crisis. De taks geldt voor iedereen, speculanten en gewone handelaars. Maar door dit systeem worden speculanten geweerd. 'Geen enkele speculant wil nog handelen in een munt die zo'n desastreuze belasting op zijn munthandel heft', verklaarde Spahn ooit in een interview met deze krant. Handelaars krijgen in ruil voor de uiterst kleine belasting wel stabielere markten.

Rodney Smidt, onderzoeker aan het Canadese International Research Centre, toonde aan dat de invoering en de inning van de taks praktisch en technisch zeker haalbaar is. 'Hoewel de financiële markten gedecentraliseerd en ongereguleerd lijken te verlopen, gebeurt de verrekening van die verrichtingen uiterst nauwkeurig en gecentraliseerd via clearing- en settlementsystemen. Het is daarom technisch perfect mogelijk om op dat moment een Tobin-achtig percentage te heffen op elke internationale betaling', zegt Schmidt. Lieven Denys, professor Europees Fiscaal Recht aan de Vrije Universiteit Brussel, weerlegde ten slotte de bedenking vanuit de Europese Commissie dat de taks niet verenigbaar zou zijn met het Europees recht.

'Het heeft dus absoluut geen zin meer om te discussiëren over de technische haalbaarheid van de taks', zeggen De Meyer en Vanden Berghe. 'De speculatiebelasting is technisch haalbaar. Punt. De discussie moet nu gaan over de modaliteiten van de invoering van de taks op basis van de juiste interpretatie. Zo kan je de vraag beginnen oplossen welke instantie moet instaan voor de inning en de controle erop', zegt De Meyer. De Bank voor Internationale Betalingen lijkt daarvoor een mogelijk alternatief.'

Niet iedereen is het met die visie eens. Het wantrouwen tegen de Tobin-taks kwam verleden week nog goed tot uiting in een discussienota van de Europese Bankenfederatie. De EBF stelt dat de Tobin-taks niet de oplossing is voor de volatiliteit op de wisselmarkten. Volgens de EBF is de taks niet toepasbaar in de praktijk. 'Hij zou in alle landen moeten worden toegepast en het is moeilijk in te beelden dat een supranationaal orgaan de inning van de taks kan controleren. Hij compliceert het financieel systeem en bovendien zijn de opbrengsten uit de taks schromelijk overdreven, als men weet dat de belangrijkste bestaansreden van de taks het ontmoedigen van deviezentransacties zou zijn', aldus de EBF.

Voorts zou de taks verstorende en onrechtvaardige neveneffecten hebben, meent de EBF. De taks zou doorgerekend worden naar alle marktpartijen en niet alleen naar de speculanten. Ten slotte is de taks volgens de EBF inefficiënt en schiet hij zijn doel voorbij. 'De jongste financiële crisissen waren het gevolg van een rigide en onhoudbaar wisselkoersbeleid, een zwakke lokale financiële sector of een zware schuldenlast. Dat verhelpt de Tobin-taks niet. De bulk van de kortetermijntransacties op de financiële markten gebeurt tussen geïndustrialiseerde landen en schaadt de ontwikkelingslanden dus niet. Een taks zou de liquiditeit verminderen en de volatiliteit verhogen in plaats van verlagen', aldus de EBF.

Het valt natuurlijk af te wachten of de financiële machthebbers een invoering van de Tobin-taks serieus in overweging zullen nemen. Tobin is daar in een interview met Der Spiegel in elk geval duidelijk over. 'De taks maakt geen kans, vrees ik. De beslissers op de internationale financiële scène zijn er tegen.'

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud